Η χώρα της «επικρατούσας ανευθυνότητας»: σκέψεις για την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Θάρρος, Νοέμβριος 2018) 


Μέσα σε ταραγμένο, λόγω άτυπης προεκλογικής περιόδου, πολιτικό κλίμα, η χώρα μας οδεύει, με πρωτοβουλία της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, σε διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος. Ο ελληνικός Καταστατικός Χάρτης, προϊόν της πικρής εμπειρίας της μεταπολεμικής περιόδου ως το 1974, συνιστά ένα ισορροπημένο και πλήρες συνταγματικό κείμενο, που εξυπηρέτησε τη σταθερότητα των πολιτειακών θεσμών έως σήμερα. Υπέστη δε ατυχείς αναθεωρήσεις, όπως αυτή του 1986, η οποία εγκαθίδρυσε μοντέλο πρωθυπουργικής παντοδυναμίας, ανατρέποντας τις ισορροπίες εξουσίας με τον έως τότε ισχυρό Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με δυσμενή αποτελέσματα. Αλλά και οι προτάσεις αναθεώρησης των κοινοβουλευτικών κομμάτων για την τρέχουσα αναθεώρηση, κινούνται, στην πλειοψηφία τους, σε ιδεοληπτική ή καιροσκοπική κατεύθυνση, παρά τα επιμέρους θετικά στοιχεία. Δύο όμως σημεία πρέπει να μας προβληματίσουν έντονα: οι αλλαγές της σχέσης κράτους-εκκλησίας και του τρόπου εκλογής του αρχηγού του κράτους.
Χωρισμός Κράτους- Εκκλησίας ή αλλοίωση της εθνικής ταυτότητας;
Όλα δείχνουν οργανωμένη μεθόδευση: στην αρχή, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία παρουσιάζει πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 3 του Συντάγματος, μιλώντας για «θρησκευτική ουδετερότητα» του κράτους και απαλείφοντας το Χριστό ως κεφαλή της Εκκλησίας από το προτεινόμενο κείμενο. Λίγες μέρες μετά, προς πλήρη αιφνιδιασμό της κοινής γνώμης, Πρωθυπουργός και Αρχιεπίσκοπος ανακοινώνουν «συμφωνία» για ρύθμιση των σχέσεων των δύο θεσμών με αντικατάσταση της πληρωμής των κληρικών από ισόποση κρατική επιδότηση της Εκκλησίας, ενώ η αντιπολίτευση αντιδρά, επιεικώς, χλιαρά. Πέραν των πρόσθετων προβλημάτων που δημιουργεί αυτή η «συμφωνία», γεννά προφανή ερωτήματα: Επέρχεται επί της ουσίας χωρισμός Κράτους-Εκκλησίας; Εξοικονομεί χρήματα το κράτος; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική. Ποιον εξυπηρετεί λοιπόν η εικόνα ενός αδύναμου Αρχιεπισκόπου να συμπράττει στην πολιτική μεθόδευση;
Κατά τη γνώμη μας, η θρησκευτική ελευθερία στην Ελλάδα προστατεύεται συνταγματικά επαρκώς και οι ρόλοι κράτους-Εκκλησίας είναι ήδη διακριτοί. Όποιος όμως συγκρίνει τη χώρα μας με χώρες της κεντρικής ή βόρειας Ευρώπης στο θέμα αυτό διακρίνεται είτε από άγνοια είτε ιδεοληψία. Η Ελλάδα χρειάζεται μια ισχυρή εθνική ταυτότητα, ειδικά στη σημερινή εποχή που οι απειλές ενισχύονται και η πατρίδα μας συρρικνώνεται δημογραφικά, οικονομικά και πολιτικά εις βάρος των γειτόνων μας. Και η ορθοδοξία είναι, για τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων και ανεξαρτήτως πίστης, αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής μας ταυτότητας. Είναι επικρατούσα όχι μόνο αριθμητικά αλλά, κυρίως, συνειδησιακά και αξιακά. Συνεπώς, η σκοπούμενη πρόταση κινείται σε εσφαλμένη και επικίνδυνη κατεύθυνση, ενώ η ευθύνη της σημερινής εκκλησιαστικής ηγεσίας για συνέργεια στις αλλεπάλληλες ενέργειες αλλοίωσης της εθνικής μας φυσιογνωμίας (μνημονικά μέτρα, μακεδονικό, θρησκευτικά, συνταγματική αναθεώρηση) είναι, δυστυχώς, μεγάλη.
Ένας Πρόεδρος που ενώνει ή διχάζει το λαό;
Κατά τα λοιπά, οι προτάσεις κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, αντί να αποκαθιστούν τη θεσμική ισορροπία στην προ του 1986 κατάσταση, ομονοούν στην τελική εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας απευθείας από το λαό (αντί της αυξημένης πλειοψηφίας της Βουλής). Για κάποιους, μια ακόμα εκλογική διαδικασία ίσως είναι φαινομενικά θετική. Ας μιλήσουμε σοβαρά: Ο ιστορικός συντακτικός νομοθέτης επιφύλαξε στον αρχηγό του κράτους ρόλο ρυθμιστή του πολιτεύματος και συμβόλου εθνικής ενότητας. Γι’ αυτό και το πολίτευμά μας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική και όχι Προεδρική Δημοκρατία. Ο Πρόεδρος δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει αντικείμενο διχασμού μεταξύ των πολιτών. Γι’ αυτό και το Σύνταγμα «υποχρεώνει», επί της ουσίας, τις κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις σε επιλογή προσώπου κοινής αποδοχής, που μπορεί να ενώσει. Αλλιώς, ο λαός με εκλογές αναδεικνύει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που εκλέγει το νέο Πρόεδρο. Και το μοντέλο αυτό λειτούργησε άψογα ως σήμερα με εξαίρεση, ίσως, την εκλογή Σαρτζετάκη το 1985. Αντίθετα, μια εμπλοκή του αρχηγού του κράτους σε εκλογικά παιχνίδια, ειδικά στη χώρα μας, κινδυνεύει να υπονομεύσει σοβαρά το κύρος του θεσμού και πρέπει να απορριφθεί.
Συμπερασματικά, η επικείμενη αναθεώρηση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε φιάσκο τακτικισμών, τραυματίζοντας βαθύτερα το ήδη απαξιωμένο πολιτικό σύστημα. Το Σύνταγμά μας είναι ήδη προοδευτικό και λειτουργικό. Με εξαίρεση κάποιες αρνητικές προσεγγίσεις (ευθύνη Υπουργών, απαγόρευση μη κρατικών Α.Ε.Ι, υπερβολική βουλευτική ασυλία, διορισμός ηγεσίας της Δικαιοσύνης) δε χρειάζεται αναθεώρηση. Αναθεώρηση, και μάλιστα βαθιά, χρειάζονται οι σημερινοί εκπρόσωποι των πολιτειακών θεσμών καθώς και η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Όμως και γι’ αυτά, το Σύνταγμά μας έχει την απάντηση: όλα επαφίενται στον πατριωτισμό των Ελλήνων. Ας αποδείξουμε, επιτέλους, έμπρακτα, ότι τον διαθέτουμε.

