H Καλαμάτα στις «100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030»: καθ’ οδόν προς την κλιματική ή την αφηγηματική ουδετερότητα;

(Πρώτη Δημοσίευση: eleftheriaonline.gr, Μάιος 2022)

Τις περασμένες ημέρες στην τοπική επικαιρότητα κυριάρχησε η είδηση ότι η Καλαμάτα, μαζί με άλλες πέντε ελληνικές πόλεις και συνολικά 100 πανευρωπαϊκά, επελέγη ως μέλος του καινοτόμου προγράμματος για την επίτευξη κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων έως το 2030. Το γεγονός συνιστά αναμφίβολα μια συλλογική επιτυχία που πιστώνεται σε όσους στη Δημοτική Αρχή, στο Δημοτικό Συμβούλιο και στην επιστημονική κοινότητα πίστεψαν και στήριξαν την υποψηφιότητα αυτή. Όμως, με την ανακοίνωση της ένταξης της πόλης στο πρόγραμμα ξεκίνησαν και οι αστοχίες: από τις θριαμβολογίες για «νίκη» και για «πακτωλό» χρημάτων, που θα εισέλθουν τα επόμενα χρόνια,  έως την προβολή της υπόθεσης ως κορυφαίου  αφηγήματος για το Δήμο την επόμενη δεκαετία. Είναι άραγε έτσι τα πράγματα; Και πώς μπορεί η επιτυχία αυτή να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο ενός συνεκτικού, στρατηγικού οράματος για την Καλαμάτα του αύριο;

Ένα «παράθυρο ευκαιρίας» υπό προϋποθέσεις

Μια προσεκτική ματιά στους όρους του προγράμματος αποκαλύπτει ότι, παρά τους φιλόδοξους στόχους που θέτει, δεν συνοδεύεται από ισχυρά χρηματοδοτικά εργαλεία για την υποστήριξή τους. Ενδεικτικά, για τα επόμενη δύο χρόνια, οι συνολικοί πόροι μόλις υπερβαίνουν τα 300 εκατομμύρια Ευρώ για 100 πόλεις. Είναι προφανές λοιπόν ότι το πρόγραμμα δεν αποτελεί ένα ακόμα κοινοτικό ταμείο, αλλά περισσότερο ένα «κλειδί» που μπορεί να ανοίξει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, «πόρτες» ή «παράθυρα» ευκαιρίας για  την υλοποίηση στοχευμένων παρεμβάσεων με στόχο την κλιματική ουδετερότητα και την ψηφιακή αναβάθμιση στις πόλεις αναφοράς. Και οι προϋποθέσεις αυτές είναι η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου, οραματικού σχεδιασμού στην πόλη και η αλλαγή του μοντέλου τοπικής διακυβέρνησης.

Ένα στρατηγικό όραμα για την Καλαμάτα

Για να αποδώσει τα αναμενόμενα οφέλη στην πόλη, το πρόγραμμα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αφηγήματος για την Καλαμάτα της επόμενης δεκαετίας, το οποίο θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα:

– τη δημιουργία ενός Διεθνούς Κέντρου για την Καινοτομία και την Ανάπτυξη από κοινού με μια Περιοχή Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α) στην περιοχή της δυτικής παραλίας. Πρόκειται για μια κορυφαία αναπτυξιακή πρωτοβουλία, η οποία θα αλλάξει τη μοίρα της Καλαμάτας για τις επόμενες δεκαετίες.

– την ενεργοποίηση της Ενεργειακής Κοινότητας Καλαμάτας, που συστήθηκε το 2021, με στόχο  την παραγωγή ενέργειας στο Δήμο, και ιδανικά και σε όλη τη Μεσσηνία, αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές, με δημιουργία τουλάχιστον ενός φωτοβολταϊκού ή/και αιολικού πάρκου σε κατάλληλες θέσεις εντός των ορίων του. Η πρωτοβουλία αυτή θα επιφέρει μεγάλη μείωση στην επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων και ανεξαρτησία από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια στην αγορά ενέργειας.

– την εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων.

– την προώθηση ενός φιλόδοξου Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας με σταδιακή απεξάρτηση των οχημάτων από τα παραδοσιακά καύσιμα και ανάπτυξη δημόσιων σημείων επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, με λειτουργία νέων γραμμών αστικής συγκοινωνίας, και με δημιουργία δεκάδων χιλιομέτρων ποδηλατοδρόμων, ώστε να ενθαρρυνθεί η χρήση του ποδηλάτου ως κυρίου μέσου μεταφοράς στην Καλαμάτα.

– την επαναλειτουργία του προαστιακού σιδηροδρόμου  προς Μεσσήνη και Οιχαλία και τη δημιουργία νέων, συνδυαστικών με το τρένο,  λεωφορειακών  γραμμών στα χωριά σε συνεργασία με τα ΚΤΕΛ, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης πολιτικής υπεραστικών μεταφορών.

– το συνδυασμό των εξαγγελθέντων αντιπλημμυρικών έργων στην πόλη από το «Μορέα» με τη δημιουργία ενός μεγάλου, περιαστικού πάρκου στο Νέδοντα.

– την εφεξής πραγματοποίηση μόνο βιοκλιματικών αστικών αναπλάσεων και την ενίσχυση των χώρων πρασίνου, ειδικά στις γειτονιές της πόλης.

– τη συνολική αναβάθμιση των ψηφιακών υποδομών στο Δήμο με υλοποίηση καινοτόμων εφαρμογών στους τομείς του τουρισμού, της ενεργειακής εξοικονόμησης, της δημόσιας ασφάλειας και της πολιτικής προστασίας. 

Ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης

Εξίσου σημαντική όμως είναι η υιοθέτηση ενός νέου μοντέλου δημοτικής διακυβέρνησης που μπορεί να υποστηρίξει το εγχείρημα της υλοποίησης του προγράμματος. Δεδομένου ότι το έργο υπερβαίνει προφανώς τις δυνατότητες της όποιας δημοτικής αρχής και του υφιστάμενου δημοτικού μηχανισμού, η υλοποίησή του επιβάλλεται να ανατεθεί σε ανεξάρτητο φορέα, που θα λειτουργεί με όρους διαφάνειας, αξιοκρατίας και αποτελεσματικότητας, με υπερκομματική διοίκηση που θα επιλεγεί με ευρύτατη πλειοψηφία από το Δημοτικό Συμβούλιο και με τη συνεργασία άξιων στελεχών του Δήμου. Στο ίδιο πλαίσιο, επωφελής θα ήταν και  η λειτουργία μιας Συμβουλευτικής Επιτροπής, από επιστημονικά στελέχη της τοπικής κοινωνίας και όχι μόνον,  για την παρακολούθηση και υποστήριξη του έργου του ανωτέρω φορέα αλλά και η ίδρυση γραφείου του Δήμου Καλαμάτας στις Βρυξέλλες για την στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την άμεση πρόσβαση στις πηγές χρηματοδότησης. Τέλος, αυτονόητο είναι πως το όλο project πρέπει να αποτελέσει παράγοντα ενότητας και όχι μικροπολιτικής αντιπαράθεσης ή εκμετάλλευσης εν όψει των επόμενων  αυτοδιοικητικών εκλογών. 

Συμπερασματικά, η θετική ένταξη της Καλαμάτας στις 100 κλιματικά ουδέτερες ευρωπαϊκές πόλεις μπορεί να έχει προστιθέμενη αξία για τους πολίτες μόνο στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής και με την υιοθέτηση νέας αντίληψης για την τοπική διακυβέρνηση. Έτσι, με ενότητα, συνεργασία και αποφασιστικότητα,  η Καλαμάτα μπορεί να δει προς το 2030 με αισιοδοξία. 

Continue Reading

Η Μεσσηνία το 2022: ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ προοπτικών και περιθωριοποίησης;

(Μέρος Β’-οι συντελεστές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης)

(Πρώτη δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Φεβρουάριος 2022)

Πέραν της αυτονόητης σημασίας των έργων υποδομής, η ανάπτυξη της Μεσσηνίας το 2022 θα εξαρτηθεί και από σειρά παραμέτρων στο περιβάλλον, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την κοινωνία και τον πολιτισμό. Η προοπτική των επιμέρους τομέων για τη νέα χρονιά παρουσιάζεται μάλλον θολή και προβληματική, με λίγες εξαιρέσεις:

12. Δημογραφική αναστροφή ή καταστροφή;

Η πρόσφατη απογραφή του 2021 δεν προοιωνίζεται θετική για τη Μεσσηνία, με την τάση γήρανσης του τοπικού πληθυσμού, ειδικά στα χωριά, να έχει πλέον καταστεί επικίνδυνη. Με τους νέους επιστήμονες στο εξωτερικό ή στην Αθήνα, η Μεσσηνία μετατρέπεται σε τόπο διαβίωσης συνταξιούχων και ολιγοήμερων διακοπών. Αν δεν διαμορφωθεί άμεσα μια ολοκληρωμένη δημογραφική πολιτική με πρόσθετα κίνητρα από την αυτοδιοίκηση, παράλληλα με αναγκαίες πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο, ο τόπος μας δεν θα διαθέτει προσεχώς καμία αναπτυξιακή ζωτικότητα.

13. Κεντρική διαχείριση απορριμμάτων.

Παρ’ ότι κυβέρνηση και Περιφέρεια έχασαν το στοίχημα έναρξης του έργου και το 2021, το σύστημα προσωρινής διαχείρισης ξεκίνησε επιτέλους να λειτουργεί προ λίγων ημερών και μόνο για τα απορρίμματα Αργολίδας, Κορινθίας και μέρους της Αρκαδίας, ενώ Μεσσηνία και Λακωνία είναι ακόμα «στον αέρα». Ελπίζουμε τουλάχιστον να διαψευστούν οι εύλογες ανησυχίες για ανετοιμότητα και επικείμενη αύξηση των τελών καθαριότητας.

14. Ενεργειακή μετάβαση

Το τέλος του 2021 σηματοδότησε μια εξόχως αρνητική εξέλιξη για τα ενεργειακά της Πελοποννήσου, εξ αιτίας της διαφαινόμενης ακύρωσης του αγωγού Eastmed. Ταυτόχρονα, εν αναμονή της πολυδιαφημισμένης απολιγνιτοποίησης της Μεγαλόπολης, προχωρούν χωρίς πυξίδα οι διαδικασίες για την ενεργειακή μετάβαση, ενώ τίποτα δεν είναι εξασφαλισμένο ως προς την κατασκευή των δικτύων φυσικού αερίου, εξ αιτίας της παντελούς απουσίας περιφερειακής ενεργειακής στρατηγικής.

15. Νοσοκομεία Καλαμάτας και Κυπαρισσίας.

