Το σύνδρομο των «Σεπτεμβριανών»: η απατηλή προσέγγιση του ελληνοτουρκικού «διαλόγου»

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα «Ελευθερία», Οκτώβριος 2020)

Με τον όρο «Σεπτεμβριανά», έχει καθιερωθεί στη συλλογική μας μνήμη το πογκρόμ που εξαπέλυσε ο τουρκικός όχλος, υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, εναντίον της πολυπληθούς και ευημερούσας έως τότε ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης στις 6 Σεπτεμβρίου 1955. Με αφορμή τη διάδοση μιας αποδεδειγμένα προβοκατόρικης έκρηξης αυτοσχέδιου μηχανισμού στο σπίτι του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη την ίδια μέρα, ένα μαινόμενο πλήθος 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου. Μέχρι τότε, οι τουρκικές αρχές παρέμειναν απαθείς, όταν δεν διευκόλυναν τους πλιατσικολόγους στο καταστροφικό τους «έργο».
Έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, δεκάδες Έλληνες και Ελληνίδες της Πόλης σκοτώθηκαν και βιάστηκαν, ενώ καταστράφηκαν 73 εκκλησίες, 4.348 εμπορικά καταστήματα, 110 ξενοδοχεία, 27 φαρμακεία, 23 σχολεία, 21 εργοστάσια και περίπου 1000 κατοικίες, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας. Αποτέλεσμα του διήμερου πογκρόμ ήταν να συρρικνωθεί έκτοτε δραματικά η κοινότητα των 100.000 έως τότε Ελλήνων που ζούσαν στην Πόλη, φτάνοντας στις μέρες μας μετά βίας τα 2.000 άτομα.

Μεντερές –Ερντογάν: μια ιστορική επανάληψη;

Και επειδή η ιστορία μοιραία επαναλαμβάνεται, οι ομοιότητες της τότε πολιτικής πραγματικότητας με τη σημερινή είναι κάτι παραπάνω από προφανείς:
-Όπως και o σημερινός Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν, ο Μεντερές έπαιζε τότε διαρκώς το χαρτί του ισλαμικού φανατισμού, προκαλώντας εκνευρισμό στο κεμαλικό κατεστημένο της χώρας.
-Εξάλλου, όπως και σήμερα, η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία του 1955 κάθε άλλο παρά ανθηρή ήταν, ενώ ο εθνικιστικός πυρετός ανέβαινε, δίνοντας στην ηγεσία της χώρας μια καλή αφορμή να αποσπάσει την κοινή γνώμη από τα προβλήματά της, στρέφοντάς την κατά των Ελλήνων.
-Επιπλέον, η Τουρκία απολάμβανε, όπως και σήμερα, την προστασία των ισχυρών χωρών του ΝΑΤΟ (Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ), οι οποίες πίεσαν την Ελλάδα να μην εγείρει αξιώσεις εναντίον της, ούτε να προχωρήσει σε αντίποινα για τις διαπραχθείσες θηριωδίες της, ενώ μετέπειτα η ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε, δυστυχώς, τη συμμετοχή της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης της ανεξαρτησίας της Κύπρου, με τα γνωστά αποτελέσματα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως είναι ότι τα γεγονότα του 1955 μεθοδεύτηκαν συνέβησαν, ενώσω διεξάγονταν στο Λονδίνο συνομιλίες μεταξύ Βρετανίας, Ελλάδας και Τουρκίας για το μετααποικιακό καθεστώς της Κύπρου, στην οποία από τον Απρίλιο του ίδιου έτους ήταν σε εξέλιξη ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ κατά των Βρετανών. Έτσι, η Ελλάδα παγιδεύτηκε έκτοτε αποδεχόμενη διαπραγματεύσεις και συνδιαχείριση με τους Τούρκους για την τύχη της Κύπρου, ενώ ταυτόχρονα η ελληνική μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο εκδιώχθηκε και συρρικνώθηκε δραματικά τα επόμενα χρόνια με πρόσχημα την εκάστοτε ένταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το ίδιο συνέβη άλλωστε και το 1974 όταν, εν μέσω συνομιλιών στη Γενεύη για τον τερματισμό της τουρκικής εισβολής και την αποκατάσταση της ειρήνης στην Κύπρο, η Τουρκία προχώρησε στην επιχείρηση «Αττίλας ΙΙ» καταλαμβάνοντας το 37% του κυπριακού εδάφους, αφού είχε προηγουμένως αριστοτεχνικά εγκλωβίσει Ελλάδα και ελληνοκυπρίους σε έναν προσχηματικό διάλογο με τελεσίγραφα.

Οι ελληνοτουρκικές «διερευνητικές συνομιλίες»: ευκαιρία ή παγίδα;

Σήμερα, ο κίνδυνος να γραφεί ξανά μια μελανή σελίδα στη σύγχρονη ιστορία μας είναι, δυστυχώς, ξανά ορατός. Και αυτό διότι μετά από ένα θερμό καλοκαίρι διαρκών προκλήσεων με σοβαρές παραβιάσεις της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ από τα τουρκικά ερευνητικά πλοία, και ενώ οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις έδειξαν τα «δόντια» τους στον επίδοξο εισβολέα υπερασπιζόμενες επιτυχώς την κυριαρχία μας, η χώρα μας οδηγείται εκ νέου σε «διερευνητικές συνομιλίες» με την Τουρκία με γερμανική μεθόδευση και έμμεση αμερικανική υποστήριξη.
Ο διάλογος αυτός είναι καταδικασμένος να αποτύχει, δεδομένης της καθολικής απροθυμίας της Τουρκίας να αποδεχθεί ως βάση συζήτησης τόσο το διεθνές δίκαιο της θάλασσας όσο και τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, τα οποία εξάλλου ουδέποτε έχει υπογράψει, αλλά και των μαξιμαλιστικών θέσεων που σκόπιμα προβάλλει περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, ενίσχυσης της μειονότητας της Θράκης, διαμοιρασμού των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής κλπ. Εξάλλου, η τουρκική ηγεσία επαναφέρει διαρκώς την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, αν ασκήσουμε το αυτονόητο δικαίωμά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Την ίδια στιγμή όμως, η ελληνική κυβέρνηση φέρεται να έχει αποδεχθεί τη γερμανική κηδεμονία στις συνομιλίες αυτές, παρά τη διαχρονικά γνωστή φιλοτουρκική στάση της χώρας αυτής που είχε ολέθρια αποτελέσματα για τον Ελληνισμό, ενώ η διακήρυξη ότι συζητούμε μόνο για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ με τους Τούρκους δεν φαίνεται πειστική, καθώς έχει ήδη υπάρξει έγγραφη συμφωνία από τον περασμένο Ιούλιο στο Βερολίνο με άγνωστη ατζέντα, όπως ομολόγησε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός σε άρθρο του πρόσφατα. Ταυτόχρονα, η επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων εκ μέρους της Ε.Ε. κατά της Τουρκίας μάλλον παραπέμπεται ξανά στις ελληνικές καλένδες, ενώ η Ελλάδα δεν προστατεύει επαρκώς τη μικρή Κύπρο απέναντι στις αφόρητες πιέσεις των Ευρωπαίων, μιλώντας για δύο ανεξάρτητα κράτη και παραγνωρίζοντας τις συνεχιζόμενες προκλήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ.
Ας το συνειδητοποιήσουμε λοιπόν επιτέλους: η Τουρκία επιχειρεί διαχρονικά να επεκταθεί γεωπολιτικά εις βάρος της Ελλάδας και του ελληνισμού και μεθοδεύει διαρκώς τις κινήσεις της με όλα τα μέσα, στρατιωτικά και διπλωματικά. Απλώς εργαλειοποιεί το διάλογο ως πρόσχημα για την επιθετική στρατηγική της, χωρίς να τον επιθυμεί ουσιαστικά. Με μια διαφορά: Οι επιδιώξεις της ηγεσίας της είναι πλέον γνωστές και ξεκάθαρες. Κανένας δε μπορεί να πει αυτή τη φορά πως δεν γνώριζε. Ας ευχηθούμε λοιπόν αυτή τη φορά η ελληνική ηγεσία να μην εγκλωβιστεί σε προσχηματικές διαδικασίες δήθεν διαλόγου, κάνοντας εκπτώσεις στα εθνικά μας συμφέροντα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συρρίκνωση της εθνικής μας κυριαρχίας τις παραμονές των 200 ετών από την ανεξαρτησία μας.