Continue Reading

Η «κληρονομιά» του Ναυαρίνου: ο εθνικός μας κανόνας και η διδακτική εξαίρεση του 1940


(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Θάρρος , Οκτώβριος 2018)


20 Οκτωβρίου 1827: οι ενωμένοι στόλοι των τριών ισχυρών δυνάμεων της εποχής (Μ. Βρετανία, Ρωσία, Γαλλία) αποδεκατίζουν μέσα σε μόλις τέσσερις ώρες τον αγκυροβολημένο τουρκοαιγυπτιακό στόλο του Ιμπραήμ Πασά στον όρμο του Ναυαρίνου. Η είδηση έρχεται ως «μάννα εξ ουρανού» στους αποδεκατισμένους από τις εμφύλιες συρράξεις Έλληνες, που έβλεπαν την πολλά υποσχόμενη Επανάσταση του 1821 να αργοσβήνει μετά τις αλλεπάλληλες ήττες τους την προηγούμενη διετία. Έτσι, ερήμην των επαναστατημένων, ο δρόμος για την ανεξαρτησία της Ελλάδας είχε διάπλατα ανοίξει. Η συνέχεια είναι γνωστή: Οι τρεις δυνάμεις αναγορεύτηκαν σε «προστάτιδες» του έθνους μας και καθόρισαν απόλυτα τη μορφή διακυβέρνησης και τον προσανατολισμό της Ελλάδας για πάνω από έναν αιώνα. Όποιος ήθελε να κυβερνήσει, έπρεπε να πάρει πρώτα την έγκρισή τους.
28 Οκτωβρίου 1940: η φασιστική ιταλική κυβέρνηση κηρύσσει απρόκλητα τον πόλεμο εναντίον της Ελλάδας. Οι Έλληνες, προετοιμασμένοι υπό την αυταρχική ηγεσία του καθεστώτος Μεταξά και σε κλίμα πρωτοφανούς ομοψυχίας και ενθουσιασμού, αντιμετωπίζουν με επιτυχία έναν υπέρτερο σε αριθμούς και εξοπλισμό στρατό, οδηγώντας τον σε ταπεινωτική υποχώρηση και προκαλώντας τον εύλογο θαυμασμό του ελεύθερου κόσμου για τη γενναιότητά τους.
28 Οκτωβρίου 2018: Μοιάζοντας να δικαιώνει τους θιασώτες της κυκλικής πορείας της ιστορίας, η πατρίδα μας πορεύεται σήμερα και πάλι υπό τις ασφυκτικές οδηγίες και επιθυμίες των δανειστών της, που κορυφώθηκαν δραματικά την προηγούμενη οκταετία. Τα σοβαρά λάθη της μεταπολιτευτικής περιόδου οδήγησαν στην κρίση του 2009 και στην έξωθεν παρέμβαση για τη «διάσωση» της χώρας, ερήμην του ελληνικού λαού. Έκτοτε οι Έλληνες ζούμε και θα ζούμε μάλλον για αρκετό καιρό ακόμα, όπως ορίζουν οι ισχυροί πιστωτές μας.
Φαίνεται λοιπόν πως η σύντομη ναυμαχία του Ναυαρίνου έχει αφήσει ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στη διαδρομή του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Έτσι, κατά κανόνα, αδυνατούμε να ορίσουμε αυτοδύναμα τη μοίρα μας, να συγκροτήσουμε ισχυρούς θεσμούς και βιώσιμες συμμαχίες, ενώ μας κυριεύει το σαράκι του αλληλοσπαραγμού και της αντιπαραγωγικής εσωστρέφειας. Αντίθετα, επιζητούμε διαρκώς την παρέμβαση των ξένων, εναποθέτοντας όλες τις ελπίδες μας στις πρωτοβουλίες, την καλή διάθεση ή το «φιλελληνισμό» τρίτων, παραγνωρίζοντας ότι κάποιοι θα αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς και κατά τα δικά τους συμφέροντα.
Υπάρχει όμως και η εξαίρεση στον κανόνα: όταν οι Έλληνες είχαμε ισχυρή εθνική ηγεσία, αξιόπιστους και λειτουργούντες θεσμούς, συνεννόηση σε ένα μίνιμουμ αρχών, οργανωμένη αξιολόγηση και επωφελή αξιοποίηση των διεθνών εξελίξεων, αλλά, κυρίως, ακλόνητη πίστη σε ένα υψηλό, εθνικό όραμα τα καταφέραμε. Έτσι, επεκτείναμε εδαφικά τη χώρα μας, αυξήθηκε το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού και εκπληρώσαμε σημαντικούς συλλογικούς μας στόχους μέχρι σήμερα.
Η εποποιία του 1940 ανέδειξε μεν τις εθνικές μας αρετές, εξανεμίστηκε όμως γρήγορα εξαιτίας της γερμανικής κατοχής και του αιματηρού εμφυλίου που επακολούθησαν. Σήμερα, είναι ανάγκη, περισσότερο παρά ποτέ, να αποδεχθούμε και να αξιοποιήσουμε αυτήν την εξαιρετική κληρονομιά του ’40: ότι με όραμα, σχέδιο, ηγεσία και σωστές συμμαχίες, η Ελλάδα μπορεί ξανά να ευημερήσει και να πρωταγωνιστήσει. Ας μετατρέψουμε τη διδακτική αυτή εξαίρεση σε εθνικό μας κανόνα, καθιστώντας τη ναυμαχία του Ναυαρίνου μια χρήσιμη αλλά δευτερεύουσα εθνική μας παρακαταθήκη.

Continue Reading

Η «κληρονομιά» του Ναυαρίνου: ο εθνικός μας κανόνας και η διδακτική εξαίρεση του 1940

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ, Οκτώβριος 2018)

20 Οκτωβρίου 1827

Οι ενωμένοι στόλοι των τριών ισχυρών δυνάμεων της εποχής (Μ. Βρετανία, Ρωσία, Γαλλία) αποδεκατίζουν μέσα σε μόλις τέσσερις ώρες τον αγκυροβολημένο τουρκοαιγυπτιακό στόλο του Ιμπραήμ Πασά στον όρμο του Ναυαρίνου. Η είδηση έρχεται ως «μάννα εξ ουρανού» στους αποδεκατισμένους από τις εμφύλιες συρράξεις Έλληνες, που έβλεπαν την πολλά υποσχόμενη Επανάσταση του 1821 να αργοσβήνει μετά τις αλλεπάλληλες ήττες τους την προηγούμενη διετία. Έτσι, ερήμην των επαναστατημένων, ο δρόμος για την ανεξαρτησία της Ελλάδας είχε διάπλατα ανοίξει. Η συνέχεια είναι γνωστή: Οι τρεις δυνάμεις αναγορεύτηκαν σε «προστάτιδες» του έθνους μας και καθόρισαν απόλυτα τη μορφή διακυβέρνησης και τον προσανατολισμό της Ελλάδας για πάνω από έναν αιώνα. Όποιος ήθελε να κυβερνήσει, έπρεπε να πάρει πρώτα την έγκρισή τους.

28 Οκτωβρίου 1940

Η φασιστική ιταλική κυβέρνηση κηρύσσει απρόκλητα τον πόλεμο εναντίον της Ελλάδας. Οι Έλληνες, προετοιμασμένοι υπό την αυταρχική ηγεσία του καθεστώτος Μεταξά και σε κλίμα πρωτοφανούς ομοψυχίας και ενθουσιασμού, αντιμετωπίζουν με επιτυχία έναν υπέρτερο σε αριθμούς και εξοπλισμό στρατό, οδηγώντας τον σε ταπεινωτική υποχώρηση και προκαλώντας τον εύλογο θαυμασμό του ελεύθερου κόσμου για τη γενναιότητά τους.