Η πανδημία εξακολουθεί να δοκιμάζει σκληρά τα νοσηλευτικά ιδρύματα της Μεσσηνίας με τις ελλείψεις σε ειδικευμένο προσωπικό να παραμένουν σοβαρές και μοιραίες για εκατοντάδες συμπολίτες μας που έχουν χάσει τη ζωή του από κορωνοϊό (και όχι μόνον) την περασμένη χρονιά. Μοναδική θετική εξέλιξη το 2021 η (δρομολογημένη στο παρελθόν) εκκίνηση των διαδικασιών για την κατασκευή του προσθέτου ορόφου, που θα αναβαθμίσει τις υποδομές του Νοσοκομείου Καλαμάτας.

16. Ένταξη της Καλαμάτας στις «100 έξυπνες και κλιματικά ουδέτερες πόλεις»

Το 2021 σηματοδότησε την υποψηφιότητα της Καλαμάτας σε μια ευρωπαϊκή δράση που στοχεύει στην υποστήριξη 100 πόλεων για την υλοποίηση της αειφόρου ανάπτυξης έως το 2030 και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας έως το 2050. Πιθανή θετική έκβαση της υποψηφιότητας, που υποστηρίχθηκε από το σύνολο σχεδόν του Δημοτικού Συμβουλίου, μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία στην ποιότητα ζωής στην πόλη, μόνο εάν συνοδευτεί από έναν ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό εκ μέρους του Δήμου.

17. Αντιπλημμυρική θωράκιση της Καλαμάτας

Καμία ουσιαστική εξέλιξη δεν σημειώθηκε το 2021 στο έργο που εξαγγέλθηκε επανειλημμένα μετά τις φονικές πλημμύρες του φθινοπώρου του 2016. Οι υποσχέσεις μιλούν για εκκίνηση των εργασιών το 2022, ενώ πέπλο μυστηρίου καλύπτει τα ακριβή σχέδια ιδίως για το σκεπασμένο τμήμα του Νέδοντα. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και κινητοποίηση του Δήμου και των λοιπών τοπικών εκπροσώπων ώστε να αποφευχθούν φαραωνικές παρεμβάσεις που θα αλλοιώσουν τη φυσιογνωμία και την αισθητική της πόλης.

18. Ανάπλαση των εκβολών του ποταμού Παμίσου και ανάδειξη του παραλιακού μετώπου 
Καλαμάτας-Μεσσήνης.

Το 2021 επέφερε μόνο την ανάθεση από την Περιφέρεια της μελέτης για τη δημιουργίας γέφυρας που θα ενώνει τις εκβολές του Παμίσου και τους Δήμους Καλαμάτας και Μεσσήνης. Αντίθετα, το σχέδιο ολοκληρωμένης ανάπλασης αυτής της στρατηγικής περιοχής για την ανάπτυξη του τόπου μας, όπως έχει αναλυτικά και από ετών προταθεί από το γράφοντα, απουσιάζει από το σχεδιασμό (;) των αρμοδίων αρχών.

19. Αξιοποίηση των στρατιωτικών μονάδων.


Το 2021 σηματοδότησε την κύρωση της συμφωνίας με την ισραηλινή Elbit για την δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Αεροπορικής Εκπαίδευσης στην 120 Π.Ε.Α. και αναμένονται τα επίσημα εγκαίνια. Αντίθετα, στο θέμα του στρατοπέδου της Καλαμάτας υπήρξε απόλυτη στασιμότητα. Απαιτείται επειγόντως συνεννόηση των αρμοδίων φορεών και ανάθεση σε ανεξάρτητο φορέα της εκπόνησης ενός master plan με εναλλακτικά σενάρια για την αξιοποίηση του χώρου, που μπορεί να δώσει σημαντική αναπτυξιακή ώθηση στην πόλη.

20. Επέκταση της Costa Navarino.
Η ουσιαστική προώθηση των έργων για την επόμενη φάση του project στην Πύλο αποτελεί «φωτεινή» εξαίρεση στην τοπική στασιμότητα, με την επένδυση να ενισχύει το μεσσηνιακό τουριστικό brandname από αυτό το καλοκαίρι. Ας ελπίσουμε ότι οι λοιποί φορείς της Μεσσηνίας θα αξιοποιήσουν την προστιθέμενη αξία της.

21. Αρχαιολογικοί χώροι 
Παρά τις άοκνες προσπάθειες των αρχαιολόγων, οι οποίες έχουν αποφέρει θαυμαστά αποτελέσματα, το 2021 δεν σηματοδότησε ούτε την έναρξης της επισκεψιμότητας της Αρχαίας Θουρίας ούτε τη βελτίωση της προσβασιμότητας στο αρχαιολογικό πάρκο της Μεσσήνης, ενώ σε εκκρεμότητα παραμένει και η δημιουργία νέου μουσείου στην περιοχή. Δήμοι και Περιφέρεια καλούνται επιτέλους να αναδείξουν τους χώρους αυτούς σε εργαλεία περιφερειακής ανάπτυξης.

22. Αναγέννηση του πρωτογενούς τομέα 
Η απαράδεκτη κατάσταση με το ελαιόλαδο και το 2021 καταδεικνύει την άμεση ανάγκη υλοποίησης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αναγέννησης της πρωτογενούς παραγωγής ώστε να μετατραπεί, από κοινού με τον ποιοτικό τουρισμό, την εκπαίδευση και την υψηλή τεχνολογία, σε «ατμομηχανή» της τοπικής οικονομίας.

Το 2022, που μπήκε με ακρίβεια και αβεβαιότητα για τη χώρα μας (όπως και στον υπόλοιπο κόσμο), θα είναι σίγουρα μια προεκλογική χρονιά. Παρά τις εύλογες αμφιβολίες για την υλοποίηση των εξαγγελιών, ευχή όλων είναι η Μεσσηνία, ο φτωχότερος νομός της Πελοποννήσου σύμφωνα με τα επίσημα προ Covid στοιχεία, να αποφύγει την διαφαινόμενη περιθωριοποίηση και να έλθει εγγύτερα στις προοπτικές ανάπτυξης που θα φέρουν για όλους ένα καλύτερο αύριο.

Continue Reading

Η Μεσσηνία το 2022: ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ προοπτικών και περιθωριοποίησης;

(Μέρος Α’-οι στρατηγικές υποδομές)

(Πρώτη δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Ιανουάριος 2022)

Εν μέσω καλπασμού της μετάλλαξης Όμικρον, η Ελλάδα αποχαιρέτησε προ λίγων ημερών το επετειακό 2021, που μάλλον δεν επέφερε κάποια «επαναστατική» αλλαγή στις υποθέσεις της Μεσσηνίας. Η περιοχή μας δεν φαίνεται να βρίσκεται στον πυρήνα των πρωτοβουλιών της πολιτείας, όπως η Κρήτη, η Κεντρική Μακεδονία και άλλες περιφέρειες, και όλα θα κριθούν από τις εξελίξεις των επομένων μηνών. Έτσι, παρά τις θετικές προοπτικές, οι ανεπάρκειες της πλειοψηφίας του τοπικού πολιτικού και αυτοδιοικητικού προσωπικού μπορεί να οδηγήσουν σε επικίνδυνη στασιμότητα. Ας δούμε αναλυτικά γιατί:

1. Δρόμος Καλαμάτα – Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη.

Το σημαντικό αυτό έργο κυριάρχησε ξανά στην τοπική επικαιρότητα την περασμένη χρονιά. Οι διαδικασίες προχωρούν με διαρκείς καθυστερήσεις και μόλις στην εκπνοή του 2021 υπεβλήθησαν οι προσφορές των δύο υποψηφίων αναδόχων. Έτσι, δεδομένης και της αβεβαιότητας ως προς την ολοκλήρωση των μελετών, το στοίχημα έναρξης των εργασιών μετατίθεται, δυστυχώς, για το προεκλογικό 2023. Απαιτείται τουλάχιστον άμεση κινητοποίηση των αρμοδίων για την ένταξη στο project και της παράκαμψης της Πύλου.

2. Οδικός άξονας Καλό Νερό – Τσακώνα.

Καμία εξέλιξη δεν σημειώθηκε στην υπόθεση του νότιου τμήματος της Ιόνιας Οδού το 2021. Αντί η Περιφέρεια Πελοποννήσου να διεκδικήσει δυναμικά την υλοποίηση του έργου με τους υπόλοιπους φορείς, ο Μεσσήνιος επικεφαλής της προωθεί την παράκαμψη της Μεσσηνίας (!) με πρόταση για κατασκευή ενός αυτοκινητοδρόμου χωρίς προϋπάρχουσα μελέτη, από το Λεύκτρο Αρκαδίας στην Ολυμπία, στο πλαίσιο, δήθεν, της απολιγνιτοποίησης της Μεγαλόπολης. Έτσι, και το 2022 προοιωνίζεται αρνητικό για το συγκεκριμένο δρόμο.

3. Δρόμος Τζάνε – Καλαμάκι.

Το μεσσηνιακό «γιοφύρι της Άρτας» αποτέλεσε το 2021 φιάσκο και για την σημερινή περιφερειακή αρχή, όπως και για την προκάτοχό της. Παρά τους επαίνους της στην «αποτελεσματική» Υπουργό Πολιτισμού, το Κ.Α.Σ έβαλε επί της ουσίας «ταφόπλακα» στην άμεση υλοποίηση του έργου, για την οποία θα απαιτηθούν πλέον άνω των 40 εκατομμυρίων Ευρώ. Έτσι, αποκλείεται η ολοκλήρωσή του, τουλάχιστον για το 2022.

4. Δρόμος Καλαμάτα – Αρεόπολη

Η ένταξη του μελετητικά πιο ώριμου τμήματος της παράκαμψης Κάμπου-Σταυροπηγίου στο ΕΣΠΑ, δεν επέφερε, δυστυχώς, και παρά τις διακηρύξεις, ουσιαστικές εξελίξεις για το δρόμο της Μάνης το 2021.

5. Δρόμος Φιλιατρά-Γαργαλιάνοι

Παρά το γεγονός ότι εντός του 2021 τουλάχιστον αναδείχθηκε ανάδοχος, η διαδικασία προχωρεί με τους χαρακτηριστικά αργούς ρυθμούς των δημοσίων έργων. Τα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν στις αρχές του 2022.

6. Οδική πρόσβαση προς την Αρχαία Μεσσήνη.

Μικρή πρόοδος σημειώθηκε στο έργο αυτό το 2021, καθώς υπογράφηκε επιτέλους η σύμβαση διαπλάτυνσης του ευκολότερου τμήματος Μεσσήνη-Λάμπαινα και αναμένεται να ξεκινήσουν οι εργασίες. Δεδομένης της αποτυχίας ένταξής του στο τρέχον ΕΣΠΑ, υπάρχει μακρύς δρόμος μέχρι να τερματιστεί η προβληματική πρόσβαση στον εμβληματικό αυτό πολιτιστικό χώρο.