Continue Reading

Το «φάντασμα» των Σεβρών: η νεο-οθωμανική Τουρκία σε ανοικτή σύγκρουση με την Ελλάδα και τη Δύση

«Σας μηνούσα, σας παράγγελνα, σας φοβέριζα, εσείς το χαβά σας.»
Στρατής Τσίρκας, Ακυβέρνητες Πολιτείες, Η Νυχτερίδα

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα «Ελευθερία», Αύγουστος 2020)


24 Ιουλίου 1923: στη Λωζάνη της Ελβετίας υπεγράφη η ομώνυμη Συνθήκη, που επικύρωσε τη δημιουργία του νέου τουρκικού κράτους και τις σχέσεις του με τους γείτονες και τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η προηγούμενη Συνθήκη των Σεβρών του 1920, που προέβλεπε το διαμελισμό της Τουρκίας και την Ελλάδα «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» ήταν ήδη παρελθόν.
Η νέα Τουρκία του Μουσταφά Κεμάλ, θα ήταν πλέον εθνικά και θρησκευτικά ομοιογενής, με σαφώς οριοθετημένα σύνορα, δυτικού τύπου πολιτική δομή και νομικό σύστημα αλλά και με κοσμικό χαρακτήρα στους θεσμούς της. Ανελάμβανε επίσης ρητές και συγκεκριμένες δεσμεύσεις για σεβασμό των μικρών θρησκευτικών μειονοτήτων στη χώρα
Τις δεσμεύσεις αυτές βέβαια ελάχιστα σεβάστηκε και εκτεταμένα παραβίασε τις επόμενες δεκαετίες. Παρέμεινε όμως τουλάχιστον σχετικά πιστή στην κεμαλική κληρονομιά και εντάχθηκε σε διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο της Ευρώπης, εμπεδώνοντας τη θέση της εντός του λεγόμενου δυτικού κόσμου, έστω και με αρκετές ιδιαιτερότητες.


Η Αγία Σοφία ως συμπλεγματικό «λάφυρο»: ολοταχώς προς τον ισλαμικό αυταρχισμό


24 Ιουλίου 2020: Σχεδόν εκατό χρόνια μετά τη Λωζάνη, το καθεστώς Ερντογάν έθεσε επίσημα την «ταφόπλακα» στον κεμαλισμό, μετατρέποντας ξανά το εμβληματικό μνημείο της Αγίας του Θεού Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη σε ισλαμικό τέμενος με μια κακόγουστη φιέστα.
Η προκλητική και εξόχως συμβολική αυτή κίνηση ήλθε ως αδιάσπαστος κρίκος μιας αλυσίδας ενεργειών σε γεωπολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό πεδίο που αποδεικνύουν έμπρακτα την υλοποίηση της αναβίωσης ενός νεοοθωμανικού εθνικισμού με αυταρχικό πρόσημο στο εσωτερικό της χώρας και τη de facto ανάδειξη στο εξωτερικό ενός κράτους-πειρατή που εκμεταλλεύεται αδίστακτα το θρησκευτικό φανατισμό και περιφρονεί προκλητικά το διεθνές δίκαιο και τις αξίες του δυτικού πολιτισμού.
Προηγήθηκε άλλωστε η ποσοτική και ποιοτική κλιμάκωση των παραβιάσεων της ελληνικής και κυπριακής κυριαρχίας και Α.Ο.Ζ στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Πώς θα αντιδράσουν όμως Δύση και Ελλάδα σε όσα προηγήθηκαν και κυρίως σε όσα θα ακολουθήσουν;


Το μήνυμα της 24ης Ιουλίου: Λωζάνη ή Σέβρες για την ερντογανική Τουρκία;


Η χλιαρή έως αδιάφορη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στις κλιμακούμενες τουρκικές προκλήσεις με κορωνίδα την Αγία Σοφία είναι σίγουρα «βούτυρο στο ψωμί» του Ερντογάν. Ο «κολλητός» του Αμερικανός Πρόεδρος σιωπά ασχολούμενος με την επανεκλογή του, ο «ορθόδοξος» Ρώσος Πρόεδρος μετέφερε την «έντονη δυσαρέσκεια» της κοινής του γνώμης προτάσσοντας όμως τις μπίζνες με πυραύλους, αγωγούς και πυρηνικά εργοστάσια, το ΝΑΤΟ ως συνήθως «αγνοείται», οι Ευρωπαίοι «εταίροι» μας «λυπήθηκαν» πολύ, αλλά συνεχίζουν ακάθεκτοι τις πωλήσεις οπλικών συστημάτων στην Τουρκία (ιδίως Γερμανία και Ιταλία) και αρνούνται να συναινέσουν σε αυστηρές κυρώσεις εις βάρος της.

Και η Ελλάδα; Κυβέρνηση και αντιπολίτευση καταδίκασαν λεκτικά την ιταμή τουρκική πρόκληση ενώ η χώρα μας έθεσε το θέμα σε επίπεδο Ε.Ε πετυχαίνοντας μια ήπια αποδοκιμασία και μια αόριστη υπόσχεση για μελλοντικές κυρώσεις στην Άγκυρα.
Όμως, όλα αυτά καθίστανται πλέον απολύτως ανεπαρκή και ετεροχρονισμένα. Ήρθε η στιγμή η Ευρώπη, και συνολικά ο δυτικός κόσμος, να αναλάβουν δράση ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο «νεο-οθωμανός κουρσάρος».
Ο Ερντογάν δεν μπλοφάρει. Αντίθετα, θα πραγματοποιήσει όλες τις απειλές του με την Κύπρο και την Ελλάδα ως πρώτα θύματα. Και το δείχνει ήδη στο Καστελόριζο. Όσοι λοιπόν επιμένουν ακόμα στη λογική διαλόγου και διευθέτησης διαφορών βάσει του διεθνούς δικαίου με τη σημερινή Τουρκία διακρίνονται είτε από εγκληματική αφέλεια είτε από αντεθνική σκοπιμότητα. Μόνη λύση είναι η επιβολή δια της ισχύος, οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής. Μόνο αυτό καταλαβαίνει και φοβάται η Τουρκία, διαχρονικά και ανεξαρτήτως ηγεσίας.
Πέραν λοιπόν των όσων αναλυτικά είχαμε εκθέσει σε παρέμβασή μας τον περασμένο Ιούνιο (βλ. φύλλο 6-6-2020), Ελλάδα και Κύπρος πρέπει:
-να προωθήσουν τη μετεξέλιξη των συνεργασιών με Ισραήλ, Αίγυπτο και Γαλλία σε σύμφωνα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης ώστε να επαυξήσουν την αποτρεπτική μας ισχύ. Θα το σκεφτεί πάρα πολύ η Τουρκία να συγκρουστεί με άλλους τρεις ισχυρούς στρατούς, εκ των οποίων οι δύο με πυρηνικά όπλα.
-να επιδιώξουν την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ στοχεύοντας πρόσωπα του καθεστώτος και κρίσιμους τομείς της τουρκικής οικονομίας αλλά και την αναστολή της τελωνειακής Ένωσης των δύο μερών, καθώς και την καθολική διακοπή χρηματοδότησης της Τουρκίας για το προσφυγικό.
-να απαιτήσουν την διακοπή εξαγωγών οπλικών συστημάτων εκ μέρους κρατών- μελών της ΕΕ προς την Τουρκία καθώς και την ενεργοποίηση του πακέτου των ψηφισμένων από το αμερικανικό κογκρέσο σημαντικών κυρώσεων που επιδεικτικά παραβλέπει και δεν εφαρμόζει ο Πρόεδρος Trump.
-να προχωρήσουν άμεσα σε επιτάχυνση των εξορύξεων υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο με απαίτηση μόνιμης ισχυρής ναυτικής παρουσίας των χωρών προέλευσης των εταιριών εκεί (ιδίως ΗΠΑ, Γαλλία)
-να αναπτύξουν οργανωμένη στρατηγική διεθνούς ανάδειξης των τουρκικών παραβιάσεων της Συνθήκης της Λωζάνης σε κάθε επίπεδο και διεθνή οργανισμό, με έμφαση στην πρόσφατη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.
-τέλος, η Ελλάδα να προχωρήσει σε μερική αλλά συμβολική υποβάθμιση των διπλωματικών σχέσεων με την Τουρκία, αναστέλλοντας τη λειτουργία του Γενικού Προξενείου της Σμύρνης, που θα προκαλέσει αντίστοιχα την αναστολή λειτουργίας του τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής.