28 Οκτωβρίου 2018

Μοιάζοντας να δικαιώνει τους θιασώτες της κυκλικής πορείας της ιστορίας, η πατρίδα μας πορεύεται σήμερα και πάλι υπό τις ασφυκτικές οδηγίες και επιθυμίες των δανειστών της, που κορυφώθηκαν δραματικά την προηγούμενη οκταετία. Τα σοβαρά λάθη της μεταπολιτευτικής περιόδου οδήγησαν στην κρίση του 2009 και στην έξωθεν παρέμβαση για τη «διάσωση» της χώρας, ερήμην του ελληνικού λαού. Έκτοτε οι Έλληνες ζούμε και θα ζούμε μάλλον για αρκετό καιρό ακόμα, όπως ορίζουν οι ισχυροί πιστωτές μας.

Φαίνεται λοιπόν πως η σύντομη ναυμαχία του Ναυαρίνου έχει αφήσει ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στη διαδρομή του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Έτσι, κατά κανόνα, αδυνατούμε να ορίσουμε αυτοδύναμα τη μοίρα μας, να συγκροτήσουμε ισχυρούς θεσμούς και βιώσιμες συμμαχίες, ενώ μας κυριεύει το σαράκι του αλληλοσπαραγμού και της αντιπαραγωγικής εσωστρέφειας. Αντίθετα, επιζητούμε διαρκώς την παρέμβαση των ξένων, εναποθέτοντας όλες τις ελπίδες μας στις πρωτοβουλίες, την καλή διάθεση ή το «φιλελληνισμό» τρίτων, παραγνωρίζοντας ότι κάποιοι θα αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς και κατά τα δικά τους συμφέροντα.

Υπάρχει όμως και η εξαίρεση στον κανόνα: όταν οι Έλληνες είχαμε ισχυρή εθνική ηγεσία, αξιόπιστους και λειτουργούντες θεσμούς, συνεννόηση σε ένα μίνιμουμ αρχών, οργανωμένη αξιολόγηση και επωφελή αξιοποίηση των διεθνών εξελίξεων, αλλά, κυρίως, ακλόνητη πίστη σε ένα υψηλό, εθνικό όραμα τα καταφέραμε. Έτσι, επεκτείναμε εδαφικά τη χώρα μας, αυξήθηκε το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού και εκπληρώσαμε σημαντικούς συλλογικούς μας στόχους μέχρι σήμερα.

Η εποποιία του 1940 ανέδειξε μεν τις εθνικές μας αρετές, εξανεμίστηκε όμως γρήγορα εξαιτίας της γερμανικής κατοχής και του αιματηρού εμφυλίου που επακολούθησαν. Σήμερα, είναι ανάγκη, περισσότερο παρά ποτέ, να αποδεχθούμε και να αξιοποιήσουμε αυτήν την εξαιρετική κληρονομιά του ’40: ότι με όραμα, σχέδιο, ηγεσία και σωστές συμμαχίες, η Ελλάδα μπορεί ξανά να ευημερήσει και να πρωταγωνιστήσει. Ας μετατρέψουμε τη διδακτική αυτή εξαίρεση σε εθνικό μας κανόνα, καθιστώντας τη ναυμαχία του Ναυαρίνου μια χρήσιμη αλλά δευτερεύουσα εθνική μας παρακαταθήκη.

Continue Reading

Η Ελλάδα μετά το μνημόνιο: πορεία προς το άγνωστο ή νέο ξεκίνημα;

(Πρώτη δημοσίευση: Εφημερίδα Ελευθερία, Σεπτέμβριος 2018)

«Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις».  Κ.Π. Καβάφης, Περιμένοντας τους βαρβάρους. 

Η 21η Αυγούστου 2018 ήταν για τους περισσότερους Έλληνες απλά μια ζεστή, καλοκαιρινή Τρίτη. Τα τραγικά γεγονότα της Ανατολικής Αττικής ακύρωσαν κάθε σκέψη για επικοινωνιακές φιέστες, την ώρα που ο διεθνής τύπος επέμενε να παρουσιάζει ουδέτερα μια, κατ’ αρχήν, ευχάριστη είδηση: η Ελλάδα βγαίνει από το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, το γνωστό μας μνημόνιο,  με τη σκληρή λιτότητα, όμως, να διατηρείται. Για κάποιους ξεκίνησε ήδη η εφαρμογή ενός τέταρτου, κεκαλυμμένου μνημονίου. Για τους πιο αισιόδοξους, η ημερομηνία αυτή θα μπορούσε να είναι η απαρχή μιας νέας, καλύτερης Ελλάδας. Στην πραγματικότητα, η χώρα βαδίζει πλέον σε μια οριοθετημένη πορεία στα τυφλά. Τι χρειάζεται όμως για να μπορέσουμε να ορίσουμε οι ίδιοι ξανά τη μοίρα μας; μα, σίγουρα, περισσότερο φως!

Ανάσταση μιας θνήσκουσας χώρας

Το δημογραφικό αποτύπωμα της μνημονιακής οκταετίας ήταν βαρύ: εκατοντάδες χιλιάδες νέοι Έλληνες, στην πλειοψηφία τους μορφωμένοι, εγκατέλειψαν τη χώρα, ενώ οι  θάνατοι υπερβαίνουν σαφώς τις γεννήσεις. Ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός εξισώθηκε με τους συνταξιούχους, πολλοί παραμένουν άνεργοι ή περιστασιακά εργαζόμενοι με χαμηλές αποδοχές, θέτοντας μια ωρολογιακή βόμβα στο ήδη κατακρεουργημένο ασφαλιστικό σύστημα. Γι’ αυτό επείγει η διαμόρφωση και εφαρμογή εθνικής δημογραφικής πολιτικής. Με γενναία στήριξη της οικογένειας, φοροαπαλλαγές, δομές παιδείας και πρόνοιας και παροχή ουσιαστικών κινήτρων επιστροφής στους νέους επιστήμονες, ώστε να δουλέψουν και να δημιουργήσουν ξανά στην πατρίδα τους.

Επιστροφή στην παραγωγική Ελλάδα

Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η Ελλάδα έχασε το 25% του Α.Ε.Π της και οι Έλληνες πάνω από το 30% του εισοδήματός τους. Η παραγωγική αποσύνθεση της χώρας συντελέστηκε σταδιακά, κατά τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, οπότε και επικράτησε η νοοτροπία του βολέματος, της ήσσονος προσπάθειας και του εύκολου χρήματος. Χωρίς παραγωγική οικονομία, η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανακάμψει ουσιαστικά. Απαιτείται λοιπόν η διαμόρφωση απλού και μη γραφειοκρατικού πλαισίου επενδύσεων, η στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας με γενναίες αλλά στοχευμένες φοροελαφρύνσεις και επιδοτήσεις και η σημαντική αύξηση των κονδυλίων για επιδότηση προσλήψεων και ίδρυση νέων, παραγωγικών μονάδων στον ιδιωτικό τομέα, με έμφαση στους εξωστρεφείς τομείς της οικονομίας. Και αυτό με εθνική, υπερκομματική, προσέγγιση, βασισμένο στη συνέργεια όλων των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και, πρωτίστως, καταξιωμένων επιστημόνων. Και τέλος, το σημαντικότερο: ισχυρή πολιτική βούληση για τη μεταστροφή μιας αρρωστημένης νοοτροπίας σε κράτος και πολίτες, που «σκοτώνει» τη δημιουργικότητα και την αριστεία.