7. Έργο «Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης» στην Καλαμάτα.

Το 2021 ξεκίνησαν επιτέλους τα έργα ανάπλασης στην παραλία και το ιστορικό κέντρο της πόλης, πλην της οδού Αναγνωσταρά, που μάλλον εξελίσσεται σε νέα …Ιατροπούλου. Ευχή όλων τα έργα, που προχωρούν με σημαντικές καθυστερήσεις, να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

8. Αρδευτικά δίκτυα Φιλιατρινού φράγματος και Μηναγιώτικο Φράγμα

Η συνεχιζόμενη αβελτηρία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης καθυστέρησε για μια ακόμα χρονιά ένα σημαντικό έργο, με το οποίο θα απογειωθεί η παραγωγικότητα στον κάμπο της Τριφυλίας. Η τελευταία ενημέρωση κάνει πλέον λόγο για δημοπράτησή του το πρώτο τρίμηνο του 2022. Όσο για το προσφάτως εξαγγελθέν έργο του Μηναγιώτικου Φράγματος, διευκρινίστηκε, δυστυχώς, ότι δεν θα χρηματοδοτηθεί η κατασκευή του από το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά μόνο τα αρδευτικά του δίκτυα κάτι που θα οδηγήσει σε μεγάλη καθυστέρηση στην υλοποίησή του.

9. Αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας.

Με το εκπονούμενο master plan να τίθεται μόλις προ λίγων ημερών σε δημόσια διαβούλευση, η υπόθεση του σημαντικού αυτού πόλου ανάπτυξης για την Καλαμάτα έμεινε ουσιαστικά ανενεργή για μια ακόμα χρονιά, ενώ οι αρμόδιοι φορείς σιωπούν. Δεδομένων των περιορισμένων πόρων, η ανεύρεση στρατηγικού επενδυτή παραμένει μονόδρομος για την αναγκαία επιτάχυνση της αξιοποίησής του.

10. Αναβάθμιση του Αεροδρομίου της Καλαμάτας.

Με επίκληση στην πανδημία, η αναγκαία αξιοποίηση του αεροδρομίου προχωρά μάλλον αργά, σε αντίθεση με άλλα αεροδρόμια που ανακατασκευάζονται πλήρως με δημόσιο χρήμα (Χίος, Πάρος). Μοναδική θετική εξέλιξη για το 2021 η ανάδειξη του συμβούλου του Υπερταμείου που θα «τρέξει» την όλη διαδικασία. Έτσι, η ολοκλήρωση της παραχώρησης το 2022 μοιάζει εφικτή αλλά μάλλον υπεραισιόδοξη. Την ίδια στιγμή, κυρώθηκε εν μέσω αντιπαραθέσεων η σύμβαση για το Διεθνές Κέντρο εκπαίδευσης πιλότων πολεμικών αεροσκαφών από την ισραηλινή Elbit και προχωρά η υλοποίηση του project.

11. Επαναλειτουργία σιδηρόδρομου

Παρά το γεγονός ότι η προωθούμενη (με αργά βήματα) επαναλειτουργία της γραμμής Κορίνθου-Ναυπλίου γέννησε αισιοδοξία για το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου, η αδυναμία εκπόνησης μιας συνολικής πολιτικής βιώσιμων μεταφορών σε περιφερειακό επίπεδο, με ΣΔΙΤ και ενεργοποίηση κοινοτικών πόρων για προαστιακές γραμμές και τουριστικές διαδρομές και στη Μεσσηνία, δεν δημιουργεί προσδοκίες για κάτι απτό ούτε το 2022. 

Με το τέλος της πανδημίας να μην είναι ακόμα ορατό, παραδοσιακές αξίες και δεδομένα αμφισβητούνται όλο και εντονότερα σε παγκόσμιο επίπεδο. Για να ελπίζει σε ένα πραγματικά καλύτερο μέλλον, η Μεσσηνία πρέπει να γυρίσει σελίδα παραδίδοντας τη σκυτάλη της ευθύνης της πορείας του τόπου σε ανθρώπους με όραμα και γνώση. Ας είναι τουλάχιστον αυτό το συλλογικό μας δώρο για το 2022.

Continue Reading

Σεισμός ή «σωσμός»;: η ανάγκη πολεοδομικής ανασυγκρότησης ως καταλύτης για την ανάπτυξη της Καλαμάτας

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» Σεπτέμβριος 2021)

5 χρόνια πριν, ο εγκέλαδος επεφύλαξε δυσάρεστες εκπλήξεις στην πόλη της Καλαμάτας. Η ισχυρή σεισμική δόνηση της 13ης Σεπτεμβρίου 1986 προκάλεσε το θάνατο δεκάδων συμπολιτών μας και εκτεταμένες καταστροφές σε κτίρια στον αστικό ιστό, ενώ σοβαρές ζημίες παρατηρήθηκαν και σε Ελαιοχώρι, Βέργα, Πολιανή, Άρι, Αρτεμισία και Νέδουσα. Μάλιστα, το κόστος σε ανθρώπινες απώλειες ίσως να ήταν πολύ μεγαλύτερο, αν την ώρα του σεισμού δεν βρίσκονταν στο δρόμο χιλιάδες Καλαματιανοί με αφορμή τα εγκαίνια της ακτοπλοϊκής γραμμής προς Κρήτη και τον καλό καιρό του σαββατόβραδου.
Η πόλη βέβαια κατάφερε σταδιακά να σταθεί στα πόδια της και να επουλώσει τις πληγές της από την καταστροφή. Όμως, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες για την ανασυγκρότηση, η νέα Καλαμάτα που προέκυψε μετά το σεισμό του ’86 ελάχιστα μπορεί να επαινεθεί ως παράδειγμα αισθητικά άρτιας και μακροπρόθεσμης πολεοδομικής ανάπτυξης. Έτσι, παρά το ευνοϊκό ανάγλυφο και το ζωτικό χώρο που υπήρχε, η πόλη αναπτύχθηκε κυρίως κάθετα με πολυώροφες κατασκευές χωρίς επαρκείς θέσεις στάθμευσης, ενώ δημιουργήθηκαν λίγοι νέοι κοινόχρηστοι χώροι (πλατείες, πάρκα κλπ) και οι διανοίξεις σημαντικών αστικών δρόμων παρέμειναν ημιτελείς. Επιπλέον, πολλά διατηρητέα κτίρια του ιστορικού κέντρου αλλά και εμβληματικά οικοδομήματα (Μύλοι Λιμανιού, Παλιό Εργοστάσιο Καρέλια) παραμένουν έως και σήμερα αναξιοποίητα κουφάρια, χωρίς να συμβάλλουν στην αναπτυξιακή ώθηση που χρειάζεται ο τόπος. Τέλος, το νέο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της πόλης, που τέθηκε σε ισχύ το 2010, αντιμετωπίζει ανεπαρκώς τις προκλήσεις της Καλαμάτας του μέλλοντος, με πολλές επιμέρους πολεοδομικές μελέτες να εκκρεμούν και χωρίς να περιλαμβάνει ακόμα τις δημοτικές ενότητες Άριος, Αρφαρών και Θουρίας.
Έχει φτάσει λοιπόν η στιγμή για τολμηρές, επαναστατικές πρωτοβουλίες στην πολεοδομική και χωροταξική πολιτική της Καλαμάτας, ώστε να κερδηθεί το στοίχημα μιας αισθητικά αναβαθμισμένης, ασφαλούς αλλά κυρίως στραμμένης στις επόμενες γενιές πόλης με συνεκτική και πρωτοποριακή πολεοδομική ταυτότητα.


Η πολεοδομική ανασυγκρότηση καταλύτης για την ανάπτυξη της πόλης


Στο πλαίσιο αυτό, είναι ανάγκη να προωθηθούν άμεσα συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ειδικότερα:
1. Η χωροθέτηση στην περιοχή της δυτικής παραλίας ενός Διεθνούς Κέντρου για την Καινοτομία και την Ανάπτυξη από κοινού με μια Περιοχή Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α). Πρόκειται για μια κορυφαία αναπτυξιακή πρωτοβουλία, η οποία θα αλλάξει τη μοίρα της Καλαμάτας για τις επόμενες δεκαετίες και την οποία ο γράφων από ετών έχει αναλύσει ως προς τα πολλαπλά οφέλη της για την πόλη. Με τις κατάλληλες πολεοδομικές προσαρμογές, η Καλαμάτα μπορεί να αναδειχθεί σε πρωταθλήτρια της καινοτομίας στην παραγωγή και την έρευνα, της φιλοξενίας υψηλού βαλαντίου τουριστών και της υποδοχής ομάδων και αθλητών από όλο τον κόσμο στο στάδιο της προετοιμασίας τους αλλά και της διοργάνωσης σπουδαίων συνεδριακών και αθλητικών γεγονότων.
2. Η υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αξιοποίησης των Μύλων του Λιμανιού και του Παλιού Εργοστασίου Καρέλια (όπως επίσης έχει από ετών προταθεί από τον γράφοντα) με μοντέλο σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, το μεν για τουριστική χρήση, το δε για τη στέγαση ενός διοικητικού Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ή παραρτήματος αυτού), από κοινού με εμπορικές δραστηριότητες τύπου mall.
3. Η άμεση υλοποίηση ενός συνεκτικού σχεδιασμού για τη δημιουργία αποκλειστικά τουριστικής περιοχής στην ανατολική παραλία, με παράλληλη διάνοιξη της οδού Κρήτης έως την Λακωνικής και επέκταση των υφιστάμενων τουριστικών μονάδων ή και την ίδρυση νέων.
4. Η αποφασιστική αύξηση των χώρων πρασίνου εντός και περιμετρικά του αστικού ιστού στην πόλη (Πάρκα Κηπούπολης και Νέδοντα, πράσινες νησίδες στις γειτονιές) καθώς και στα χωριά (Περιβαλλοντικό Πάρκο Παμίσου από Άγιο Φλώρο έως Άρη).
5. Η ταχύτατη προώθηση των εκκρεμών διανοίξεων δρόμων ειδικά στην περιοχή της ανατολικής παραλίας, που έχουν ξεκινήσει από το Δήμο.
6. Η εφαρμογή μιας δημιουργικής αξιοποίησης των διατηρητέων κτιρίων στο ιστορικό κέντρο με μοντέλο σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και κατεύθυνση τη δημιουργία μικρών τουριστικών μονάδων (boutique hotels) και καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος ή εμπορικών.
7. Η ολοκλήρωση των εκκρεμών από ετών πολεοδομικών πράξεων εφαρμογής σε Ασπρόχωμα, Βέργα, Μαντίνεια, Κηπούπολη κλπ με έμφαση στη δημιουργία και ενίσχυση των κοινοχρήστων χώρων και του πρασίνου.
8. Η χωροθέτηση και διαμόρφωση κτιρίων-τοποσήμων εντός του αστικού ιστού με έμφαση στις περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας (ιστορικό κέντρο, παραλιακή ζώνη) και με εφαρμογή αισθητικής τους αναβάθμισης (αναμόρφωση προσόψεων, πρωτοποριακός φωτισμός, συναφείς κατασκευές κλπ) αλλά με τη δημιουργία ενός Ανοικτού Μουσείου Ιστορίας της Πόλης της Καλαμάτας.
9. Η απαγόρευση δόμησης άνω των τριών ορόφων σε όλη την πόλη και η υποχρέωση κατασκευής περισσότερων χώρων στάθμευσης σε όλες τις νέες ιδιωτικές κατοικίες και δημόσια κτίρια.
10. Η άμεση επέκταση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου στις δημοτικές ενότητες Άριος, Αρφαρών και Θουρίας.