Με το βλέμμα στα ορόσημα του 2021 (200 χρόνια από την ελληνική Επανάσταση του 1821) και του 2023 (100 χρόνια από την ίδρυση της σύγχρονης κεμαλικής Τουρκίας), ο Ερντογάν επιδιώκει τη μείωση της κυριαρχίας Ελλάδας και Κύπρου και την περαιτέρω ενίσχυση του νεο-οθωμανικού του αφηγήματος, πιθανότατα και με υφαρπαγή εδαφών. Χρέος λοιπών όλων των πολιτισμένων λαών, αλλά ιδιαίτερα των Ελλήνων, είναι να αφυπνιστούμε και να καταστήσουμε σαφές στην Τουρκία ότι θα αντιμετωπίσει αναβίωση των απευκταίων για αυτήν «Σεβρών», αν δεν περιοριστεί και αποκαταστήσει έμπρακτα το σεβασμό στην εκ μέρους της κατακρεουργημένη «Λωζάνη».

Continue Reading

Το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης: η χρυσή ευκαιρία για «επιστροφή» της ελληνικής μεσαίας τάξης

(Πρώτη δημοσίευση στην Εφημερίδα Ελευθερία 4.7.2020)

Εν μέσω της συνεχιζόμενης πανδημίας, με όλο και περισσότερους  συμπολίτες μας να αντιλαμβάνονται τις σοβαρές επιπτώσεις της πιο αναπάντεχης κρίσης που έπληξε την ανθρωπότητα μετά το δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους για την επόμενη μέρα της οικονομίας στο λεγόμενο «Ταμείο Ανάκαμψης», που προώθησε ο γαλλο-γερμανικός άξονας και υιοθέτησε ως πρόταση η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης: ένα μικρό βήμα μπροστά χωρίς λόγο για πανηγυρισμούς

Η Κομισιόν λοιπόν προτείνει την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, δηλαδή του προϋπολογισμού της Ένωσης, ο οποίος θα εμπλουτιστεί -μόνο για αυτήν την περίοδο- με ένα ταμείο 750 δισεκατομμυρίων  ευρώ που θα χρηματοδοτηθεί με δανεισμό εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Από τα χρήματα αυτά, τα 500 δισεκατομμύρια προτείνεται να χορηγηθούν υπό μορφή επιχορηγήσεων και το υπόλοιπο υπό μορφή δανείων προς τα κράτη μέλη. Θεωρείται πάντως εξαιρετικά αμφίβολο αν η πρόταση αυτή θα περάσει, δεδομένης της άρνησης ορισμένων πλουσίων κρατών-μελών, που ζητούν να χορηγηθούν κυρίως ή και αποκλειστικά δάνεια και όχι επιχορηγήσεις. Η τελική απόφαση, που αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες, θα είναι μάλλον μια αναλογία κοντά στο 50-50.

Στο Ταμείο Ανάκαμψης και στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό προβλέπεται να προστεθούν 240 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, τα οποία όμως τα περισσότερα κράτη-μέλη θα απορρίψουν καθώς τα συνδέουν με μνημόνια, 200 δισεκατομμύρια ευρώ από το ταμείο εγγυήσεων για τις επιχειρήσεις και 100 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του εργαλείου SURE, που δημιουργήθηκε για την στήριξη της απασχόλησης. Κανένα από τα εργαλεία αυτά δεν έχει πάντως ενεργοποιηθεί και η τελική αποτελεσματικότητά τους προδιαγράφεται μάλλον περιορισμένη.

Βάσει πάντως της πρότασης της Κομισιόν, η χώρα μας θεωρείται αρκετά ευνοημένη, καθώς τα προς χορήγηση χρήματα για την Ελλάδα ανέρχονται σε 33,4 δισ. Ευρώ, με τις προτεινόμενες επιχορηγήσεις να είναι υπερδιπλάσιες από τα δάνεια. Ακόμα όμως και αν αυτή η θετική πρόταση περάσει ως έχει, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι η χορήγηση των χρημάτων θα έχει πολύ στενό χρονικό ορίζοντα (2+2 έτη), θα συνοδεύεται από δεσμεύσεις για συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, δηλαδή «light» μνημόνιο, και χρήση των κονδυλίων μόνο για πολύ συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας (πράσινη ενέργεια, υποδομές, στήριξη ορισμένων κατηγοριών επενδύσεων), ενώ ενδεχόμενη λήψη δανείων θα αυξήσει έτι περαιτέρω το εξαιρετικά υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας μας.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια σημαντική ευκαιρία που δεν πρέπει να πάει χαμένη για τον τόπο. Αυτό που επείγει λοιπόν τώρα είναι η διαμόρφωση ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού εθνικού σχεδίου αξιοποίησης όσων πόρων λάβει τελικά η χώρα, προς όφελος της πραγματικής οικονομίας.

Το νέο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης: επιστροφή της μεσαίας τάξης

Το σχέδιο που θα εκπονηθεί προσεχώς για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων θα αποδείξει αν η πολιτεία συνειδητοποιεί  πως για να επιβιώσει η ελληνική οικονομία, πρέπει να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις, δηλαδή στη μεσαία τάξη που παραδοσιακά λειτουργούσε ως «ατμομηχανή» της ανάπτυξης. Η τάξη αυτή, την οποία απαρτίζουν κυρίως μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι επιστήμονες, δέχθηκε αλλεπάλληλα πλήγματα τα περασμένα χρόνια με τιμωρητική υπερφορολόγηση, δραματική μείωση του κύκλου εργασιών και διαρκή δυσφήμιση του επαγγελματικού της κύρους.

Η χώρα μας λοιπόν πρέπει να υιοθετήσει στο πλαίσιο του σχεδίου αυτού με γενναία και στοχευμένα μέτρα στήριξης της μεσαίας τάξης που θα περιλαμβάνουν:

– μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων, με κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και της προκαταβολής φόρου αλλά και μείωση του Φ.Π.Α σε πλήθος υπηρεσιών. 

– μείωση των ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, ώστε αυτές να μην υπερβαίνουν συνολικά το 20% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος

– επιδότηση επιχειρήσεων για δημιουργία νέων, σταθερών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας ιδίως στους  τομείς  της καινοτομίας,  της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής και της ναυτιλίας

– έμπρακτη υποστήριξη νέων παραγωγικών επενδύσεων, με δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και σύνδεση φοροαπαλλαγών με τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

– ουσιαστική αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για νέες  υποδομές, ειδικά στην ελληνική περιφέρεια. Προς τούτο επιβάλλεται και οι Περιφέρειες να καταρτίσουν τα δικά τους ολοκληρωμένα σχέδια, κατόπιν ευρείας διαβούλευσης.

– ενίσχυση της παροχής ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες με εξάλειψη των αντιπαραγωγικών όρων που θέτουν συχνά οι τράπεζες

– προώθηση της απεξάρτησης της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα και ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να καταστεί αυτή το συντομότερο ενεργειακά ανεξάρτητη

– ταχύτατη ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης και της αποκομματικοποίησης της δημόσιας διοίκησης αλλά και προώθηση κωδικοποίησης και απλοποίησης της νομοθεσίας.

– ειδικά για φέτος και τα επόμενα χρόνια, πολλαπλασιασμό του προϋπολογισμού των προγραμμάτων επιδοτούμενου τουρισμού, ώστε να στηριχθεί έμπρακτα ο νευραλγικός αυτός τομέας της οικονομίας

Τέλος, είναι εξαιρετικά σημαντικό το σχέδιο ανάκαμψης να υιοθετηθεί από την κοινωνία και τον πολιτικό κόσμο με τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση, χωρίς προσωπικές και κομματικές σκοπιμότητες,  καθώς και να εκπονηθεί και να εφαρμοστεί από ειδικούς ευρείας αποδοχής και με θεσμοθετημένη  συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.

Για να κερδίσουμε λοιπόν το δύσκολο στοίχημα της επιβίωσης της οικονομίας και της κοινωνίας μας,  η σωστή διαχείριση και αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης είναι απολύτως αναγκαία. Λύσεις υπάρχουν, αρκεί να υπάρχει βούληση, καθώς η μεγάλη κρίση είναι μάλλον μπροστά μας. Οι καιροί ου μενετοί.