Επανεκκίνηση του πολιτικού συστήματος, της δημόσιας διοίκησης και της δικαιοσύνης

Για να επιτύχουν όμως η δημογραφική και η αναπτυξιακή πολιτική, επιβάλλεται να υπάρξουν γενναίες τομές στο δημόσιο τομέα, το μεγάλο ασθενή της σύγχρονης Ελλάδας. Η μνημονιακή διαχείριση περιορίστηκε σε γενικευμένη περικοπή δαπανών και μισθών, αποστερώντας το κράτος από έμπειρα και ικανά στελέχη. Τα βασικά κακώς κείμενα παρέμειναν άθικτα. Γι’ αυτό, χρειάζεται μια βαθιά μεταρρύθμιση στο πολιτικό σύστημα, με μείωση των δομών του κράτους (βουλευτές, νομικά πρόσωπα), με διαφάνεια στον τομέα του πολιτικού χρήματος και  ενίσχυση της αυτοδιοίκησης, καθώς και στη διοικητική μηχανή,  με επέκταση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών (διαλειτουργικότητα συστημάτων), με ευρύτατη κωδικοποίηση και απλοποίηση της δαιδαλώδους νομοθεσίας,  με πραγματική και  αντικειμενική  αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και προώθηση της λειτουργικής τους ανεξαρτησίας (αποκομματικοποίηση). Αλλά και στον τομέα της δικαιοσύνης, απαιτούνται ουσιαστικές τομές για την επιτάχυνση της απονομής της και τη βελτίωση του περιβάλλοντος λειτουργίας της. Μόνο ένα κράτος αποτελεσματικό και δημιουργικό μπορεί να στηρίξει την αναγέννηση της χώρας.

Η πηγή της χρηματοδότησης: μια νέα ενεργειακή πολιτική

Πολλοί όμως θα διερωτηθούν, πώς θα χρηματοδοτηθεί η εθνική επανεκκίνηση μέσα σ’ ένα ασφυκτικό δημοσιονομικό περιβάλλον ανειλημμένων υποχρεώσεων. Η απάντηση βρίσκεται στην άμεση εφαρμογή μιας εξωστρεφούς εθνικής ενεργειακής πολιτικής. Με επιτάχυνση αξιοποίησης των κοιτασμάτων  των υδρογονανθράκων στη δυτική και τη νότια Ελλάδα για εξαγωγικούς σκοπούς και ταυτόχρονο πολλαπλασιασμό της συμβολής των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην εγχώρια κατανάλωση. Έτσι, θα δημιουργηθεί ένα νέο, σημαντικό εξαγωγικό προϊόν για τη χώρα και ένα αξιόλογο περιθώριο υλοποίησης επενδύσεων και ενίσχυσης των λειτουργιών και δράσεων του κράτους (παιδεία, υγεία, ασφάλεια).

Εθνικό σχέδιο για την επόμενη μέρα

Η ονομαστική έξοδος από το επονείδιστο μνημονιακό καθεστώς, αναδεικνύει, δυστυχώς, περίτρανα την απουσία ολοκληρωμένου, στρατηγικού σχεδίου για το αύριο της χώρας. Παρά τα θετικά σημεία επιμέρους προτάσεων, οι πολιτικές δυνάμεις επιδίδονται σε άγονες αντιπαραθέσεις, αδυνατώντας να συνεννοηθούν θεσμικά για τις  μεγάλες τομές  που πρέπει να γίνουν ώστε να κερδηθεί  το στοίχημα της ανάκαμψης και της ευημερίας. Χρειάζεται, επομένως, μια αληθινή επανάσταση των δημιουργικών δυνάμεων της ελληνικής κοινωνίας, με ενότητα αλλά και πίστη στις διαχρονικές αξίες του ελληνισμού, ώστε η πατρίδα μας να βαδίσει με αυτοπεποίθηση στο δρόμο ενός καλύτερου μέλλοντος για όλες και για όλους μας.

Continue Reading

Το ελληνικό «Θέατρο του Παραλόγου»: τραγωδία ή φάρσα;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα Ελευθερία, Ιούλιος 2018)

«καὶ τὴν εἰωθυῖαν ἀξίωσιν τῶν ὀνομάτων ἐς τὰ ἔργα ἀντήλλαξαν τῇ δικαιώσει». Θουκυδίδης, Ιστορίαι, 3.82.4.

Πράξη Πρώτη

Το κυριακάτικο πρωινό της 17ης Ιουνίου βρήκε το ειδυλλιακό χωριουδάκι δίπλα στη λίμνη μέσα σε κλίμα πρωτόγνωρης ανησυχίας. Κάτω από την πλαστική τέντα, δεκάδες επίσημοι προσκεκλημένοι, εγχώριοι και ξένοι, περίμεναν με αγωνία την έναρξη της παράστασης. Την υπόθεση και το τέλος το γνώριζαν ήδη. Σε λίγο έφτασε με τη βενζινάκατο από απέναντι ο κύριος Ζ. με την κουστωδία του. Τον υποδέχθηκε με θερμό εναγκαλισμό ο κύριος Α. Δίπλα τους ο κύριος Ν. καμάρωνε φορώντας την ψάθινη καπελαδούρα του. « Έλληνες και Μακεδόνες είναι φίλοι» είπε ο κύριος Ζ., και ο κύριος Α. τον επικρότησε με ένα πλατύ χαμόγελο. Μεγάλο δώρο, στ’ αλήθεια. Όμως ο κύριος Ζ. δεν είναι αχάριστος. Έβγαλε αμέσως κοτζάμ γραβάτα και τη δώρισε στον κύριο Α. Μπορεί να του χρειαστεί σύντομα, πού ξέρεις;

Ο κύριος Ζ. ξέρει πώς να κλείνει τα καλά deals. Γόνος επιχειρηματιών, άλλωστε, πήρε αυτό που ήθελε. Ο κύριος Ν., ο μοιραίος πρωταγωνιστής, έβαλε φαρδιά-πλατιά την τζίφρα του. Ινστρούχτορας με σταλινικές καταβολές, ευτύχησε να βιώσει το ιστορικό déjà vu, καθώς θυμήθηκε έναν συνονόματο σύντροφό του, που πριν από 70 χρόνια στο ίδιο σημείο δήλωνε:

«Στη Βόρεια Ελλάδα ο μακεδονικός (sic!) λαός (…) δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι (…) θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του, έτσι όπως το θέλει ο ίδιος».

Εξάλλου, η ιστορία επαναλαμβάνεται αρχικά σαν τραγωδία και έπειτα σα φάρσα, είχε πει κάποτε ένα γερμανικό ίνδαλμα του κυρίου Ν.

Ο κύριος Α. ένιωθε, ξαφνικά, μια παράξενη  ευγνωμοσύνη προς τον κύριος Ζ. Νέος, γόνος εργολάβων με απριλιανό DNA και  αριστερόφρων, σκεφτόταν πόσο χρήσιμο θα του ήταν το δώρο του συναξιωματούχου του από την απέναντι όχθη. Είχε πει πως θα τη φορέσει – και θα τη φόραγε. Μέσα σε 10 μέρες θα έκανε ό,τι κανένας προκάτοχός του στην ιστορία: Θα αναγνώριζε επίσημα μια κατασκευασμένη ταυτότητα και γλώσσα με αλυτρωτικές διαθέσεις, θα δέσμευε τους συμπατριώτες του σε διαρκή, τιμωρητική λιτότητα με φόρους και περικοπές και με αντάλλαγμα κάποια ψίχουλα, και θα μετέτρεπε κάποια «ατυχή» νησιά σε μόνιμες αποθήκες ψυχών, για να σώσει μια Γερμανίδα φίλη του. Είμαι πολύ ταλαντούχος, σκέφτηκε αυτάρεσκα ο κύριος Α., που δεν προλάβαινε να μαζεύει τους διθυράμβους των ξένων για τον «ρεαλισμό» του, αφ’ ότου γύρισε το «ΟΧΙ» σε «ΝΑΙ» μέσα σε μια νύχτα.