Μια πόλη με το βλέμμα στο μέλλον χτίζοντας σε γερά θεμέλια


Με οδηγό την αισιοδοξία για το μέλλον αλλά και την αναγέννηση της πόλης μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1986, η Καλαμάτα μπορεί να μετατρέψει μια δομημένη και συνεκτική πολεοδομική πολιτική σε καταλύτη για την ανάπτυξη και την ευημερία των κατοίκων της. Κι ας ευχηθούμε ολόψυχα να μη χρειαστούν ξανά δονήσεις όπως αυτές του 1986, προκειμένου να αφυπνίσουν τη συλλογική μας επιθυμία για μια πόλη ισχυρή που χτίζει το αύριο με αυτοπεποίθηση πατώντας σε γερά θεμέλια.

Continue Reading

Η Μεσσηνία με το βλέμμα στο «σωτήριον» έτος 2027: η επιστροφή στο Ναυαρίνο ως ασφαλής δρόμος προς την ανάπτυξη;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Ιούνιος 2021)

Όλοι γνωρίζουμε πως η Ελλάδα είναι συνήθως, στη δημόσια σφαίρα της,  η χώρα της τελευταίας στιγμής και των ανέξοδων υποσχέσεων χωρίς αντίκρισμα. Για να υλοποιηθούν λοιπόν με σιγουριά συγκεκριμένα έργα στον τόπο μας,  πρέπει να πληρούνται δύο βασικές προϋποθέσεις: η διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου αφηγήματος με οριοθετημένο χρονικό ορίζοντα και η διαρκής άσκηση αποτελεσματικής πίεσης για  να εκπληρωθούν όσα απαιτούνται για την ευόδωσή του, υπό την απειλή της έκθεσής μας διεθνώς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατάστασης που περιγράφηκε ανωτέρω είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 στην Αθήνα. Τότε, υπό την πίεση της ΔΟΕ και των πολύφερνων χορηγών της, η αργοκίνητη ελληνική πολιτική τάξη και η δημόσια διοίκηση έκαναν ένα αξιοθαύμαστο «σπριντ» και η χώρα κατάφερε, έστω και στο παρά ένα, να ολοκληρώσει μεγάλες αθλητικές εγκαταστάσεις και σημαντικά έργα υποδομής στο Λεκανοπέδιο Αττικής ώστε να διοργανωθούν χωρίς προβλήματα οι αγώνες. Παρά τις υπερκοστολογήσεις που επέφεραν οι προηγούμενες καθυστερήσεις, οι περισσότεροι Έλληνες αναγνωρίζουν ότι πολλά από τα έργα που έγιναν τότε (Αττική Οδός, μετρό, τραμ  κλπ) ενόψει της Ολυμπιάδας δεν θα είχαν γίνει ποτέ, αν δεν υπήρχε η τεράστια πρόκληση του εθνικού διακυβεύματος. 

Και ερχόμαστε στη Μεσσηνία του 2021. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι τα μεγάλα έργα υποδομής του τόπου μας είναι ακόμα μετέωρα χωρίς ξεκάθαρο ορίζοντα υλοποίησης. Ακόμα και όσα έχουν εξαγγελθεί (δρόμος Καλαμάτα-Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη, αναβάθμιση αεροδρομίου Καλαμάτας, Κορυφάσιο-Ρωμανού) είναι αβέβαιο πότε θα ξεκινήσουν και κυρίως πότε θα ολοκληρωθούν.

Χρειαζόμαστε λοιπόν ένα πειστικό Μεσσηνιακό αφήγημα με εθνική διάσταση και συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα καθώς και πίεση ώστε να  προχωρήσουν όσα θα επιτρέψουν να γίνει πραγματικότητα. Υπάρχει άραγε αυτός ο καταλύτης της γρήγορης προόδου για την πατρίδα μας;

Το «σωτήριον» έτος 2027

Για μια ακόμα φορά, η πλούσια ελληνική και τοπική μας ιστορία μπορεί να λειτουργήσει ως «σανίδα σωτηρίας» για το μέλλον μας. Σε έξι χρόνια λοιπόν, το 2027, συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, του ιστορικού γεγονότος που καθόρισε την πορεία προς την ίδρυση του σύγχρονου Ελληνικού Κράτος. Φαινομενικά αυτό μπορεί να μην σημαίνει και τίποτα για τη σημερινή Μεσσηνία. Κι όμως: σημαίνει πολλά αν συνδυαστεί με ένα σίγουρο, μελλοντικό γεγονός:  το δεύτερο εξάμηνο του 2027 η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως είναι γνωστό, οι χώρες που αναλαμβάνουν την Προεδρία διοργανώνουν Συνόδους Κορυφής, υπουργικές διασκέψεις και διεθνείς συναντήσεις με ακτινοβολία στο έδαφός τους. Καιρός λοιπόν η Μεσσηνία να βγει μπροστά, προτείνοντας από τώρα στην κυβέρνηση την διοργάνωση μιας Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Μεσογειακών Κρατών, και χωριστών Συνόδων της Ε.Ε. με το Ηνωμένο Βασίλειο,  τη Ρωσία και, ενδεχομένως, τις Η.Π.Α και την Κίνα,  με τόπο διεξαγωγής το Costa Navarino, τον Οκτώβριο του 2027, σε συνδυασμό με αναβαθμισμένες εκδηλώσεις για την επέτειο των 200 ετών από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Αυτό προϋποθέτει βέβαια την ταχύτατη κατάρτιση ενός υψηλού επιπέδου φακέλλου υποψηφιότητας και τη διαμόρφωσης κοινής στρατηγικής βουλευτών, αυτοδιοίκησης,  φορέων και απανταχού Μεσσηνίων για την αποδοχή της πρότασης και την υλοποίηση του εγχειρήματος. Ποια είναι όμως τα οφέλη μιας τέτοιας πρότασης;

Η ιστορία ως «θρυαλλίδα» εξελίξεων για το μέλλον της Μεσσηνίας: μια στρατηγική με πολλαπλά οφέλη

Με την υιοθέτηση της πρότασης αυτής επιτυγχάνονται ταυτόχρονα πολλοί στρατηγικοί στόχοι. Κατ’ αρχάς,  η Μεσσηνία θα προβληθεί διεθνώς με εκτεταμένες αναφορές στα διεθνή ΜΜΕ. Επιπλέον, η συγκέντρωση δεκάδων ξένων ηγετών στο Ναυαρίνο επ’ αφορμή των Συνόδων και της επετείου της Ναυμαχίας θα προσδώσει ιστορικό συμβολισμό στην επέτειο στέλνοντας μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι οι ισχυροί του κόσμου στηρίζουν την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Ελλάδας τον επόμενο αιώνα. Κυρίως όμως,  η ευνοϊκή αυτή συγκυρία θα αποτελέσει «θρυαλλίδα» θετικών εξελίξεων για την ολοκλήρωση μεγάλων στρατηγικών έργων υποδομής που είναι προς υλοποίηση. Ο άξονας Καλαμάτα-Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη, η αναβάθμιση του αεροδρομίου Καλαμάτας και ο δρόμος Κορυφάσιο-Ρωμανού θα ολοκληρωθούν σίγουρα εξ ανάγκης μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2027 ενόψει του γεγονότος αυτού. Με κατάλληλη διεκδίκηση, στο πακέτο έργων μπορούν να περιληφθούν και  η αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας και της μαρίνας της Πύλου, καθώς και η παράκαμψη της Γιάλοβας. Έτσι και ο τόπος μας θα προβληθεί και κρίσιμα, μεγάλα  έργα θα γίνουν.

Για την εξασφάλιση του όλου εγχειρήματος, μετά την αποδοχή της υποψηφιότητας πρέπει να υπάρξει σχετική νομοθετική ρύθμιση με διακομματική στήριξη που εγγυάται την υλοποίησή του. Και εδώ ξεκινούν τα δύσκολα. Το εγχείρημα θα απαιτήσει ενότητα και επαγγελματισμό αλλά και διαρκή πολιτική στήριξη. Τόσο στην προετοιμασία  του φακέλλου όσο και στην υλοποίηση των ενεργειών πρέπει να εμπλακούν έμπειροι τεχνοκράτες με γνώση της Μεσσηνίας και να συμμετέχουν με κατάλληλους εκπροσώπους όλοι οι τοπικοί φορείς και τα ιδρύματα. Το σχήμα πρέπει να είναι ένας ανεξάρτητος φορέας διεκδίκησης και, ακολούθως, συντονισμού του έργου με εμπλοκή και των συναρμοδίων υπουργείων αλλά και την απαραίτητη λειτουργική ανεξαρτησία, κατά τα πρότυπα της οργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Με προηγμένη προσέγγιση και αντίληψη, η Μεσσηνία μπορεί μέσα στα επόμενα έξι χρόνια να αναπτυχθεί εγγυημένα και μακρόπνοα, αναδεικνυόμενη σε πρωτεύουσα της εθνικής ανάκαμψης,  προβάλλοντας το ρόλο της ως πεδίου εφαρμογής της Ευρωπαϊκής και εθνικής εξωτερικής και μεσογειακής πολιτικής, αλλά και εξασφαλίζοντας ένα καλύτερο μέλλον για τους κατοίκους της και τους νέους που επιθυμούν να επιστρέψουν. Λύσεις υπάρχουν και με βούληση όλα είναι δυνατά. Το 1827 στο Ναυαρίνο συνέβη το απίστευτο: μέσα σε 4 ώρες, σώθηκε η Ελληνική Επανάσταση και ιδρύθηκε, ουσιαστικά,  το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος. Είναι στο χέρι όλων μας να επαναληφθεί θετικά η ιστορία. 