Continue Reading

Καλοκαίρι και καταχνιά: η αναγκαιότητα «επιστροφής» της ελληνικής μεσαίας τάξης

(Πρώτη δημοσίευση στο site insider.gr, 2.7.2020 )

Εν μέσω της συνεχιζόμενης πανδημίας, όλο και περισσότεροι συμπολίτες μας αντιλαμβάνονται τις σοβαρές επιπτώσεις της πιο αναπάντεχης κρίσης που έπληξε την ανθρωπότητα μετά το δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η εξέλιξη αυτή ήρθε σε μια περίοδο που η πατρίδα μας πάσχιζε να σταθεί στα πόδια μετά την προηγούμενη οικονομική κρίση και τα δεινά που αυτή επέφερε. Η νέα κρίση πλήττει όμως ιδιαίτερα έναν εκ των βασικών πυλώνων της ελληνικής οικονομίας, τον τουρισμό. Οι περισσότεροι ξένοι επισκέπτες μάλλον δεν θα απολαύσουν φέτος την παραδοσιακή ελληνική φιλοξενία με τα μηνύματα να μοιάζουν εξαιρετικά δυσοίωνα. Είναι προφανές λοιπόν ότι μοναδική ελπίδα, για να διασωθεί η σεζόν, παραμένει ο εγχώριος τουρισμός και ειδικά η ελληνική μεσαία τάξη. Η τάξη αυτή, την οποία απαρτίζουν κυρίως μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι επιστήμονες, δέχθηκε όμως αλλεπάλληλα πλήγματα τα περασμένα χρόνια. Τιμωρητική υπερφορολόγηση των έντιμων φορολογουμένων, πολλαπλές ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, δραματική μείωση του κύκλου εργασιών και διαρκής δυσφήμιση του επαγγελματικού κύρους χωρίς διάκριση συνέθεταν το σκηνικό. Ήρθε λοιπόν η στιγμή της αλήθειας: η στιγμή που η πολιτεία θα συνειδητοποιήσει επιτέλους πως για να επιβιώσει η ελληνική οικονομία, πρέπει να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις, δηλαδή στη μεσαία τάξη που παραδοσιακά λειτουργούσε ως «ατμομηχανή» της ανάπτυξης.

Για το λόγο αυτό, πρέπει να υλοποιηθεί άμεσα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης επιχειρήσεων και επαγγελματιών με γενναία και στοχευμένα μέτρα που θα περιλαμβάνουν:

  • μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων, με κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και της προκαταβολής φόρου αλλά και μείωση του Φ.Π.Α σε πλήθος υπηρεσιών, όπως οι νομικές.
  • μείωση των ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, ώστε αυτές να μην υπερβαίνουν συνολικά το 20% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος
  • επιδότηση επιχειρήσεων για δημιουργία νέων, σταθερών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας με καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και ιδίως του νέου υπό διαμόρφωση πακέτου που πρότεινε η Κομισιόν.
  • έμπρακτη υποστήριξη νέων επενδύσεων, με δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και σύνδεση φοροαπαλλαγών με τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
  • ουσιαστική αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για νέα έργα και επενδύσεις, καθώς και των Συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα
  • ενίσχυση της παροχής ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες με εξάλειψη των αντιπαραγωγικών όρων που θέτουν οι τράπεζες
  • ταχύτατη ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης και της διοίκησης αλλά και προώθηση κωδικοποίησης και απλοποίησης της νομοθεσίας.
  • ειδικά για φέτος, πολλαπλασιασμό του προϋπολογισμού των προγραμμάτων επιδοτούμενου τουρισμού, με συμπερίληψη και των αυτοαπασχολουμένων ως δικαιούχων.

Μετά την επιτυχία μας στην υγειονομική δοκιμασία, οι Έλληνες καλούμαστε τώρα να κερδίσουμε το δυσκολότερο στοίχημα της επιβίωσης της οικονομίας και της κοινωνίας μας. Λύσεις υπάρχουν, αρκεί να υπάρχει βούληση.

Η μεγάλη κρίση είναι μάλλον μπροστά μας. Οι καιροί ου μενετοί.

Continue Reading

Η Ελλάδα στο «τρίγωνο του διαβόλου»: η ανάγκη άμεσου αναπροσανατολισμού της εξωτερικής μας πολιτικής

Η φετινή συμπλήρωση 567 ετών από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 συνέπεσε με κλιμάκωση των προκλήσεων εκ μέρους της Τουρκίας εις βάρος της χώρας μας, αποκορύφωμα των οποίων ήταν η ανάγνωση αποσπασμάτων του Κορανίου μέσα από τη χαρακτηρισμένη ως μουσείο Αγιά Σοφιά. Προηγήθηκαν βέβαια πολλά επεισόδια σε ξηρά, θάλασσα και αέρα, τα οποία τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. 


Μια αναθεωρητική δύναμη με νομαδικές καταβολές 


Από την ίδρυσή της το 1923 με τη Συνθήκη της Λωζάνης, κατόπιν συστηματικής σφαγής και εκδίωξης των χριστιανικών πληθυσμών, η σύγχρονη Τουρκία, πιστή στην οθωμανική και νομαδική κληρονομιά της, υιοθέτησε επεκτατική και αναθεωρητική στρατηγική. Έτσι:
-μεθόδευσε την εδαφική προσάρτηση της αυτόνομης περιοχής της Αλεξανδρέττας το 1939. 
-υλοποίησε έπειτα ένα οργανωμένο σχέδιο περιορισμών και διώξεων εις βάρος της Ελληνικής μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη, την Ίμβρο και την Τένεδο που κορυφώθηκε με το πρωτοφανές πογκρόμ εις βάρος του ελληνισμού της Πόλης στις 6 Σεπτεμβρίου 1955 και οδήγησε στον ξεριζωμό του από τις πατρογονικές του εστίες τα επόμενα χρόνια. 
-πέτυχε- με βρετανική καθοδήγηση και ελληνική έγκριση- να αναγνωριστεί το 1959-1960 ως εγγυήτρια δύναμη στη νεοσύστατη τότε Κυπριακή Δημοκρατία, στην οποία εισέβαλε τον Ιούλιο του 1974 και κατέχει έκτοτε παράνομα το 37% του κυπριακού εδάφους. 
-δημιούργησε και επέβαλε τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο από την κρίση των Ιμίων το 1996 και εφεξής. Την ίδια στιγμή, απειλεί με πόλεμο την Ελλάδα, αν αυτή επεκτείνει στα 12 ναυτικά μίλια τα χωρικά της ύδατα, όπως επιτρέπει το διεθνές δίκαιο και έχει κάνει και η ίδια η Τουρκία στη Μαύρη Θάλασσα. 
-υιοθέτησε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» υλοποιώντας με πανάκριβα μέσα παράνομες γεωτρήσεις στην Κυπριακή Α.Ο.Ζ, ενώ συνήψε παράνομη διεθνή συμφωνία οριοθέτησης Α.Ο.Ζ με τη διεθνώς αναγνωρισμένη (και από την Ελλάδα! ) κυβέρνηση της Λιβύης, όπου απέκτησε πλέον διαρκή και έντονη στρατιωτική παρουσία, όπως και στη Σομαλία και στο Κατάρ. 
-εργαλειοποιεί συστηματικά τους μετανάστες που επιχειρούν να εισέλθουν στα ελληνικά νησιά και στον Έβρο προκαλώντας τεχνητές κρίσεις και εκβιάζοντας την Ευρώπη για καταβολή χρημάτων. 
-εισέβαλε και κατέχει παράνομα, αλλά με ρωσική και αμερικανική ανοχή, τμήμα του συριακού εδάφους, ενώ πραγματοποιεί διαρκώς στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των Κούρδων στο Ιράκ και τη Συρία. 
-παραβιάζει την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο σε αέρα και θάλασσα, ενώ επιχειρεί διαρκώς να εργαλειοποιήσει τμήμα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη, προωθώντας στοχευμένες χρηματοδοτήσεις με την ανοχή της Ελλάδας. 
-επέκτεινε τη γεωπολιτική επιρροή της σε χώρες των Βαλκανίων με όχημα τη χρηματοδότηση ισλαμικών ιδρυμάτων και τουρκικών κοινοτήτων (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη κ.α) 