«Όταν ο εχθρός σε επαινεί, ψάξε πού έκανες λάθος» είχε πει κάποτε ένα παλιό του, εκ Ρωσίας, ίνδαλμα. Δεν τον φτύνει κανείς, απλά στην πατρίδα του βρέχει συχνά τον Ιούνιο.

Πράξη Δεύτερη

Τα παραπάνω θα μπορούσαν να είναι το σενάριο ενός επιτυχημένου θεατρικού έργου, αν δεν ήταν η ωμή, εθνική μας πραγματικότητα.

Μέσα σε δέκα μέρες συμπυκνώθηκε η συλλογική ταπείνωση της τελευταίας οκταετίας, που οδήγησε σε οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό και -πλέον- σε εθνική συρρίκνωση με ναρκοθετημένο μέλλον. Και έλαβε τον προσχηματικό τίτλο «έξοδος από την κρίση και τα μνημόνια».

Πολλοί οι ηθοποιοί που έπαιξαν στο έργο, με μοιραίους όμως πάντοτε αυτούς που παίζουν τώρα που πέφτει η αυλαία.

Πού πρέπει να αναζητήσουμε άραγε τη ρίζα αυτού του παραλόγου που βασανίζει το λαό και την πατρίδα μας; Μα, στην ίδια την ανθρώπινη φύση και στο ότι «αύθις κατά το ανθρωπειον τοιάυτα και παραπλήσια έσονται».

Και η λύση; Ο γράφων, αθεράπευτα αισιόδοξος, συνιστά την προσφυγή μας  στον καταληκτικό μονόλογο του «παράλογου» ήρωα από το «Ρινόκερο» του Ιονέσκο:

«Κόντρα σε όλον τον κόσμο, θα υπερασπίσω τον εαυτό μου, κόντρα σε όλον τον κόσμο θα αμυνθώ!… Είμαι ο τελευταίος άνθρωπος και θα μείνω άνθρωπος ως το τέλος! Δεν συνθηκολογώ!».

Continue Reading

Η «πιο σκοτεινή ώρα»: η κυοφορούμενη εθνική συρρίκνωση και η ανάγκη για μια νέα, πατριωτική ηγεσία

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Ελευθερία, Μάρτιος 2018)

Την αυγή του 2018 επικρατεί στη χώρα μας μια παράξενη, επίπλαστη ευφορία. Ο κόσμος αρχίζει να ξυπνά από το συλλογικό του λήθαργο και να κυκλοφορεί δειλά-δειλά, ενώ η οικονομία βαδίζει προς ήπια ανάπτυξη. Φαίνεται πως η θεωρητική έξοδος από το καθεστώς της ταπεινωτικής μνημονιακής μας εξάρτησης τον ερχόμενο Αύγουστο καλλιεργεί προσδοκίες και ψευδαισθήσεις σε πολιτικούς και πολίτες. Παρότι τα μνημόνια τυπικά τελειώνουν, όλοι αναφέρονται ήδη στο άτυπο τέταρτο μνημόνιο με νέα μέτρα, εξωπραγματικά πρωτογενή πλεονάσματα και διευρυμένη εποπτεία ως το 2022. Κι όμως, ελάχιστοι αναφέρονται στο πιο επικίνδυνο «μνημόνιο», που έχει ήδη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή: στην προσβολή της εθνικής μας ψυχής και την κυοφορούμενη συρρίκνωση της κυριαρχίας μας στη Μακεδονία, το Αιγαίο και τη Θράκη. Μπορούμε άραγε οι Ελληνες ν’ αντισταθούμε και να βγούμε ξανά μπροστά;

Εν ονόματι της Μακεδονίας

Η επίλυση του ζητήματος της ονομασίας της πΓΔΜ επανήλθε αιφνιδιαστικά και εκβιαστικά στο προσκήνιο, καθώς η χώρα αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο γεωπολιτικών ανταγωνισμών μεταξύ ΗΠΑ-ΕΕ και Ρωσίας. Είναι προφανές ότι το αλυτρωτικό αφήγημα κάποιων κομιτατζήδων, που υποδαύλισαν ιστορικά για δικούς τους λόγους το Κομμουνιστικό Κόμμα και ο Τίτο, πέτυχε ήδη το βασικό σκοπό του εις βάρος της Ελλάδας: Ο κόσμος σήμερα αναφέρεται σε «Μακεδονία» και εννοεί τους γείτονες και όχι εμάς. Οι ευθύνες των κυβερνήσεων, από το 1945 ως σήμερα, είναι αυταπόδεικτες. Ομως, το κλείσιμο μιας υπόθεσης άρον-άρον χωρίς εγγυήσεις τερματισμού της ανιστόρητης προπαγάνδας των Σκοπίων και η απεμπόληση του τελευταίου ισχυρού εθνικού μας όπλου, δηλαδή του βέτο στην προσχώρησή τους στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, αντιτίθεται, δίχως άλλο, στα εθνικά μας συμφέροντα.

Η λύση είναι αναγκαία, αλλά σε κατάλληλο χρόνο και με επωφελείς για μας όρους, και όχι για να εξυπηρετηθούν ξένα συμφέροντα στην περιοχή. Ανάλογη κατάσταση επικρατεί και στις ελληνο-αλβανικές σχέσεις, με την πολιτεία να έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει το βορειοηπειρωτικό ελληνισμό, ενώ η άλλη πλευρά επιμένει στην προβολή ανιστόρητων διεκδικήσεων των ανθελλήνων τσάμηδων.

Στο χαρέμι του Σουλτάνου

Κι αν στο βορρά υπάρχει κινητικότητα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται εξ ανατολών. Οι νεοοθωμανικές επιδιώξεις του ισλαμιστή Τούρκου Προέδρου εκτείνονται από τη Θράκη ως την Κύπρο και αναπτύσσονται με καλπασμό: με διαρκείς απόπειρες εργαλειοποίησης των μουσουλμάνων της Θράκης, με εντεινόμενες παραβιάσεις εναερίου χώρου και χωρικών υδάτων, με προσβολή της επιχείρησης εξόρυξης υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ αλλά και με τον έλεγχο της «στρόφιγγας» των μεταναστευτικών ροών στο ανατολικό Αιγαίο, που γονατίζουν τα νησιά μας.

Η ελληνική απάντηση σε όλα αυτά; Μια άπελπις επιχείρηση κατευνασμού του «απρόβλεπτου Σουλτάνου», παραβλέποντας τις παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων, την εισβολή στη Συρία και το διαρκή εξοπλισμό με νέα συστήματα. Και αυτό όταν η πατρίδα μας βιώνει διαρκή δημογραφική συρρίκνωση, ενώ ο πληθυσμός της γείτονος, μόνο το 2017, αυξήθηκε κατά ένα εκατομμύριο!

Σε αναζήτηση εθνικής ηγεσίας

Έχει διαχρονικά αποδειχθεί ότι η μοίρα των λαών κρίνεται από την ανταπόκριση της ηγεσίας τους στις καθοριστικές ιστορικές στιγμές. Με τις πρόσφατες εκδηλώσεις του, ο λαός μας έδειξε να αφυπνίζεται, επιτέλους, στα εθνικά ζητήματα και να προηγείται, ευτυχώς ή δυστυχώς, της ηγεσίας του. Για να γίνει όμως το καθοριστικό βήμα της χώρας προς τα εμπρός και να κερδίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για όλους, χρειαζόμαστε νέα, πατριωτική ηγεσία.