Continue Reading

Ο «Γολγοθάς» και η «Ανάσταση» ενός Ταμείου: ανάκαμψη και ανθεκτικότητα ή χαμένη ευκαιρία για την Πελοπόννησο;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Απρίλιος 2021)

Τις περασμένες εβδομάδες, η είδηση της παρουσίασης του λεγόμενου «Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας» ή «Σχεδίου Ελλάδα 2.0» μάλλον πέρασε στα «ψιλά» της επικαιρότητας. Κι όμως, παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του, το σχέδιο αυτό προσφέρει σίγουρα σημαντικές ευκαιρίες προς την κατεύθυνση της παραγωγικής ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, αξιοποιώντας τα 32 δις που θα λάβει η Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Αρκεί αυτά να κατανεμηθούν με διαφάνεια μεταξύ όλων των Περιφερειών της χώρας. Όμως, με μια πρώτη ανάγνωση των αξόνων του Σχεδίου, τούτο δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση της Πελοποννήσου, μιας Περιφέρειας που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από την ύφεση, τη δημογραφική συρρίκνωση και την απουσία συγκροτημένου αναπτυξιακού σχεδιασμού. Μπορεί λοιπόν το Σχέδιο να αναστήσει την παλαιότερη περιοχή του ελληνικού κράτους και πώς;

Οι άξονες του Ταμείου Ανάκαμψης

Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περιλαμβάνει δράσεις κατανεμημένες σε τέσσερις πυλώνες: (1) Πράσινη Ανάπτυξη, (2) Ψηφιακό Μετασχηματισμό, (3) Απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή, (4) Ιδιωτικές επενδύσεις και οικονομικός και θεσμικός μετασχηματισμός. Με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, για την πραγματοποίηση δημοσίων επενδύσεων, οι Εταιρείες Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών, για την πραγματοποίηση έργων ενεργειακής απόδοσης στον δημόσιο τομέα, και οι συγχρηματοδοτήσεις έργων, το νέο Ταμείο επιδιώκει να τροφοδοτήσει κεφάλαια ύψους 32 δις Ευρώ από δάνεια και επιδοτήσεις στους παραπάνω τομείς. Προτεραιότητα δίδεται στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στην ηλεκτροκίνηση, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, σε φιλοπεριβαλλοντικά Πολεοδομικά Σχέδια και Αστικές Αναπλάσεις, στην Έρευνα και την Καινοτομία, στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και στον εκσυγχρονισμό των ψηφιακών δομών της δημόσιας διοίκησης.

Η «απούσα» Πελοπόννησος

Παρ’ ότι οι περισσότερες δράσεις του Σχεδίου έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, υπάρχουν σημαντικές παρεμβάσεις που αφορούν συγκεκριμένες μόνο Περιφέρειες. Δυστυχώς, η Πελοπόννησος είναι μάλλον απούσα από πολλά κονδύλια. Έτσι, δεν χρηματοδοτείται σ’ αυτήν κανένα στρατηγικό έργο υποδομής (οδικός άξονας, σιδηρόδρομος, λιμάνι ή αεροδρόμιο), παρά τις προηγούμενες διακηρύξεις (ανακοινώθηκε πρόσφατα μόνο η μελλοντική ένταξη του τοπικού άξονα Αρφαρά-Λάμπαινα). Για τους συντάκτες του Σχεδίου φαίνεται πως μόνον η Κρήτη, η Αττική και η Θεσσαλία αξίζουν σχετικά έργα! Επιπλέον, η Περιφέρεια δεν λαμβάνει πόρους από το νέο Ταμείο για την αποκατάσταση των λιγνιτωρυχείων της Μεγαλόπολης μετά το επικείμενο, βεβιασμένο κλείσιμο των εργοστασίων της ΔΕΗ, σε αντίθεση με τη Δυτική Μακεδονία που παίρνει 220 εκ. Ευρώ. Είναι προφανές λοιπόν ότι η μεγάλη αυτή ευκαιρία κινδυνεύει να χαθεί για τον τόπο μας και απαιτείται άμεση αναστροφή πολιτικής για να αποτραπεί αυτή η εξέλιξη.

Η αναγκαιότητα ενός Περιφερειακού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Για να αντισταθμιστούν οι ανωτέρω προβλεπόμενες απώλειες από το Ταμείο, η Πελοπόννησος επιβάλλεται να κινηθεί γρήγορα, έξυπνα και αποτελεσματικά, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο «Περιφερειακό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας», στο πλαίσιο του Εθνικού, και να διεκδικήσει τη μερίδα του λέοντος για τη χρηματοδότηση δράσεων με ιδιαίτερη σημασία στην περιφερειακή οικονομία και ειδικότερα για:

1) την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας των νοικοκυριών, μέσω του νέου προγράμματος «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» (1 δις Ευρώ)

2) το μετασχηματισμό της περιφερειακής αγροτικής παραγωγής, με στήριξη των γεωργικών επιχειρήσεων και των νέων καλλιεργειών (520 εκ. Ευρώ) και τη χρηματοδότηση νέων αρδευτικών δικτύων (200 εκ. Ευρώ-ανακοινώθηκε πρόσφατα η μελλοντική ένταξη του Μιναγιώτικου Φράγματος).

3) την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της πλήρους ηλεκτροκίνησης των οχημάτων και των συγκοινωνιών (220 εκ. Ευρώ) και της δημιουργίας νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων σε όλες τις περιφερειακές ενότητες, σε συνεργασία με τους Δήμους.

4) τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στο προβληματικό της οδικό δίκτυο (450 εκ. Ευρώ)

5) τη διαμόρφωση μιας Περιφέρειας καινοτομίας, με διεκδίκηση στέγασης στην Καλαμάτα του Εθνικού Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας (375 εκ. Ευρώ)

6) την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις, με ποιοτικές επεκτάσεις των υφιστάμενων πολεοδομικών σχεδίων (250 εκ. Ευρώ) και την πραγματοποίηση αστικών αναπλάσεων με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά (475 εκ. Ευρώ)

7) την προώθηση της αντιπλημμυρικής προστασίας (107 εκ. Ευρώ) και την αναγέννηση των δασών της περιφέρειας, ιδίως του Ταϋγέτου, με αναδασώσεις (224 εκ. Ευρώ)

8) την ανάδειξή της σε Περιφέρεια διαφοροποιημένων και εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως ο ιατρικός και ο ιαματικός (260 εκ. Ευρώ.)

Για να αντιμετωπίσει με επιτυχία η Πελοπόννησος το «Γολγοθά» των επιπτώσεων της νέας κρίσης του κορωνοϊού στην οικονομία και την κοινωνία της, ένας δρόμος υπάρχει, αυτός του σχεδίου και της υπευθυνότητας. Με την άμεση συγκρότηση μιας ειδικής περιφερειακής ομάδας δράσης και τη συμμετοχή πεπειραμένων τεχνοκρατών σε ζητήματα σχετικών έργων και δράσεων αλλά και εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και των επιστημονικών φορέων της Περιφέρειας με σχετική γνώση και αντίληψη, μπορούν να καθοριστούν οι απαιτούμενες παρεμβάσεις και να ωριμάσουν ταχύτατα οι μελέτες τους με ισόρροπη αντίληψη και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για την ανάπτυξη της Πελοποννήσου. Με ενότητα και ανεξάρτητη προσέγγιση, η Περιφέρειά μας μπορεί να ελπίζει ακόμη στην «ανάστασή» της μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Γι’ αυτό όσοι έχουν την ευθύνη, ας κινηθούν επιτέλους γενναία και ταχύτατα, αντί να τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Η σωστή στιγμή είναι τώρα.

Continue Reading

«Εν ενί λόγω όλοι απεφασίσαμε ή να ελευθερωθώμεν ή να αποθάνωμεν»: 21 μικρές «Επαναστάσεις» για την Καλαμάτα του μέλλοντός μας

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» Μάρτιος 2021)

Εν μέσω της πρωτοφανούς υγειονομικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η Ελλάδα και πρωτίστως η Καλαμάτα, ως πρώτη πόλη της χώρας που απελευθερώθηκε από τον οθωμανικό ζυγό, γιορτάζουν-ή, για να ακριβολογούμε, προσπαθούν να γιορτάσουν- την επέτειο των 200 ετών από την καθοριστικότερη στιγμή της νεότερης ελληνικής Ιστορίας το Μάρτιο του 1821.

Ίσως γι’ αυτό, εκείνο που προέχει σήμερα, ως έμπρακτη τιμή στην εθνική μας κληρονομιά, είναι κυρίως η διαμόρφωση ενός νέου στρατηγικού οράματος για την πατρίδα μας, με συγκεκριμένους, ρεαλιστικούς στόχους για το άμεσο μέλλον και τους πολίτες στο προσκήνιο. Και είναι αυτές οι 21 μικρές «Επαναστάσεις» που μπορούν να καταστήσουν την Καλαμάτα πρωτοπόρο στο διαρκή αγώνα για μια νέα, καλύτερη Ελλάδα από εδώ και στο εξής:

1. Πόλη της Επανάστασης: περισσότερο ώριμη από ποτέ προβάλλει η υλοποίηση της πρότασης Ενεπεκίδη για ίδρυση Διεθνούς Ινστιτούτου Επαναστάσεων στην Καλαμάτα, ως ανεξάρτητου φορέα με διεθνή ακτινοβολία που θα καταστήσει την πόλη μας επίκεντρο πνευματικών και πολιτιστικών δράσεων με τη συνεργασία Δήμου, Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ιδρυμάτων με πνευματική αναφορά.

2. Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ελλάδος: με συντονισμένη αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων (ιδίως του Μεγάρου Χορού), των νέων που ετοιμάζονται (Ανοικτό Θέατρο, «Ηλέκτρα» κλπ) αλλά ιδίως του πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου της, προετοιμάζοντας ταυτόχρονα και την επιτυχή διεκδίκηση του ρόλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, όταν ο θεσμός ανατεθεί εκ νέου στην Ελλάδα.

3. Πόλη της Ελιάς: το εμβληματικό και ευλογημένο δέντρο της μεσσηνιακής γης, μπορεί να καταστεί ξανά πηγή πλούτου για το Δήμο, με ίδρυση ενός νέου φορέα τυποποίησης και εκμετάλλευσής του και την αποτελεσματική προστασία του ΠΟΠ σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

4. Πρωτεύουσα της Καινοτομίας και της Ανάπτυξης: με την ίδρυση ενός Διεθνούς Κέντρου στην περιοχή της Δυτικής Παραλίας, που θα αλλάξει την πορεία του τόπου μας για τις επόμενες δεκαετίες, ειδικά αν συνδυαστεί με τη δημιουργική σύμπραξη του υγιούς ιδιωτικού τομέα και τη λειτουργία παραρτήματος του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ).