Ανάγκη για νέα εξωτερική πολιτική 


Σε όλες τις παραπάνω έκνομες ενέργειες, η απάντηση της διεθνούς κοινότητας υπήρξε πάντοτε από αναιμική έως ανύπαρκτη. Αντίστοιχη όμως υπήρξε σχεδόν πάντα και η ελληνική αντίδραση, η οποία έφερε τη χώρα μας σε μειονεκτική θέση, ειδικά από το 2010 και μετά λόγω σοβαρών περικοπών στις αμυντικές δαπάνες. 
Μπροστά λοιπόν στην προφανή απόπειρα της Τουρκίας να μας εγκλωβίσει σ’ ένα «διαβολικό τρίγωνο» στρατιωτικής παρουσίας και απειλών μεταξύ Αλβανίας-Λιβύης και κυπριακής Α.Ο.Ζ, η χώρα μας πρέπει άμεσα να αντιτάξει μια ενεργητική, προληπτική και έξυπνη εξωτερική πολιτική με: 
-υιοθέτηση νέου Εθνικού Στρατηγικού Δόγματος που υπερβαίνει το ξεπερασμένο και αναποτελεσματικό πλέον «Δεν διεκδικούμε, δεν παραχωρούμε». Η Ελλάδα πρέπει να διεκδικήσει ό,τι της ανήκει βάσει του διεθνούς δικαίου καθώς και να αντιμετωπίζει αυστηρότερα, προληπτικά και πολυεπίπεδα κάθε απόπειρα παραβίασης της εθνικής μας κυριαρχίας. 
-αναθεώρηση και αυστηροποίηση της μεταναστευτικής μας πολιτικής, επιδιώκοντας τη σύναψη απευθείας συμφωνιών της ΕΕ με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών για την επιστροφή τους, εφόσον δεν δικαιούνται άσυλο κατά τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες. Με καθολική επιτροπή των νέων παράνομων αφίξεων σε Έβρο και νησιά (τείχος και ολοκλήρωση τάφρου στον Έβρο, εντονότερη παρουσία και προηγμένη επιτήρηση της μεθορίου και ενίσχυση μέσων φύλαξης, ιδίως στο ανατολικό Αιγαίο). 
-άμεση ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων οριοθέτησης της ελληνικής Α.Ο.Ζ με όλες τις γειτονικές χώρες και ανακήρυξή της, έστω και μονομερώς κατά περίπτωση, με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. 
-διπλωματική και τεχνική προετοιμασία για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια κατά το διεθνές δίκαιο. 
-πλήρη ενεργοποίηση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος Ελλάδας-Κύπρου και ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στο νησί και ειδικά στην Κυπριακή Α.Ο.Ζ. 
-αυστηροποίηση της ελληνικής στάσης ειδικά προς την Αλβανία που προκαλεί διαρκώς αποδεχόμενη ενίσχυση στρατιωτικής και ναυτικής παρουσίας της Τουρκίας στο έδαφός της και παραβιάζοντας τα δικαιώματα της ελληνικής εθνικής μειονότητας στη Βόρειο Ήπειρο. Ελλάδα και Κύπρος να θέσουν επιτέλους πιο συγκεκριμένα προαπαιτούμενα για την πρόοδο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας αυτής με την Ε.Ε
-ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας, ειδικά του Πολεμικού Ναυτικού με φρεγάτες και συναφή μέσα αποτρεπτικής ισχύος, σε συνεργασία με σύμμαχες χώρες. 
-αναθεώρηση της ελληνικής στάσης στη Λιβύη με επέκταση της επιχείρησης «IRINI» της Ε.Ε. και προς αποτροπή εναέριας τροφοδοσίας του καθεστώτος της Τρίπολης και στρατηγική άμεσης αποχώρησης όλων των τουρκικών στρατευμάτων από το λιβυκό έδαφος, στο πλαίσιο διεθνούς λύσης με ελληνική συμμετοχή. 
Την παραμονή των διακοσίων ετών από την Επανάσταση του 1821, η Τουρκία συμπεριφέρεται πλέον πιο επιθετικά και απειλεί ευθέως την εθνική μας κυριαρχία. Χρέος μας είναι τώρα να ενεργοποιήσουμε το αίσθημα ευθύνης και ενότητας που επιδείξαμε στην πρόσφατη υγειονομική κρίση ώστε να προστατεύσουμε αποτελεσματικότερα τα εθνικά μας δίκαια και ενισχύσουμε την πατρίδα μας απέναντι σε υπαρκτούς κινδύνους. Ας γίνουμε λοιπόν αυτή τη φορά αντάξιοι των προγόνων μας με έμφαση στα έργα και όχι στα λόγια.

Continue Reading

Η Πελοπόννησος και η Μεσσηνία μπροστά στην πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης: Πράσινη ενέργεια ή πράσσειν άλογα;

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Μάϊος 2020)

Τις περασμένες ημέρες, η ελληνική Βουλή κύρωσε μια πολύ σημαντική διακρατική συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου, και του Ισραήλ. Πρόκειται για την κατασκευή και εκμετάλλευση    ενός αγωγού φυσικού αερίου με την ονομασία «Eastmed».

Aγωγός φυσικού αερίου «Eastmed»
Ο διασυνδετήριος αυτός αγωγός έχει ως στόχο την απευθείας μεταφορά φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Φυσικού Αερίου, μέσω της Ελλάδας. Με αρχική δυναμικότητα 10 δισ. κυβ. μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, ο αγωγός θα ακολουθεί υποθαλάσσια όδευση προς την Κύπρο, στη συνέχεια προς τις ακτές της Κρήτης και ακολούθως, μέσω των εδαφών των Περιφερειών Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας, ως τις ακτές της Θεσπρωτίας και με τελικό προορισμό την Ιταλία. 
Πρόκειται για ένα ενεργειακό project με μεγάλη γεωπολιτική σημασία που μπορεί να επιταχύνει την αξιοποίηση των ενεργειακών κοιτασμάτων στη νότια και δυτική Ελλάδα αλλά και στην κυπριακή ΑΟΖ και να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό ανάχωμα στον τουρκικό επεκτατισμό στην περιοχή.

«Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία»
Την ίδια περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιό της για μια «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», η οποία φιλοδοξεί να υιοθετηθεί ένας ευρωπαϊκός «νόμος για το κλίμα» με στόχο την κλιματική ουδετερότητα της Ε.Ε για το 2050 και ένα σχέδιο για τη μείωση των εκπομπών αερίων σε ποσοστό τουλάχιστον 50% έως το 2030. Στο πλαίσιο αυτό, κατατίθενται σταδιακά προτάσεις της Κομισιόν για καθαρή, οικονομικά προσιτή και ασφαλή ενέργεια, ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, οικολογική διαχείριση των αποβλήτων, βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα με στήριξη της ανάπτυξης δημόσιων σημείων επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων για τα αυτοκίνητα, συνδυασμένες μεταφορές και έναν αναπροσανατολισμό της κοινής γεωργικής πολιτικής σημαντική μείωση της χρήσης και των κινδύνων που συνδέονται με χημικά φυτοφάρμακα, λιπάσματα και αντιβιοτικά. 
Ευθυγραμμιζόμενη πλήρως με την πολιτική αυτή, η κυβέρνηση υιοθέτησε τον περασμένο Δεκέμβριο ένα «Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα», με ρητό στόχο την πλήρη απολιγνιτοποίηση της χώρας έως το 2028, ενώ ο ρόλος του φυσικού αερίου για την εγχώρια αγορά προτείνεται να περιοριστεί ως το 2030 προς όφελος των ΑΠΕ, που προβλέπεται να αντιπροσωπεύουν άνω του 60% της ημερήσιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα.