Η Επανάσταση του 1821, που ξεκίνησε πριν από 197 χρόνια από αυτή τη γωνιά της Ελλάδας, μας δείχνει το δρόμο. Η πιο σκοτεινή ώρα της πατρίδας μας ίσως γεννήσει το φως της εθνικής μας ανάστασης.

Continue Reading

Το πραγματικό «κοινωνικό μέρισμα»: μια νέα, εθνική ενεργειακή πολιτική

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Ελευθερία, Δεκέμβριος 2017)

Τις τελευταίες μέρες του 2017 στην πατρίδα μας, πολιτικοί και πολίτες «χορεύουν» στο ρυθμό του περιβόητου κοινωνικού μερίσματος. Η συμμετοχή σε αυτό το μνημονιακό «τανγκό των Χριστουγέννων» δεν αφήνει περιθώριο ανάδειξης κάποιων λιγότερο… πιασάρικων ειδήσεων, όπως η ακόλουθη: «Η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο μοιράζονται την πρώτη θέση στην αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Το πρώτο εξάμηνο του 2017 το ρεύμα για οικιακή χρήση αυξήθηκε κατά 12,8%. Η Eurostat, για να συγκρίνει τις τιμές μεταξύ των κρατών-μελών, παίρνει ως βάση την ετήσια κατανάλωση μιας λάμπας 10 watt, η οποία καίει ρεύμα 3 ώρες την ημέρα. Οι Ελληνες, με βάση αυτή τη σύγκριση, πληρώνουν 1,94 ευρώ την κιλοβατώρα, όσο ακριβώς και οι Σουηδοί».

Ελλάδα όπως… Σουηδία;

Γίναμε λοιπόν Σουηδία στο κόστος της ενέργειας, παρά το υποδιπλάσιο κατά κεφαλήν εισόδημά μας και την -υποτίθεται σωτήρια- απελευθέρωση της σχετικής αγοράς με την είσοδο ιδιωτών παρόχων. Κι όμως: Η Ελλάδα του ήλιου και του αέρα παράγει σήμερα λιγότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) απ’ ό,τι οι… σκοτεινοί Σκανδιναβοί, ενώ η πολυαναμενόμενη εξόρυξη υδρογονανθράκων σε Δυτική Ελλάδα και Κρήτη προχωρεί με ρυθμό… χελώνας. Η επείγουσα στροφή στην ενεργειακή μας πολιτική αποτελεί, στην πραγματικότητα, προϋπόθεση της εθνικής μας επιβίωσης.

Οι πυλώνες της ενεργειακής στρατηγικής

Η νέα εθνική στρατηγική στον τομέα της ενέργειας δεν μπορεί παρά να βασίζεται σε δύο κύριους πυλώνες: τη μέγιστη απεξάρτηση της εσωτερικής κατανάλωσης από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και λιγνίτη, και τη βέλτιστη αξιοποίηση υδρογονανθράκων και γαιανθράκων για ενεργειακές εξαγωγές.

Έτσι, στο εσωτερικό της χώρας πρέπει να επιδιωχθεί η κάλυψη της κατανάλωσης σχεδόν αποκλειστικά από ηλιακή, αιολική και γεωθερμική ενέργεια. Εν προκειμένω, πρέπει να ενισχυθεί η δημιουργία φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων, η ηλεκτροδότηση, θέρμανση και ψύξη δημοσίων κτηρίων, επιχειρήσεων και κατοικιών με ΑΠΕ, καθώς και η υποχρεωτική τροφοδότηση των οχημάτων με «καθαρή» ηλεκτρική ενέργεια στα πρατήρια καυσίμων. Για τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων αυτών απαιτείται πλήρης ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και μια ολοκληρωμένη πολιτική προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων. Η Μεσσηνία και η Καλαμάτα μπορούν και πρέπει, με κατάλληλες πρωτοβουλίες, να πρωταγωνιστήσουν στο νέο ενεργειακό μοντέλο, λόγω των γεωπολιτικών και κλιματικών μας πλεονεκτημάτων.

Περαιτέρω, επείγει η προώθηση της αξιοποίησης των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, με άμεση επιτάχυνση όλων των επιχειρήσεων εξόρυξης, αλλά και λιγνίτη, που αποτελεί πολύτιμη περιουσία της ελληνικής γης. Με όχημα τον ισχυρό, ελληνόκτητο στόλο εμπορικών πλοίων και τα σύγχρονα διυλιστήρια που διαθέτουμε, η Ελλάδα μπορεί να αναδειχθεί σε βασικό παίκτη στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη ως παραγωγός και χώρα εξαγωγών ταυτόχρονα, απογειώνοντας έτσι το όφελος για την οικονομία και την κοινωνία μας.

Ένα… επαναφορτιζόμενο κοινωνικό μέρισμα

Με την υλοποίηση μιας εθνικής ενεργειακής πολιτικής που προτάσσει τις ανανεώσιμες πηγές για εσωτερική κατανάλωση και την αξιοποίηση των ενεργειακών αποθεμάτων της χώρας μας ως εξαγώγιμου προϊόντος, θα δημιουργηθεί ένα πλούσιο και κυρίως μόνιμο κοινωνικό μέρισμα, για τη στήριξη των αδύναμων συμπολιτών μας αλλά και για την ενίσχυση της παιδείας, της υγείας και της ανάπτυξης στον τόπο μας. Αξίζει να κάνουμε, επιτέλους, στην πατρίδα και στους εαυτούς μας αυτό το δώρο, έστω και χριστουγεννιάτικο.

Continue Reading

Η Ελλάδα στη… σύνταξη: Προς μια Εθνική Δημογραφική Πολιτική;

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Ελευθερία, Οκτώβριος 2017)

Η είδηση από τον τοπικό Τύπο πέρασε μάλλον στα ψιλά: «Ο πληθυσμός της Μεσσηνίας έχει μειωθεί κατά 6.343 κατοίκους από την Πρωτοχρονιά του 2002 έως την Πρωτοχρονιά του 2016, και πλέον στο νομό μένουν μόνο 159.883 άνθρωποι… Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2015 στη Μεσσηνία γεννήθηκαν 1.197 παιδιά, ενώ πέθαναν 1.976 άνθρωποι». Δυστυχώς, το θέμα δεν αφορά μόνο τη Μεσσηνία. Η Ελλάδα, εδώ και δεκαετίες, γηράσκει δυστυχώς… μη διδασκομένη, με την τάση να επιδεινώνεται τα τελευταία χρόνια της κρίσης με τη φυγή πολλών νέων ανθρώπων στο εξωτερικό. Η ανησυχητική αυτή εξέλιξη, που ενεργοποίησε μόλις προ ημερών ακόμα και την εν υπνώσει τελούσα αρμόδια επιτροπή της Βουλής, συνιστά, χωρίς υπερβολή, μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της κοινωνίας, του ασφαλιστικού συστήματος και, τελικά, της επιβίωσης της πατρίδας μας. Μια Εθνική Δημογραφική Πολιτική προβάλλει πλέον όχι μόνο ως στρατηγική επιλογή, αλλά και ως επιτακτική ανάγκη για την Ελλάδα.