5. Πόλη Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης: η παράλληλη με το ανωτέρω Κέντρο ίδρυση και λειτουργία μιας νέας «Costa Navarino» στη Δυτική Παραλία, θα εντάξει δυναμικά την πόλη μας στον παγκόσμιο τουριστικό Χάρτη, αξιοποιώντας όλα μας τα πλεονεκτήματα.

6. Διεθνές Αθλητικό Κέντρο: με τη δημιουργία μέσω ΣΔΙΤ ενός Διεθνούς κέντρου φιλοξενίας και προετοιμασίας αθλητών με όλες τις αναγκαίες εγκαταστάσεις, που θα καθιερώσει την Καλαμάτα ως αγαπημένο προορισμό, με πολλαπλά οικονομικά οφέλη για την τοπική κοινωνία και τις σχετικές διοργανώσεις (Παπαφλέσσεια, ρυθμική γυμναστική, θαλάσσια σπορ κλπ.)

7. Πόλη της αειφορίας: με υιοθέτηση στρατηγικής ανάδειξης της πόλης σε εθνική πρωτοπόρο της ηλεκτροκίνησης και της καθολικής χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προσελκύοντας μεγάλες επενδύσεις (φωτοβολταϊκό πάρκο κλπ).

8. Πόλη του πρασίνου: με τη δημιουργία του περιαστικού πάρκου Νέδοντα και αυτού του Φράγματος Παμίσου και άλλων μικρότερων καθώς και με βιοκλιματικές αναπλάσεις στον αστικό ιστό.

9. Πρωτεύουσα της δημογραφικής ανανέωσης: με τη σύσταση ενός ταμείου για τη στήριξη των Καλαματιανών οικογενειών με κριτήρια αυστηρής αιρεσιμότητας σε μηνιαία βάση αλλά και την υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την επιστροφή των άξιων μορφωμένων Καλαματιανών από το εξωτερικό, προκειμένου να ζήσουν και δημιουργήσουν στην πατρίδα τους.

10. Πρωτοπόρος του ποδηλάτου και των μέσων μαζικής μεταφοράς: με την επέκταση του δικτύου ποδηλατοδρόμων σε όλη την πόλη καθώς και με την συγκρότηση νέου δικτύου αστικών συγκοινωνιών, περιλαμβανομένης της λειτουργίας προαστιακού σιδηροδρόμου.

11. Πρότυπο Προσβασιμότητας: με την επέκταση των υποδομών προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ σε όλη την πόλη και τα χωριά, όπως προσφάτως εξαγγέλθηκε από το Δήμο.

12. Πρωτεύουσα της κυκλικής οικονομίας: με λειτουργία χιλιάδων οικιακών και συνοικιακών κομποστοποιητών σε κατοικίες και επιχειρήσεις καθώς αξιοποίηση των εγκαταστάσεων της ΜΟΛΑΚ, μειώνοντας το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων για τους δημότες.

13. Πόλη της «γαλάζιας ανάπτυξης»: με παραχώρηση του απαξιωμένου Λιμανιού και της Μαρίνας σε στρατηγικό επενδυτή που θα φέρει νέα πνοή στην οικονομία της παραλιακής ζώνης, από κοινού με στοχευμένες παρεμβάσεις στο ανατολικό παραλιακό μέτωπο.

14. Πόλη των «ανοικτών αιθέρων»: με αρμονική ανάπτυξη του πολιτικού και στρατιωτικού αεροδρομίου, κατόπιν παραχώρησης σε στρατηγικό επενδυτή σε συνδυασμό με τη δρομολογημένη επένδυση της ELBIT.

15. Πρωτεύουσα της εξωστρέφειας: με διεκδίκηση μιας μόνιμης Διεθνούς Έκθεσης Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων σε κατάλληλο χώρο που μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις και τουρισμό σε εποχιακό επίπεδο εκτός καλοκαιριού.

16. Κοινωνική Πρωτοπορία: με την υπαγωγή όλων των κοινωνικών δομών σε μια Αντιδημαρχία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και την καθολική αξιοποίηση της περιουσίας του Δήμου για την άσκηση στοχευμένης και αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής.

17. Πρωτεύουσα της Μεσογειακής Πολιτικής: με αναβίωση των «Δρόμων της Ελιάς» με νέο περιεχόμενο και ίδρυση Ινστιτούτου Μεσογειακής Ιστορίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Μεσόγειο, αλλά και τη διεκδίκηση της διοργάνωσης στην πόλη Συνόδου Κορυφής Ε.Ε-Μεσογειακών χωρών το 2027 επί Ελληνικής Προεδρίας.

18. Πνευματική Πρωτεύουσα: με τη δημιουργία μιας ενιαίας, μεγάλης Βιβλιοθήκης ως παραρτήματος της Εθνικής με κατάλληλη υποδομή και ψηφιακή τεκμηρίωση και τη διεύρυνση των υποτροφιών σε νέους φοιτητές και μαθητές.

19. Ψηφιακή Επανάσταση: με υλοποίηση του δικτύου 5G και καθολική πρόσβαση σε ποιοτικό ασύρματο δίκτυο για όλους τους πολίτες, σε συνδυασμό με την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του Δήμου.

20. Πρωτεύουσα της ασφάλειας και της ένταξης: με τη μετεξέλιξη του υπό λειτουργία Συντονιστικού Κέντρου σε πραγματικό Δημοτικό Συμβούλιο Ασφαλείας και την εφαρμογή ολοκληρωμένης, προληπτικής αντεγκληματικής πολιτικής σε όλη τη δημοτική επικράτεια.

21. Θεσμική επανάσταση: με την αναβάθμιση του ρόλου του Δημοτικού Συμβουλίου, την ίδρυση Συνοικιακών Συμβουλίων και την πλήρη ενεργοποίηση των υφιστάμενων θεσμικών δημοτικών οργάνων.

Continue Reading

Επέτειος στην ανάρρωση ή στην εντατική; 21 στρατηγικές προτεραιότητες για τη Μεσσηνία το 2021

(Μέρος Β’-οι συντελεστές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης)

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία»- Ιανουάριος 2021)

Η χρονιά της πανδημίας που έφυγε, μάλλον με ανακούφιση, από τη ζωή μας πριν από λίγες μέρες, ανέτρεψε παραδοσιακές αντιλήψεις για την κοινωνία μας. Τούτο δεν μπορούσε παρά να αφήσει και το ισχυρό αποτύπωμά του στα επιμέρους ζητήματα της Μεσσηνίας, με την παρακαταθήκη για τη νέα χρονιά να μοιάζει άκρως απαιτητική:

12. Νοσοκομεία Καλαμάτας και Κυπαρισσίας.

Ήταν η χρονιά που υγεία επανήλθε ως πρώτη προτεραιότητα εξ αιτίας της πανδημίας. Εν μέσω των οδυνηρών συνεπειών της υποχρηματοδότησης και του brain drain που μας «κληροδότησε» η οικονομική κρίση, η ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του ΕΣΥ με έμπειρο προσωπικό είναι πλέον ζωτική. Το 2020 σηματοδότησε την ολοκλήρωση της θητείας της διοίκησης Μπέζου στο νοσηλευτικό ίδρυμα της Καλαμάτας, με τον απολογισμό αναμφίβολα θετικό και τον πήχη για νέα διοίκηση του Νοσοκομείου να έχει τεθεί πολύ ψηλά. Οι προκλήσεις παραμένουν σοβαρές και θα απαιτήσουν γενναίες και γρήγορες αποφάσεις ώστε να θωρακιστούν οι νοσηλευτικές μονάδες της Μεσσηνίας.

13. Η ανάδειξη της Μεσσηνίας σε ενεργειακό κόμβο

Το 2020 η συζήτηση για την επικείμενη απολιγνιτοποίηση και την επόμενη μέρα της Μεγαλόπολης επισκίασαν κάθε άλλη εξέλιξη στον ενεργειακό τομέα της περιοχής μας. Περαιτέρω, η Περιφέρεια επιδιώκει την υλοποίηση εκ μέρους της ΔΕΔΑ της μελλοντικής και πάντως αβέβαιης επέκτασης των δικτύων διανομής του φυσικού αερίου και στη Μεσσηνία, ενώ οι Δήμοι έχουν τεθεί στο περιθώριο. Είναι όμως η συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου περιφερειακού ενεργειακού σχεδιασμού με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση που θα έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα από κοινού με την αξιοποίηση πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Η μη αξιοποίηση των κρίσιμων ευκαιριών που παρουσιάζονται θα έχει ολέθρια αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες.

14. Αντιπλημμυρική θωράκιση της περιφέρειας Καλαμάτας

Έργο που εξαγγέλθηκε ήδη επανειλημμένα μετά τις φονικές πλημμύρες του φθινοπώρου του 2016. Το 2020 αναγγέλθηκε επίσημα η πρόθεση ανάθεσης των έργων ύψους 80 εκατομμυρίων Ευρώ στην κοινοπραξία «Μορέας» με επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης. Το ζήτημα της ολοκλήρωσης των μελετών απαιτεί όμως ιδιαίτερη προσοχή και χρήζει ουσιαστικής εμπλοκής του Δήμου Καλαμάτας ώστε να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της περιοχής. Ελπίδα όλων το 2021 να φέρει ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων, αν όχι και την εκκίνησή τους.

15. Κεντρική διαχείριση απορριμμάτων.

Παρά το χαμένο χρόνο και τις εύλογες ανησυχίες για ανετοιμότητα και επικείμενη αύξηση των δημοτικών τελών καθαριότητας, το 2021 θα είναι η χρονιά που, επιτέλους, θα ξεκινήσει τουλάχιστον η προσωρινή διαχείριση από την ανάδοχο εταιρία και θα σταματήσει σταδιακά η απαράδεκτη κατάσταση με τις χωματερές σε όλη την Πελοπόννησο.

16. Επέκταση της Costa Navarino.

Η εμβληματική επένδυση της οικογένειας Κωνσταντακόπουλου έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά, με νέες μονάδες στην περιοχή της Πύλου να ενισχύουν το μεσσηνιακό τουριστικό brandname το 2021, παρ’ ότι απαιτούνται σίγουρα πρόσθετες προσπάθειες για την τουριστική ανάπτυξη του τόπου μας.

17. Αρχαία Θουρία

Ούτε το 2020 σηματοδότησε την έναρξη της επισκεψιμότητας του σημαντικότερου αρχαιολογικού χώρου της ανατολικής Μεσσηνίας, παρά την εντυπωσιακή προσπάθεια της ομάδας της Ξένης Αραπογιάννη. Η στήριξη του Δήμου Καλαμάτας και της Περιφέρειας παραμένει αλλά είναι σίγουρα ανεπαρκής, δεδομένης της αναπτυξιακής σημασίας του αρχαιολογικού χώρου για την ευρύτερη περιοχή.