Η ενεργειακή μετάβαση στην Πελοπόννησο 
Είναι προφανές ότι την περίοδο αυτή συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές στον ενεργειακό τομέα με γεωγραφικό επίκεντρο την Πελοπόννησο. Θα προκύψουν όμως σοβαρές και δύσκολες προκλήσεις για τις τοπικές κοινωνίες, ειδικά για την περιοχή της Μεγαλόπολης, αν δεν υιοθετηθεί άμεσα ένας ολιστικός Περιφερειακός Ενεργειακός Σχεδιασμός κατόπιν ευρείας διαβούλευσης με τη συμμετοχή των αρμοδίων επιστημονικών και αυτοδιοικητικών φορέων της Περιφέρειας. Ο διάλογος μπορεί να λάβει χώρα θεσμικά εντός της υφιστάμενης Επιτροπής Διαβούλευσης της Περιφέρειας και επιβάλλεται να είναι ανοικτός και προσβάσιμος σε όλους μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας. Βασικές επιδιώξεις αυτού του Περιφερειακού Σχεδιασμού, ο οποίος προφανώς πρέπει να κινείται στο πλαίσιο του αντίστοιχου Εθνικού, πρέπει να είναι:
– Η προτεραιοποίηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με δημιουργία τουλάχιστον ενός φωτοβολταϊκού ή/και αιολικού πάρκου ανά νομό. Ειδικά για τη Μεσσηνία, ο γράφων έχει από ετών προτείνει δημόσια τη χωροθέτησή του εντός του μεσσηνιακού κάμπου σε κατάλληλες θέσεις.
– Η υιοθέτηση και εξασφάλιση χρηματοδότησης ενός εκτεταμένου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων και ενός σχεδίου βιώσιμης κινητικότητας με ευρύτατη ανάπτυξη δημόσιων σημείων επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων για τα αυτοκίνητα καθώς και η υιοθέτηση περιφερειακής πολιτικής συνδυασμένων μεταφορών (επαναλειτουργία προαστιακών γραμμών τρένου με οικολογικά καύσιμα σε όλους τους νομούς με σιδηροδρομική υποδομή) 
– Η μεταρρύθμιση της περιφερειακής αγροτικής πολιτικής και η εκτεταμένη ενίσχυση του αγροτουρισμού, για τη δημιιουργία νέων θέσεων εργασίας. 
– Ο στενός συντονισμός με τον Εθνικό και Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Αποβλήτων, ώστε να επιτυγχάνεται και από αυτά η παραγωγή καθαρής ενέργειας 
-η ενεργότερη συμμετοχή των φορέων της Πελοποννήσου και ειδικά των θιγόμενων δήμων στη Συντονιστική Επιτροπή Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης υπό τον πρώην υπουργό Κ. Μουσουρούλη που λειτουργεί από τον περασμένο Φεβρουάριο και σε αυτήν συμμετέχει ο Περιφερειάρχης. 
– Η διεκδίκηση των μεγαλύτερων δυνατών αντισταθμιστικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες της Πελοποννήσου από τη διέλευση του αγωγού Eastmed. Για το σκοπό αυτό επιβάλλεται να διεκδικηθεί η συμμετοχή εκπροσώπου της Περιφέρειας με ειδική επιστημονική κατάρτιση στη μικτή επιτροπή παρακολούθησης του έργου, που προβλέπεται στο άρθρο 13 της σχετικής Σύμβασης.    
– Δεδομένου ότι αγωγός αυτός δεν έχει οριστική χάραξη ακόμα, να γίνει ευρεία διαβούλευση σε περιφερειακό επίπεδο για τη βέλτιστη χάραξη εντός της Περιφέρειας καθώς και τη χωροθέτηση των προβλεπόμενων σταθμών απόληψης (off-take) ώστε να τροφοδοτείται επαρκώς με φυσικό αέριο η τοπική αγορά. 
– Η διερεύνηση της δυνατότητας κατασκευής και λειτουργίας σταθμού παραλαβής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κοντά στο λιμάνι της Καλαμάτας (σε κατάλληλη εγκατάσταση δυτικά αυτού) ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή πολυμέρεια και να προκύψουν χαμηλότερες τιμές για τους βιομηχανικούς και οικιακούς καταναλωτές μέσω του ανταγωνισμού. 
Βασική αρχή όλων των άνω παρεμβάσεων πρέπει να είναι η διατήρηση και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ειδικά για τους νέους της Περιφέρειας, με έμφαση στις ευκαιρίες που προκύπτουν από τις άνω εξελίξεις και γενναία κοινοτική και εθνική χρηματοδότηση. 
Μακριά λοιπόν από ανούσιες αντιπαραθέσεις και ανεδαφικές προτάσεις, η    Πελοπόννησος και Μεσσηνία χρειάζονται τώρα έναν συμμετοχικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο και μακρόπνοο ενεργειακό σχεδιασμό, που θα τις καταστήσει ενεργειακούς κόμβους με πολλαπλά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες. Και σε αυτόν πρέπει να συμμετέχουν όλοι όσοι ξέρουν και μπορούν να προσφέρουν.

Continue Reading

Η επόμενη μέρα της πανδημίας για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο: μια σταύρωση χωρίς ανάσταση;

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Απρίλιος 2020)

“Κάποιο παράθυρο έχει φως

κάποιον τον καίει ο πυρετός

μας φεύγει βήμα βήμα

Κάποιο καράβι στ’ ανοιχτά

με χίλια βάσανα βαστά

να μην το πιει το κύμα

Κι εμείς χορτάτοι, μα το ναι

κάνουμε γλέντια ρεφενέ

Βρε δε βαριέ-, βρε δε βαριέσαι αδερφέ” 

Οι αλληγορικοί αυτοί στίχοι του γνωστού τραγουδιού της Σώτιας Τσώτου από το 1968 περιγράφουν -ίσως πιο εύγλωττα από οτιδήποτε άλλο- την κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια κοινότητα εν μέσω της πανδημίας που βιώνουμε. Σα να μη διδάχθηκε τίποτα από τις μεγάλες κρίσεις του παρελθόντος, η ανθρωπότητα, όπως εκφράζεται ιδίως από τις ηγεσίες των ισχυρών κρατών, αδυνατεί να αντιμετωπίσει την πρόκληση των καιρών με συνεργασία, συνέργεια και αποφασιστικότητα. Ολοι κοιτούν να σώσουν τους εαυτούς τους αδιαφορώντας για τους άλλους. Ωστόσο, οι λεγόμενες αναπτυγμένες χώρες, από τις ΗΠΑ μέχρι την Ιταλία, απέτυχαν να διαχειριστούν με επιτυχία την έκτακτη υγειονομική κατάσταση και υφίστανται ήδη τις οδυνηρές συνέπειες των παραλείψεών τους. Πολλοί μιλούν μάλιστα για μια νέα παγκόσμια τάξη που θα αναδυθεί με το τέλος της πανδημίας και με υποχώρηση της πρωτοκαθεδρίας της Δύσης, καθώς το υφιστάμενο μοντέλο διαχείρισης κρίσεων αμφισβητείται έντονα και το νέο οικονομικό κραχ είναι προ των πυλών. Θα υπάρξει άραγε γρήγορη ανάσταση μετά το Γολγοθά μας;

Η Ευρώπη της πανδημίας: επιστροφή των εθνικών μονοδρόμων;

Κι αν σε διεθνές επίπεδο τα πράγματα είναι ανησυχητικά, η κατάσταση στην Ευρώπη προκαλεί εύλογη απογοήτευση. Ειδικά η Ευρωπαϊκή Ενωση αδυνατεί να αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης και τις συνέπειές της. Μονομερές κλείσιμο συνόρων, κατάσχεση υγειονομικού υλικού που προορίζεται για το γείτονα, εθνικές πολιτικές χωρίς συντονισμό. Τα «μέτρα» που ελήφθησαν στο Eurogroup για τη στήριξη της οικονομίας της Ευρωζώνης μόνο θυμηδία μπορούν να προκαλέσουν. Ελάχιστα χρήματα και αυτά υπό μορφή δανεισμού με αύξηση του δημοσίου χρέους, light μνημόνια και αυθαίρετα όρια, προκλητική αδιαφορία για κάθε ανάληψη κοινής ευθύνης εντός μιας -υποτίθεται- οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Ο προτεσταντικός κυνισμός στο απόγειό του, κόντρα σε κάθε λογική. Το χάσμα Βορρά-Νότου μοιάζει πιο αγεφύρωτο από ποτέ. Υπάρχει άραγε μέλλον για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα;

Το ελληνικό παράδοξο: η «χρυσή» ευκαιρία για την εθνική μας αναγέννηση

Μέσα στο γενικότερο ορυμαγδό, η πατρίδα μας, ευτυχώς, πρωτοτύπησε θετικά. Η έγκαιρη λήψη μέτρων από την Πολιτεία, η καλή λειτουργία του κρατικού μηχανισμού και η εντυπωσιακή -για τα δεδομένα μας- συμμόρφωση της κοινωνίας στα μέτρα προστασίας από την πανδημία εξέπληξαν ευχάριστα ακόμα και τους επικριτές μας. Ο δρόμος όμως μπροστά μας είναι ανηφορικός και δύσβατος. Η οικονομία μας είναι εξαρτημένη από τρίτους και, κατά βάση, μη παραγωγική, οι ελλείψεις στον υγειονομικό τομέα χρόνιες και σοβαρές, οι απειλές για την εθνική μας ασφάλεια οξύνονται διαρκώς. Μπορούμε να τα καταφέρουμε; Η κρίση έδειξε πως ναι. Η διαφορά μας άλλωστε από την πλειοψηφία των δυτικών κοινωνιών είναι η πίστη μας στο θεό, στην οικογένεια και τελικά στον άνθρωπο και τις δυνατότητές του. Εξ άλλου, ο χριστιανισμός πρεσβεύει ότι το πάθος της σταύρωσης ακολουθεί ο θρίαμβος της ανάστασης. Για να αναστηθούμε όμως χρειάζεται ενότητα, αποφασιστικότητα, αξιοκρατία και όραμα. Με παραγωγική και αυτάρκη οικονομία, αποτελεσματικότερο κράτος, καλύτερη παιδεία και υγεία και ισχυρότερη διεθνή θέση. Χρέος μας ως κοινωνίας και ως έθνους είναι ν’ αδράξουμε την ευκαιρία για την εθνική μας αναγέννηση. Αυτή τη φορά λοιπόν ας αντιτάξουμε την πίστη στο φόβο, αν θέλουμε ν’ αναστηθούμε αληθινά.