Πολιτική με «ρήτρα δημογραφικότητας»

Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή δημογραφικής πολιτικής, κατ’ εκπλήρωση της ρητής υποχρέωσης του κράτους, πρέπει να συνδυαστεί αρμονικά με μέτρα προστασίας της οικογένειας (και ιδίως των πολύτεκνων οικογενειών), καθώς και του γάμου, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας. Δεν πρόκειται για ιδεοληψία, αλλά για έμπρακτο σεβασμό προς τα οριζόμενα στο Ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 21).

Έτσι, η δημογραφική διάσταση πρέπει εφεξής να διατρέχει και να διαμορφώνει ως οριζόντια δράση όλες τις πολιτικές του κράτους – φορολογική, κοινωνική, εκπαιδευτική, αναπτυξιακή- και να περιλαμβάνει τα ακόλουθα, συγκεκριμένα μέτρα:

– Αύξηση του επιδόματος τέκνων σε τουλάχιστον 200 ευρώ μηνιαίως, αφορολόγητου και ανά τέκνο, για τις χαμηλού ετησίου εισοδήματος οικογένειες (έως € 6.000) και αποκλιμάκωσή του έως 50 ευρώ μηνιαίως ανά τέκνο για τις οικογένειες με υψηλό εισόδημα. Παράλληλα, σύνδεση της χορήγησης του επιδόματος με περιουσιακά κριτήρια, καθώς και με επιτυχή φοίτηση των τέκνων στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση, ώστε να αποφεύγονται γνωστές καταχρήσεις από κοινωνικές ομάδες.

– Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ της πρώτης κατοικίας των οικογενειών με παιδιά έως 18 ετών ή σπουδάζοντα σε ελληνικά ΑΕΙ, με εκκίνηση τα 200.000 ευρώ αντικειμενικής αξίας και κλιμάκωση της απαλλαγής για οικογένειες με περισσότερα τέκνα.

– Ιδρυση Εθνικού Ταμείου Στήριξης Οικογένειας με θεσμοθετημένα έσοδα από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές (αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας, εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, φορολογικά έσοδα, δωρεές) και σκοπό τη χρηματοδότηση παροχών προς την ελληνική οικογένεια – όπως επιδόματα και δαπάνες τοκετού, υποτροφίες επίδοσης σπουδών, λειτουργία νέων παιδικών σταθμών, επιδοτήσεις δράσεων επιχειρηματικότητας και επαγγελματικής κατάρτισης.

– Εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων οικογενειακού προγραμματισμού, αγωγής υγείας, οδικής ασφάλειας, και ελέγχου των παράνομων αμβλώσεων, με ανάθεση σχετικών αρμοδιοτήτων στους δήμους και αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και χορηγιών για το σκοπό αυτό.

– Ίδρυση ανεξάρτητης αρχής για το δημογραφικό, με αρμοδιότητα την παρακολούθηση και το συντονισμό της εθνικής πολιτικής στο συγκεκριμένο θέμα και με τη συμμετοχή σε αυτή όλων των εμπλεκομένων φορέων.

Επιστροφή στις αξίες

Για να εγγυηθούμε την οριστική έξοδο της πατρίδας μας από την κρίση, πρέπει -επιτέλους- να επενδύσουμε σε μια Ελλάδα με αξίες και αξία. Και στην Ελλάδα αυτή, ο θεσμός της οικογένειας δεν μπορεί παρά να αποτελέσει τον πυρήνα της κοινωνικής και οικονομικής αναγέννησης. Μόνο με τη διαρκή στήριξη των νέων ανθρώπων θα μετατρέψουμε το επιθυμητό σε αυτονόητο: ότι η Ελλάδα θα ζήσει και θα μεγαλουργήσει.

Continue Reading

Η δημοκρατία των αισθήσεων και των παραισθήσεων

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα Ελευθερία, Αύγουστος 2017)

«Χρώμεθα γαρ πολιτείᾳ… και όνομα μεν διά το μη ες ολίγους αλλ’ ες πλείονας οικείν δημοκρατία κέκληται».

Το γνωστό αυτό απόσπασμα του Επιταφίου Λόγου του Περικλή από τις Ιστορίες του Θουκυδίδη προοριζόταν αρχικά να κοσμήσει το Προοίμιο ενός -τελικά αποτυχημένου- πολιτικού εγχειρήματος: του σχεδίου ενός «Συντάγματος της Ευρώπης», που θα προσέδιδε την αναγκαία δημοκρατική νομιμοποίηση στη μετεξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρωτοβουλία ανήκε -κατά τραγική ειρωνεία- στον πρώην Πρόεδρο της Γαλλίας Valéry Giscard d’ Estaing, τον άνθρωπο με το αεροπλάνο του οποίου επέστρεψε τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου 1974 στην Ελλάδα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, «εγκαινιάζοντας» την περίοδο της λεγόμενης Μεταπολίτευσης.

Όμως η αίσθηση ότι η πατρίδα μας θα ζούσε εφεξής χρόνια διαρκώς βελτιούμενης κοινωνικής ευημερίας και δημοκρατικού βίου μετατράπηκε βίαια σε παραίσθηση μετά το 2010, όταν το τέλος των συλλογικών μας ψευδαισθήσεων σηματοδότησε, πρακτικά, και το τέλος της Μεταπολίτευσης. Ζούμε άραγε σήμερα σε πραγματική δημοκρατία, και πόσο είμαστε ως λαός άξιοι γι’ αυτήν;

Η εμφύλια διαμάχη μεταξύ των επαναστατημένων από το 1821 Ελλήνων οδήγησε στη δημιουργία του ελληνικού κράτους με απόφαση των «Προστάτιδων Δυνάμεων» και στην επιλογή ξένου μονάρχη ως αρχηγού του κράτους μας, αφού ο Καποδίστριας φαινόταν σε κάποιους εξ ημών ως… υπερβολικά αυταρχικός. Έκτοτε ζήσαμε ως λαός την απόλυτη και μετέπειτα τη συνταγματική μοναρχία του Βαυαρού Όθωνα, τον ασθενή κοινοβουλευτισμό της περιόδου του Δανού Γεωργίου του Α’, τον εθνικό διχασμό της περιόδου του Κωνσταντίνου Α΄, την εύθραυστη αβασίλευτη δημοκρατία της περιόδου 1924-1936 που οδήγησε στο καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Ι. Μεταξά, την μετεμφυλιακή βασιλευόμενη δημοκρατία που κατέρρευσε με το καθεστώς της 21ης Απριλίου 1967.

Κι όμως, η σχετική ομαλότητα του κοινοβουλευτικού βίου από το 1974, η ένταξή μας στην ΕΟΚ και μετέπειτα στην ΕΕ και στην ΟΝΕ αλλά και η ψεύτικη ευημερία που βιώναμε έκαναν πολλούς να πιστέψουν ότι ζούμε σε μια αληθινή δημοκρατία.

Κι ύστερα ήρθαν… τα μνημόνια. Οι «Προστάτιδες Δυνάμεις» επανέκαμψαν θριαμβευτικά για το… καλό μας, η μεσαία τάξη δέχθηκε και δέχεται ακόμα συντριπτικά πλήγματα, το χάσμα πλουσίων και φτωχών διευρύνθηκε δραματικά, η εθνική μας περιουσία υποθηκεύτηκε για… 99 χρόνια, η Βουλή και η κυβέρνηση μετατράπηκαν ουσιαστικά σε τραγικούς διεκπεραιωτές προαποφασισμένων μέτρων. Εκλογές γίνονται βέβαια ακόμα, αλλά σχεδόν το 50% απέχει από αυτές, ενώ κυριαρχούν η καθολική απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα, η γενική έκπτωση των θεσμών και των αξιών, το αίσθημα αδιεξόδου και η απουσία ελπίδας για το μέλλον. Αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Δύση γενικότερα βάλλονται και αμφισβητούνται σφοδρά, με τις παραδοσιακές τους αξίες να κινδυνεύουν σοβαρά, ίσως για πρώτη φορά μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κύρια αιτία για τη σημερινή κατάσταση; Η έλλειψη ουσιαστικής, συλλογικής παιδείας βασισμένης σε αξίες.