18. Ανάπλαση των εκβολών του ποταμού Παμίσου και ανάδειξη του παραλιακού μετώπου Καλαμάτας-Μεσσήνης.

Δυστυχώς δεν σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος για την υλοποίηση του έργου το 2020. Οι δημοτικές αρχές Καλαμάτας και Μεσσήνης έχουν μεν επιδείξει ενδιαφέρον για τη διασύνδεση των όμορων περιοχών με νέα γέφυρα, υπόθεση που φαίνεται να προχωρεί έστω και αργά, αλλά συνεκτικό σχέδιο για την αξιοποίηση της περιοχής δεν φαίνεται να υπάρχει επί
του παρόντος.

19. Αναγέννηση του αγροτικού τομέα

Με τη συζήτηση να περιορίζεται δυστυχώς μόνο στην υγειονομική ασφάλεια των αλλοδαπών εργατικών χεριών για την ελαιοσυγκομιδή, η άμεση ανάγκη υλοποίησης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αναγέννησης του αγροτικού κόσμου στη Μεσσηνία παρέμεινε, δυστυχώς σε δεύτερο πλάνο και το 2020. Το ίδιο ισχύει και με την υπόθεση του «ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας», όπου απαιτούνται άμεσα διορθωτικές αποφάσεις και συντονισμένη κινητοποίηση των τοπικών φορέων ώστε να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα. Δεδομένης της αδράνειας που επικρατεί, η αγροτική παραγωγή αδυνατεί να μετατραπεί από κοινού με τον ποιοτικό τουρισμό, την εκπαίδευση και την υψηλή τεχνολογία σε «ατμομηχανή» της τοπικής οικονομίας.

20. Δημογραφική Αναστροφή

Στη χώρα που η καταβολή αναδρομικών στους συνταξιούχους είναι, δυστυχώς, πρώτο θέμα συζήτησης, η ανάληψη ουσιαστικών πρωτοβουλιών για την αναστροφή της διαρκούς μείωσης του πληθυσμού και της ερήμωσης της υπαίθρου φαντάζει άπιαστο όνειρο και η χρονιά που πέρασε, δυστυχώς, δεν ήταν εξαίρεση. Τα αποτελέσματα της διαρκούς αβελτηρίας των αρμοδίων τα βλέπουμε όμως διαρκώς μπροστά μας. Ως πότε θα αδρανούμε;

21. Το πολιτιστικό και ιστορικό μας αποτύπωμα

Με την πανδημία να κυριαρχεί, η πολιτιστική δραστηριότητα στη Μεσσηνία πέρασε σε δεύτερη μοίρα το 2020. Γι’ αυτό, το 2021 θα είναι μια μοναδική ευκαιρία να επανέλθει στο προσκήνιο. Με τα εγκαίνια έργων όπως το ανοικτό θέατρο Καλαμάτας, με ενίσχυση της Αρχαίας Μεσσήνης και του Κάστρου της Κορώνης αλλά και με όχημα τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό της 200ης επετείου από την Επανάσταση του ’21, όπου η πατρίδα μας πρέπει να αναδείξει την καθοριστική της συνεισφορά να δώσει το στίγμα της με αφετηρία το παρελθόν και το βλέμμα στο μέλλον. Είναι όμως αμφίβολο αν η προετοιμασία που έχει γίνει από τους τοπικούς φορείς και η ποιότητα των εκδηλώσεων που προγραμματίζονται θα εξυπηρετήσουν το σκοπό αυτό.

Το 2021 έκανε ήδη μια παράξενη, σιωπηρή είσοδο στη ζωή μας εν μέσω πρωτοφανούς κρίσης και αβεβαιότητας. Ευχή όλων να ξεμπλέξουμε κατ’ αρχάς το συντομότερο από το βραχνά του κορωνοϊού. Τούτο όμως δεν μπορεί να αποτελεί πλέον δικαιολογία για τις διαρκείς αστοχίες και παραλείψεις των αρμοδίων εκπροσώπων μας που ναρκοθετούν το μέλλον της Μεσσηνίας. Στην επέτειο των 200 ετών από την ανεξαρτησία της πατρίδας μας, απαιτείται γνώση, εμπειρία, τόλμη, αποφασιστικότητα και αξιοκρατία για να πάμε μπροστά. Και μόνο εμπνεόμενοι από την ηρωική θυσία των προγόνων μας και τις διαχρονικές αξίες του ελληνισμού μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Continue Reading

Επέτειος στην ανάρρωση ή στην εντατική; 21 στρατηγικές προτεραιότητες για τη Μεσσηνία το 2021

(Μέρος Α’-οι στρατηγικές υποδομές)

(Πρώτη δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» , Δεκέμβριος 2020)

Το 2020 θα μείνει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη μας ως μια χρονιά πρωτόγνωρων για τα μεταπολεμικά χρονικά προκλήσεων. Ο COVID-19 δοκίμασε και δοκιμάζει σοβαρά τα υγειονομικά μας συστήματα, την οικονομία μας αλλά τις ψυχολογικές αντοχές μας. Για τη Μεσσηνία ήταν πάντως μια χρονιά με ανάμεικτα συναισθήματα και αποτελέσματα. Έτσι, το 2021, στην επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση, η πατρίδα μας διατηρεί, ευτυχώς, το δικαίωμα να ελπίζει. Για πόσο ακόμα όμως χωρίς συνολικό σχέδιο και πραγματοποιήσιμο όραμα; Ας δούμε την πρόοδο στα επιμέρους έργα:

1. Δρόμος Καλαμάτα – Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη

Το έργο-σύμβολο της ανάπτυξης της δυτικής Μεσσηνίας, αλλά και της πολιτικής μας κακοδαιμονίας, κυριάρχησε στην τοπική επικαιρότητα. Εν μέσω δημοσίων αντιπαραθέσεων ακόμα και μεταξύ βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας για τη χάραξη που θα επιλεγεί, τα Δημοτικά Συμβούλια Καλαμάτας και Μεσσήνης στάθηκαν κατώτερα των περιστάσεων, το Περιφερειακό συμβούλιο έκανε απλώς την ανάγκη φιλοτιμία, παραμερίζοντας τις προσωπικές αντιρρήσεις του Περιφερειάρχη για την επιλεγείσα χάραξη, ενώ η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών παρακολουθεί τα τεκταινόμενα διστακτική και άτολμη. Αποτέλεσμα: η διαδικασία προχωρεί μεν αλλά με αργά βήματα, ναρκοθετώντας την ανάπτυξη της περιοχής μας. Έτσι, σοβαρές εξελίξεις αναμένονται μάλλον από το 2022. Απαιτείται λοιπόν υπεύθυνη συστράτευση και συλλογικότητα έστω και την ύστατη ώρα.

2. Οδικός άξονας Καλό Νερό – Τσακώνα

Μια ακόμα χαμένη χρονιά για το νότιο τμήμα της Ιόνιας και της Αδριατικής Οδού, χωρίς να διαφαίνονται άμεσες εξελίξεις, παρά το γεγονός ότι η ιδέα υλοποίησης του έργου από το «Μορέα» με επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης κερδίζει, ευτυχώς, έδαφος. Κι εδώ η κινητοποίηση των αρμοδίων είναι δυστυχώς αναιμική και αμιγώς επικοινωνιακή, με τα γνωστά αποτελέσματα.

3. Δρόμος Τζάνε – Καλαμάκι

Η νέα περιφερειακή αρχή έχασε το στοίχημα της ολοκλήρωσης του αναγκαίου αυτού έργου για την ανατολική Πυλία, καθώς επιτεύχθηκε μόνο η παράδοση μικρών και ασύνδετων τμημάτων. Ευχή όλων να τηρηθεί πλέον το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα παράδοσης για το τέλος του 2021.

4. Δρόμος Καλαμάτα – Αρεόπολη

Στα καλά νέα της χρονιάς ανήκει η ένταξη του μελετητικά πιο ώριμου τμήματος της παράκαμψης Κάμπου-Σταυροπηγίου στο ΕΣΠΑ, που γεννά ελπίδες για δημοπράτηση και εκκίνηση των εργασιών εντός του 2021.

5. Δρόμος Φιλιατρά-Γαργαλιάνοι

Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε και για το τμήμα Φιλιατρά-Γαργαλιάνοι, το οποίο δημοπρατήθηκε, ενώ προηγουμένως προχώρησαν και οι διαδικασίες των απαλλοτριώσεων.

6. Οδική πρόσβαση προς την Αρχαία Μεσσήνη

Θετική εξέλιξη σημειώθηκε στο έργο αυτό, καθώς μετά την ένταξή του στο ΕΣΠΑ και την κήρυξη των απαλλοτριώσεων, ακολούθησε η δημοπράτηση από την Περιφέρεια του ευκολότερου τμήματος Μεσσήνη-Λάμπαινα. Υπάρχει όμως ακόμα μακρύς δρόμος μέχρι να τερματιστεί η προβληματική πρόσβαση στον εμβληματικό αυτό πολιτιστικό χώρο.

7. Έργο «Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης» στην Καλαμάτα

Η περασμένη χρονιά σηματοδότησε την ολοκλήρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών και την υπογραφή των συμβάσεων εκ μέρους του Δήμου Καλαμάτας για τις επιμέρους αναπλάσεις στην παραλία και το ιστορικό κέντρο της πόλης. Έτσι, τα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν, επιτέλους, μέσα στο 2021.

8. Αρδευτικά δίκτυα Φιλιατρινού φράγματος

Οι σοβαρές καθυστερήσεις και η αβελτηρία του αρμοδίου Υπουργείου συνεχίζονται για το έργο, με το οποίο θα απογειωθεί η παραγωγικότητα στον κάμπο της Τριφυλίας. Η τελευταία ενημέρωση κάνει λόγο για δημοπράτησή του το πρώτο τρίμηνο του 2021.

9. Αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας

Καμία ουσιαστική εξέλιξη δεν σημειώθηκε στο συγκεκριμένο έργο, ενώ το master plan του λιμανιού φαίνεται να προχωρεί αργά και η συζήτηση να επικεντρώνεται, δυστυχώς, στη δόμηση τμήματος της χερσαίας ζώνης του λιμανιού. Δεδομένων των περιορισμένων πόρων, η ανεύρεση στρατηγικού επενδυτή είναι μονόδρομος για την αναγκαία επιτάχυνση της αξιοποίησης του καθοριστικού αυτού αναπτυξιακού πυλώνα για την πόλη της Καλαμάτας.