Continue Reading

Ξανά «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»;

Σκέψεις μιας σιωπηρής 25ης Μαρτίου

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Μάρτιος 2020)

«Η δύναμή σου πέλαγο, κι η θέλησή μου βράχος»

Διονύσιος Σολωμός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδίασμα Β’, Στ. 51

Η φετινή επέτειος της 25ης Μαρτίου έχει κάτι μοναδικό: Χαρακτηρίζεται εξ ανάγκης από μια ανήσυχη σιωπή εξαιτίας της πρωτοφανούς πανδημίας και όσων αυτή προκαλεί. Σχεδόν δύο αιώνες μετά την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, στην ελληνική συλλογική νοοτροπία φαίνεται πως δεν έχουν αλλάξει και πολλά. Κυριαρχούν ο αδικαιολόγητος πανικός, η προσέγγιση του «βλέποντας και κάνοντας», ο φόβος για το αύριο και, πρωτίστως, ένας αυτοκαταστροφικός ατομικισμός που διέπει τη σκέψη και την πράξη των περισσοτέρων Ελλήνων. Το «εγώ» φαίνεται να υπερέχει του «εμείς».

Γυρνώντας βέβαια το χρόνο 200 χρόνια πίσω, τα πράγματα δεν έμοιαζαν και πολύ διαφορετικά: Τις παραμονές της Επανάστασης του ’21 όλα κρέμονταν από μια κλωστή. Οι τοπικές κοσμικές και εκκλησιαστικές ηγεσίες των Ελλήνων, που απολάμβαναν τα «προνόμια» του οθωμανικού κράτους εμφανίζονταν εξαιρετικά διστακτικές στην υλοποίηση του «παράτολμου» επαναστατικού εγχειρήματος. Τα συμφέροντα των τοπικών αρχόντων και των οικονομικά εύρωστων χριστιανών εμπόρων και εφοπλιστών διέφεραν σημαντικά ανάμεσα στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά, αλλά και ανάμεσα στις διαφορετικές φατρίες του ελλαδικού χώρου. Παρά τις ευνοϊκές για τους Ελληνες συγκυρίες, που διαδέχονταν -κατά διαβολική σύμπτωση- η μία την άλλη, στην περιοχή μας επικρατούσε μια παράξενη, αλλόκοτη σιωπή. Κεντρική επαναστατική ηγεσία δεν υπήρχε και η «αόρατος αρχή», που καλλιέργησε συνωμοτικά ως ιδέα η Φιλική Εταιρεία τα προηγούμενα χρόνια, αποδεικνυόταν και «ανύπαρκτος» για τους μυημένους Ελληνες. Το «εγώ» μας και πάλι προσπαθούσε να επισκιάσει τον υπέρτατο σκοπό.

Κι όμως: Ολα έδειχναν πως αυτή τη φορά το ποτάμι δε γυρίζει πίσω. Ενα πρωτοφανές για αιώνες συλλογικό αίσθημα προχωρούσε ακάθεκτο προς τον ξεσηκωμό. Αλλά χρειάστηκαν η ηρωική αυτοθυσία-αντιπερισπασμός του Υψηλάντη και του Ιερού Λόχου στη Μολδοβλαχία και η παραγωγική «θρασύτητα» του Παπαφλέσσα στην Πελοπόννησο, ώστε να καμφθούν οι αντιρρήσεις των προκρίτων του Μοριά και της Μάνης, για να πέσει η πρώτη φωτιά. Κι έτσι η Επανάσταση φούντωσε γρήγορα. Σώθηκε το 1822 από τις ορδές του Δράμαλη χάρη στο στρατηγικό σχέδιο και την ηγεσία του Κολοκοτρώνη, απέκτησε συνταγματική περιωπή, κέντρισε το ενδιαφέρον των φιλελλήνων της Ευρώπης. Στη συνέχεια, πνίγηκε στον εμφύλιο σπαραγμό για τη διανομή των πενιχρών αγγλικών δανείων και των αξιωμάτων της νέας διοίκησης, καθώς και πάλι το «εγώ» επισκίασε το «εμείς». Τελικά, υπέστη σοβαρά πλήγματα από την οργανωμένη στρατιά του Ιμπραήμ, ώστε να απαιτηθεί η παρέμβαση των τριών ισχυρών δυνάμεων στο Ναυαρίνο για να διασωθεί. Απέδωσε όμως στην ιστορία τον αξιοθαύμαστο ηρωισμό των πολιορκημένων του Μεσολογγίου, την αυτοθυσία στο Μανιάκι, την πυρπόληση των οθωμανικών πλοίων ως απάντηση στις θηριωδίες των αντικειμενικά ισχυρότερων αντιπάλων.

Εξ άλλου, στην πορεία των δύο αιώνων, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος κατάφερε μεν να επιβιώσει, αλλά με ελάχιστες περιόδους εθνικής ενότητας και οργάνωσης. Ως τέτοιες πρέπει να θεωρηθούν οι Βαλκανικοί πόλεμοι του 1912-1913 και η περίοδος από τον Οκτώβριο του 1940 ως και τη γερμανική κατοχή.

Σήμερα, στις παραμονές των 200 ετών από την Επανάσταση του ’21 η πατρίδα μας είναι ξανά αντιμέτωπη με σοβαρές παγκόσμιες και εθνικές προκλήσεις. Η πανδημία δοκιμάζει σκληρά τις αντοχές του κατακρεουργημένου από τη μνημονιακή λαίλαπα συστήματος υγείας καθώς και της ίδιας της κοινωνίας μας. Ταυτόχρονα, οι εξ ανατολών απειλές διευρύνονται και οξύνονται καθώς το βαθύ τουρκικό κράτος ποτέ δε χώνεψε ότι ο «ραγιάς» -πρώτος στην Ευρώπη- απέκτησε την ανεξαρτησία του και σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τον έως τότε άτρωτο οθωμανικό γίγαντα. Οι μέρες που έχουμε μπροστά μας είναι σίγουρα δύσκολες. Κι αν θέλουμε να βγούμε νικητές στη μάχη για την εθνική μας επιβίωση, πρέπει να ανατρέξουμε στη σοφία των απλών αγωνιστών του ’21, όπως ο Μακρυγιάννης: «Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς “εγώ¨”; Οταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει “εγώ”· όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λένε “εμείς”. Είμαστε εις το ”εμείς” κι όχι εις το “εγώ”. Και εις το εξής να μάθομεν γνώση, αν θέλομεν να φκιάσομεν χωριόν, να ζήσομεν όλοι μαζί».

Τούτες τις μέρες της αναγκαστικής μας απομόνωσης, ας συλλογιστούμε λοιπόν ξανά με προσοχή τα λόγια του «αγράμματου» Στρατηγού.

Continue Reading

Αναθεώρηση του Συντάγματος: μια χαμένη ευκαιρία ή ένα μικρό βήμα μπροστά;

Την περασμένη Δευτέρα, ολοκληρώθηκε, με τη σχετική ψηφοφορία στην Ολομέλεια της Βουλής, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, που συνιστά, χωρίς αμφιβολία, την κορυφαία θεσμική λειτουργία του Σώματος αυτού.

Είναι γενικά παραδεκτό, ότι το Σύνταγμα του 1975, που προετοιμάστηκε επί Κωνσταντίνου Καραμανλή μετά την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος λίγους μήνες πριν, αποτελεί το πληρέστερο κείμενο στην ελληνική συνταγματική ιστορία.

Η παρούσα αναθεώρηση, που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της προηγούμενης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, έχει μια ιδιαιτερότητα έναντι των προηγουμένων: είναι η πρώτη, κατά την οποία η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που καθόρισε το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων (Νέα Δημοκρατία) είναι διαφορετική από αυτή που είχε προσδιορίσει ποιες διατάξεις χρήζουν αναθεώρησης (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ).

Δυστυχώς, η διαδικασία στην προηγούμενη Βουλή δεν κινήθηκε στο επιβαλλόμενο συναινετικό πλαίσιο, ώστε να προωθηθούν, με ευρεία, διακομματική συναίνεση, οι αναθεωρήσεις εκείνων των διατάξεων που πραγματικά πρέπει να αλλάξουν ώστε να αναβαθμιστεί το περιεχόμενο του θεμελιώδους νόμου της πολιτείας μας.