Οι σύγχρονοι Έλληνες έχουμε αποδειχθεί πολλές φορές ανάξιοι της βαριάς προγονικής μας κληρονομιάς. Η συλλογική μας έκφραση, από τη φοροδιαφυγή έως την οδική μας συμπεριφορά, αποδεικνύεται συχνά εχθρική για την αναγέννηση της πατρίδας μας. Μόνο με μια πραγματική «επανάσταση» στην πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική μας παιδεία ως λαού, που θα επαναφέρει στο προσκήνιο το «Εμείς» αντί του «Εγώ», θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε τα στρατηγικά μας πλεονεκτήματα και τον εθνικό μας πλούτο και να ανακτήσουμε τη δημοκρατία που δικαιούμαστε και αξίζουμε.

Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι η μοίρα όλων μας, πλουσίων και φτωχών, δεξιών και αριστερών, είναι συνδεδεμένη με τον ευλογημένο και μαρτυρικό αυτό τόπο, την Ελλάδα.

Continue Reading

Τα θεμέλια της ανάπτυξης, μέρος δεύτερο: Μια πραγματική μεταρρύθμιση στην τοπική αυτοδιοίκηση


(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα Ελευθερία, Ιούλιος 2017)

Είναι, χωρίς αμφιβολία, ο εγγύτερος στον πολίτη αλλά, ταυτόχρονα, και ο προβληματικότερος θεσμός στη σημερινή Ελλάδα: η τοπική αυτοδιοίκηση α’ και β’ βαθμού «στενάζει», τα τελευταία χρόνια, ανάμεσα στη δημοσιονομική μέγκενη των μνημονίων και στις, κατά καιρούς, απόπειρες μεταρρυθμίσεων που γίνονται πρωτίστως στο βωμό σκοπιμοτήτων και χωρίς όραμα. Με τη συζήτηση αυτή να έρχεται ξανά στο προσκήνιο, είναι αναγκαίο να τονιστεί πως χρειάζονται ουσιαστικές τομές ώστε η αυτοδιοίκηση να αποτελέσει μια πραγματική «ατμομηχανή ανάπτυξης» που θα βγάλει οριστικά από την κρίση την πατρίδα μας.

Δήμοι: Προτεραιότητες και προκλήσεις

Παρά τις διαχρονικές επεμβάσεις στη λειτουργία τους, οι καλλικρατικοί δήμοι παραμένουν αναποτελεσματικοί και αδυνατούν να αντεπεξέλθουν επαρκώς στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, όπως ανέδειξε και η πρόσφατη περιπέτεια με την αποκομιδή των σκουπιδιών. Εδώ απαιτούνται: λιγότερα και πιο ισχυρά συλλογικά όργανα, γενναίες συγχωνεύσεις νομικών προσώπων και οργανικών μονάδων (με διατήρηση των θέσεων εργασίας και κινητικότητα εργαζομένων), καθιέρωση διαρθρωμένης συνεργασίας με τη φορολογική διοίκηση για τη βελτίωση της εισπραξιμότητας των δημοτικών προσόδων, αναλογικότερο εκλογικό σύστημα (ο νικητής συνδυασμός να καταλαμβάνει το 55 αντί για το 60% των εδρών στο Δημοτικό Συμβούλιο), αλλά και δραστική μείωση των απαιτούμενων υποψηφίων δημοτικών και τοπικών συμβούλων, ενίσχυση της εκπροσώπησης για γειτονιές και χωριά αλλά, πρωτίστως, καθιέρωση δημοτικών αναπτυξιακών σχεδίων, που σε συνεργασία και συντονισμό με τις Περιφέρειες και τις δυνάμεις της ιδιωτικής πρωτοβουλίας θα αναδείξουν τα στρατηγικά πλεονεκτήματα κάθε τοπικής οικονομίας και θα δημιουργήσουν πολλές και καλές θέσεις εργασίας.

Περιφέρειες: Ανάγκη για βαθιές τομές

Ο β’ βαθμός της αυτοδιοίκησης παραμένει σίγουρα ο μεγάλος ασθενής της. Η συμβολή του στη διαμόρφωση μιας βιώσιμης στρατηγικής περιφερειακής ανάπτυξης υπήρξε ως σήμερα περιορισμένη, ενώ οι περιφερειάρχες, επονομασθέντες κάποτε και «μικροί πρωθυπουργοί» κατέληξαν, στην πλειοψηφία τους, να λειτουργούν ως «μικρομέγαλοι νομάρχες». Εδώ δεν χωρούν ημίμετρα: μόνο η συγχώνευση των υφιστάμενων Περιφερειών από 13 σε 5 ισχυρές (Αττικής, Πελοποννήσου-Αιτωλοακαρνανίας-Ιονίων Νήσων, Μακεδονίας-Θράκης, Ηπείρου-Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας, Αιγαίου-Κρήτης), η κατάργηση του αποτυχημένου θεσμού των αποκεντρωμένων διοικήσεων, η δραστική μείωση μονοπρόσωπων και πολυπρόσωπων οργάνων (αντιπεριφερειάρχες, περιφερειακοί σύμβουλοι) καθώς και οργανικών μονάδων, αλλά κυρίως η θεσμοθέτηση και εφαρμογή ολοκληρωμένων περιφερειακών αναπτυξιακών σχεδίων, που θα εγκρίνονται με ευρεία διαβούλευση και κοινωνική λογοδοσία και θα αποτελούν, από κοινού με τα αντίστοιχα δημοτικά σχέδια, το στρατηγικό πλαίσιο για την περιφερειακή ανασυγκρότηση, μπορεί να δώσει το έναυσμα για την έξοδο από την κρίση.

Μεταρρύθμιση με αρχές ως εγγύηση για καλύτερο μέλλον

Στον τόπο μας, η αυτοδιοίκηση μαστίζεται, αναπόφευκτα, από τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής πολιτικής: κομματισμός, καθεστωτικές πρακτικές, αδιαφάνεια, έλλειψη πόρων αλλά κυρίως ξεκάθαρου προσανατολισμού. Για τα δύο πρώτα η θεσμοθέτηση της κατάργησης της κομματικής στήριξης στους αυτοδιοικητικούς συνδυασμούς και ενός ανώτατου ορίου δύο θητειών, τουλάχιστον για τα ανώτερα μονοπρόσωπα όργανα των ΟΤΑ, θα μπορούσε να είναι μια ικανοποιητική απάντηση. Για τα επόμενα η λύση μπορεί να προέλθει μόνο μέσα από την ενεργοποίηση και τη συνένωση των δημιουργικών δυνάμεων των τοπικών κοινωνιών, ώστε με αρχές, πρόγραμμα αλλά και νέες ιδέες και πρόσωπα να εκφραστεί η πλατιά κοινωνική συμμαχία των αλλαγών που θα καταστήσουν την αυτοδιοίκηση και την αποκέντρωση μοχλό της πολυπόθητης εθνικής μας ανασυγκρότησης.

Continue Reading