10. Αναβάθμιση του Αεροδρομίου της Καλαμάτας

Παρ’ ότι πρωθυπουργός δεσμεύτηκε πριν από ένα χρόνο από την Καλαμάτα για άμεση προώθηση της ιδιωτικοποίησής του, η πανδημία και η παρεπόμενη κρίση στον κλάδο των αερομεταφορών «πάγωσαν» τις σχετικές διαδικασίες. Μόνη θετική εξέλιξη η τοιχοκόλληση της αίτησης για την απαλλοτρίωση των 50 στρεμμάτων προς επέκταση της εγκατάστασης τον περασμένο Οκτώβριο με τη συζήτηση να έχει προσδιοριστεί για τον τρέχοντα μήνα. Την ίδια στιγμή, η σύγχυση για το αν προκρίνεται η αξιοποίηση του αεροδρομίου ή η υλοποίηση της πρότασης για Διεθνές Κέντρο εκπαίδευσης πιλότων πολεμικών αεροσκαφών συνεχίζεται. Οι τοπικοί εκπρόσωποι πρέπει να πάρουν άμεσα καθαρή θέση και να αγωνιστούν για την επιτάχυνση της αξιοποίησης.

11. Επαναλειτουργία σιδηρόδρομου

Στον τομέα αυτό, η Περιφέρεια επέδειξε επιτέλους κάποια κινητικότητα, δίνοντας προτεραιότητα στην επαναλειτουργία της γραμμής Κορίνθου-Ναυπλίου και σε δεύτερη φάση ως την Τρίπολη. Απαιτείται όμως μια συνολική πολιτική βιώσιμων μεταφορών σε περιφερειακό επίπεδο και η εξέταση λύσεων ΣΔΙΤ με ενεργοποίηση κοινοτικών πόρων και προτεραιότητα σε προαστιακές γραμμές και τουριστικές διαδρομές για την επαναλειτουργία του απαξιωμένου σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου, που εξακολουθεί, δυστυχώς, να ρημάζει έρμαιο στις ορέξεις των επιτήδειων.
Η χρονιά της πανδημίας, που μας αφήνει σε λίγες μέρες, απέδειξε πως τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο στη ζωή και στην κοινωνία μας. Μόνο με διαρκή εγρήγορση, θεσμική συστράτευση, ενεργοποίηση των άξιων και ικανών προσώπων χωρίς κομματικές εξαρτήσεις και εκπόνηση μακρόπνοου, συνεκτικού σχεδίου μπορούμε να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο. Ας κάνουμε λοιπόν το 2021 τουλάχιστον αυτήν την «Επανάσταση», τιμώντας την παρακαταθήκη των προγόνων μας.

Continue Reading

Το τέλος του «Κράτους-Πολύφημου»: η ανάγκη υιοθέτησης μιας συνεκτικής πολιτικής δημόσιας ασφάλειας στη Μεσσηνία

(Πρώτη Δημοσίευση-Εφημερίδα «Ελευθερία» Νοέμβριος 2020)

Τις περασμένες εβδομάδες, η κοινωνία της Μεσσηνίας συγκλονίστηκε από το τραγικό γεγονός στην Πιπερίτσα αλλά κυρίως από τα επακόλουθά του τα οποία έλαβαν πανελλήνια διάσταση και προβολή. Παρ’ ότι η ενεργοποίηση των μηχανισμών του οργανωμένου κράτους για τη σύλληψη και δίωξη του δράστη υπήρξε άμεση και αποτελεσματική, η πολιτεία απέτυχε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη δράση οργανωμένων ομάδων που με επίκληση του γεγονότος αυτού διέπραξαν πληθώρα εγκληματικών πράξεων, από παρακώλυση συγκοινωνιών μέχρι επικίνδυνες σωματικές βλάβες και φθορές ξένης ιδιοκτησίας, περιφρονώντας τη νομιμότητα και προκαλώντας σοβαρό κλονισμό στο ήδη αδύναμο αίσθημα ασφαλείας του απλού πολίτη στην περιοχή μας.
Την ίδια στιγμή, οι υπεύθυνοι εκπρόσωποι τόσο σε κεντρικό όσο και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, περιορίστηκαν, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, σε δηλώσεις κατευνασμού και σε γενικόλογες διαπιστώσεις και παραινέσεις, επιδεικνύοντας μάλλον την απροθυμία τους για ουσιαστική επίλυση του προβλήματος της παραβατικότητας που έχει καταστήσει πλέον σχεδόν αφόρητη τη διαβίωση όχι μόνο σε πολλά χωρία του κάμπου της Μεσσηνίας αλλά ακόμα και σε γειτονιές μια ανάσα από το κέντρο της Καλαμάτας.
Είναι προφανές το ζήτημα της απόκλισης πολλών μελών μιας κοινωνικής ομάδας απαιτεί συνολική αντιμετώπιση και συνδυαστικά μέτρα, με έμφαση στην πρόληψη. Ταυτόχρονα όμως, είναι υποχρέωση του κράτους και της αυτοδιοίκησης να εξασφαλίσουν επιτέλους την ακεραιότητα και την περιουσία των πολιτών σε όλη την επικράτεια, αντιστρέφοντας την τάση ερημοποίησης της μεσσηνιακής υπαίθρου. Ας ξεκινήσουμε τουλάχιστον από τα βασικά.

Μια ολοκληρωμένη στρατηγική ασφάλειας με θεσμικό και κοινωνικό υπόβαθρο

Ο γράφων έχει ήδη από ετών προτείνει δημόσια τη μετεξέλιξη και πλήρη ενεργοποίηση υφιστάμενων θεσμικών εργαλείων αλλά και την υλοποίηση νέων, τολμηρών πρωτοβουλιών εκ μέρους του κράτους και της αυτοδιοίκησης στην κατεύθυνση αυτή. Ειδικότερα, τα προτεινόμενα μέτρα συνίστανται:
– στη μετατροπή του υφιστάμενου σε κάθε Δήμο Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας σε πραγματικό Δημοτικό Συμβούλιο Ασφαλείας με τη συμμετοχή, στο υψηλότερο επίπεδο, εκπροσώπων της εισαγγελικής αρχής (πλην της δημοτικής και της αστυνομικής) αλλά και των συναφών επιστημονικών και κοινωνικών φορέων. Εντός του Συμβουλίου θα λειτουργεί συντονιστική επιτροπή με μέλη το Δήμαρχο, τον Αστυνομικό Διευθυντή και τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών, που θα εποπτεύουν σε εβδομαδιαία βάση την εφαρμογή των αποφάσεών του. Στην περίπτωση των Δήμων Καλαμάτας και Μεσσήνης, χρήσιμη και σκόπιμη θα ήταν η λειτουργία Διαδημοτικού Συμβούλιου Ασφαλείας με συμμετοχή και των δύο Δημάρχων, δεδομένων των κοινών προκλήσεων στον τομέα της εγκληματικότητας, ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερος συντονισμός. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου αυτού πρέπει να ενταχθεί και να λειτουργήσει άμεσα και το εξαγγελθέν Συντονιστικό Κέντρο μεταξύ Δημοτικής και Ελληνικής Αστυνομίας στην Καλαμάτα, που δυστυχώς δεν έχει ακόμα ενεργοποιηθεί. Σημαντική είναι εν προκειμένω και η στελέχωση του Συμβουλίου με το κατάλληλο επιχειρησιακό και επιστημονικό προσωπικό.
– στη διαμόρφωση, κατόπιν ευρύτατης διαβούλευσης στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Πρόληψης και Αντιμετώπισης Παραβατικότητας με κατάλληλη επιστημονική τεκμηρίωση, συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους (ετήσιους, τριμηνιαίους και μηνιαίους) υπό διαρκή αξιολόγηση και έμφαση σε δράσεις πρόληψης.
– στην προμήθεια και λειτουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ηλεκτρονικής επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης σε πολλά καίρια σημεία όπου εντοπίζεται οξυμένη παραβατικότητα.
– στον ορισμό, με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενός υπεύθυνου Συντονιστή σε κάθε γειτονιά και χωριό, που θα εποπτεύει σε διαρκή βάση την εφαρμογή των δράσεων αντεγκληματικής πολιτικής.
– στην υιοθέτηση έξυπνων μορφών αστυνόμευσης και πρόληψης παραβατικότητας, με αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας αλλά και ενίσχυση της ΟΠΚΕ και της ομάδας ΔΙΑΣ. Η πρόσφατη εξαγγελία για προσωρινή ενίσχυση της ΟΠΚΕ με 30 άτομα, είναι μεν θετική αλλά μοιάζει περισσότερο επικοινωνιακή και αποσπασματική.
– στην εξέταση του ενδεχομένου της κατά περίπτωση σύστασης στα χωριά και τις γειτονιές Ομάδων Πολιτών για την Πρόληψη της Εγκληματικότητας, με κατάλληλη εκπαίδευση και πάντοτε υπό τις οδηγίες της Ελληνικής Αστυνομίας και του τοπικού Συντονιστή, οι οποίες θα τη βοηθούν, με κάθε πρόσφορο τρόπο, στο έργο της.
– σε εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις με προτεραιότητα στις γνωστές προβληματικές περιοχές και κοινωνικές ομάδες, σε συνεργασία με φορείς της κοινωνίας των πολιτών.

Κράτος με ανοιχτά μάτια ή με ευαισθησίες à la carte;

Στη δύσκολη εποχή που όλοι μας βιώνουμε, το αίσθημα ασφάλειας παίζει καθοριστικό ρόλο για τη διατήρηση της ευαίσθητης κοινωνικής μας ισορροπίας. Το κράτος δικαίου δεν μπορεί να λειτουργεί πλέον ως μονόφθαλμος Κύκλωπας που από τη μια κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλο σε ατομικούς παραβάτες «της μάσκας» και από την άλλη ανέχεται είτε αυτόκλητους «εκδικητές» με οποιοδήποτε πρόσχημα είτε μαζικές συγκεντρώσεις εκατοντάδων ή χιλιάδων ανθρώπων που παρανομούν και συνιστούν υγειονομική βόμβα. Εργαλεία πρόληψης και καταστολής υπάρχουν και είναι πανίσχυρα, αν υπάρχει όμως βούληση. Και αυτό έχει επανειλημμένα αποδειχθεί. Ήρθε λοιπόν η στιγμή της αλήθειας για όλους τους εκλεγμένους και υπεύθυνους εκπροσώπους της τοπικής μας κοινωνίας: η στιγμή που θα αποδείξουν αν έχουν το αίσθημα ευθύνης και κυρίως το σθένος να περάσουν- ενωμένοι θεσμικά και όχι αυτενεργώντας αντιπαραγωγικά- από τις διαπιστώσεις στις αποφάσεις και από τη θεωρία στην πράξη. Ας ελπίσουμε, για το καλό όλων μας, ότι κάποιοι τα διαθέτουν.

Continue Reading