Έτσι, η σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία κινήθηκε τελικά με τη λογική ότι η αναθεώρηση πρέπει να ολοκληρωθεί για να διορθωθούν σφάλματα των προγενεστέρων αναθεωρήσεων αλλά, κυρίως, να δοθεί στην κοινωνία ένα μήνυμα εθνικής επανεκκίνησης της χώρας, μέσω της αναγέννησης των θεσμών της πολιτείας μας.

Ως προς τις επιμέρους διατάξεις, προχώρησε τελικά μόνο η αναθεώρηση όσων υποστήριξαν οι βουλευτές της σημερινής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Αυτές είναι ιδίως οι διατάξεις:

  1. Του άρθρου 21 παρ.2, με την οποία καθιερώνεται η υποχρέωση της πολιτείας για θέσπιση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος των πολιτών
  2. του άρθρου 32 παρ. 4 με την οποία αποσυνδέεται πλέον η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής και τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών. Ο Πρόεδρος θα εκλέγεται με πλειοψηφία 151 ψήφων και, αν αυτή δεν συγκεντρωθεί, θα εκλέγεται με σχετική πλειοψηφία ανάμεσα στους δύο επικρατέστερους. Με τη διάταξη αυτή, απομακρύνεται στην πράξη κάθε ενδεχόμενο πρόωρων βουλευτικών εκλογών την άνοιξη του 2020. Πάντως, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παραμένει δυστυχώς ένας επί της ουσίας «διακοσμητικός» πολιτειακός θεσμός και δεν καθίσταται εκ νέου θεσμικό αντίβαρο στον παντοδύναμο πρωθυπουργό.
  3. Του άρθρου 54 παρ. 4, με την οποία καθορίζονται, επιτέλους, συγκεκριμένες προϋποθέσεις διευκόλυνσης της άσκησης του δικαιώματος ψήφου των Ελλήνων εκλογέων που διαμένουν στο εξωτερικό.Ίσως το θετικότερο στοιχείο της παρούσας αναθεώρησης. Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού για επίτευξη διακομματικής συναίνεσης στο ζήτημα παρήγαγε, ευτυχώς, συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Ο νόμος που αναμένεται να ψηφιστεί με ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή αποκτά ισχυρό συνταγματικό έρεισμα. Θεσπίζονται ισοτιμία της ψήφου, αύξηση των Βουλευτών Επικρατείας σε 15, αυτοπρόσωπη παρουσία στις κάλπες, καθώς και παραμονή για δύο χρόνια στην Ελλάδα εντός τελευταίων 35 και κατοχή Αριθμού Φορολογικού Μητρώου ως προϋποθέσεις.
  4. του άρθρου 62 με την οποία περιορίζεται η βουλευτική ασυλία στα αδικήματα που σχετίζονται με τη βουλευτική ιδιότητα εντός ή εκτός Βουλής
  5. του άρθρου 68 παρ. 2 με την οποία μπορεί να γίνει σύσταση εξεταστικών επιτροπών από 120 Βουλευτές.
  6. άρθρου 86 παρ. 3, με την οποία περιορίζονται κάπως οι εξόχως προνομιακές ρυθμίσεις περί ποινικής ευθύνης των Υπουργών, καθώς καταργείται η εξαιρετικά σύντομη αποσβεστική προθεσμία για την άσκηση δίωξης. Δεν άλλαξε δυστυχώς η σχετική αρμοδιότητα της Βουλής, που τη μετατρέπει σε εισαγγελέα για τους διατελέσαντες υπουργούς. Έτσι, εικόνες όπως αυτές που βλέπουμε στην Επιτροπή που διερευνά τις ποινικές ευθύνες Παπαγγελόπουλου ενδέχεται να επαναληφθούν με συνταγματική περιωπή.
  7. του άρθρου 101 Α , με την οποία διευκολύνεται ο τρόπος επιλογής των μελών των αναξαρτήτων αρχών από τα 3/5 της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής και τέλος
  8. του άρθρου 96 παρ. 5, με την οποία εξομοιώνεται η στρατιωτική δικαιοσύνη με την τακτική.

Η σημασία και η ανάγκη της ολοκλήρωσης της παρούσας διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος είναι, βεβαίως, αυτονόητη. Για να έχει όμως διάρκεια και αντοχή το αναθεωρημένο συνταγματικό κείμενο που προέκυψε, απαιτείται η επίτευξη της ευρύτερης δυνατής διακομματικής συναίνεσης ως προς την εφαρμογή του. Αποτελεί, άλλωστε, διαχρονικό αίτημα της κοινωνίας προς τις πολιτικές δυνάμεις να συνεννοηθούν και να καταλήξουν σε κοινές αποφάσεις για τα μεγάλα ζητήματα του τόπου μας.

Αυτή η αναθεώρηση του Συντάγματος κινδύνευσε να μετατραπεί σε μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για τον τόπο. Τελικά, όμως έγινε ένα μικρό βήμα μπροστά και διασώθηκαν τα θεσμικά προσχήματα. Η μεγάλη πρόκληση είναι πάντως μπροστά: να εφαρμοστεί σωστά το αναθεωρημένο Σύνταγμα. Και εκεί θα κριθεί πρωτίστως η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος.

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΈΥΘΕΡΙΑONLINE στις 1/12/2019

Continue Reading

Το τίμημα των «Θερμοπυλών»: σκέψεις με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου

«Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει

όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)

πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,

κι οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε».

Κ.Π Καβάφη, Θερμοπύλες

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 η Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι κηρύσσει επίσημα τον πόλεμο στην Ελλάδα του Ιωάννη Μεταξά. Οι όποιες συμπάθειες μεταξύ των δύο καθεστώτων υποχωρούν μονομιάς μπροστά στις γεωπολιτικές στρατηγικές και η αναμέτρηση προμηνύεται σκληρή.

Οι επιτιθέμενοι Ιταλοί διαθέτουν σαφή υπεροπλία τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε τεχνολογίες και εξοπλισμό. Οι αμυνόμενοι Ελληνες στηρίζονται κυρίως στις αξιόλογες αμυντικές προετοιμασίες του καθεστώτος και στην περιορισμένη βρετανική υποστήριξη.

Ετσι, λίγες μέρες αργότερα οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Οι υπερόπτες Ιταλοί υποχωρούν εντός του βορειοηπειρωτικού εδάφους της Αλβανίας και οι ελληνικές δυνάμεις προελαύνουν διαρκώς μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού. Η Ελλάδα φαίνεται να κερδίζει τη μάχη για την ελευθερία της.

Ωστόσο, το 1941 θα αποδειχθεί αρνητικό για τους Ελληνες. Ο απρόσμενος θάνατος του Μεταξά αλλά κυρίως η απόφαση του Χίτλερ για άμεση γερμανική εμπλοκή στα Βαλκάνια και την Ελλάδα θα γείρουν αποφασιστικά την πλάστιγγα. Ετσι, παρά την ηρωική αντίσταση των αμυνομένων Ελλήνων στα μέτωπα της Ηπείρου και της Ανατολικής Μακεδονίας αλλά και της Κρήτης, στην τελική φάση, ολόκληρη η Ελλάδα θα τεθεί υπό την κατοχή του Αξονα στις αρχές του καλοκαιριού του 1941.

Ο πόλεμος λοιπόν χάθηκε τότε για τη χώρα μας. Ισως αναπόφευκτα. Κι όμως: η εποχή αυτή θα μείνει ως η ηρωικότερη στη σύγχρονη ιστορία μας μετά την Επανάσταση του 1821. Κατά τραγική ειρωνεία, και αυτή βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης, πριν σωθεί από την πρωτοφανή για τα τότε δεδομένα επέμβαση των τριών ισχυρών δυνάμεων κατά του Ιμπραήμ στο Ναυαρίνο τον Οκτώβριο του 1827.

Ετσι, οι εθνικές μας επέτειοι αναδεικνύουν προφανώς τον ηρωισμό και την ενότητα του λαού μας υπέρ της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας μας. Τα αισθήματα αυτά κράτησαν όμως πάντοτε για λίγο. Ο αγώνας του ’21 «πνίγηκε» μέσα στις εμφύλιες διαμάχες για την εξουσία και τη διαχείριση του πενιχρού βρετανικού δανείου, ενώ την ηρωική εποχή του ’40-‘41 τη διαδέχθηκε η τραγωδία του εμφυλίου πολέμου που καθόρισε για πολλές δεκαετίες τη φυσιογνωμία της σύγχρονης Ελλάδας.

Μάλιστα, σε αντίθεση με το ’21 όπου η ιστορία ανέδειξε πολλές ιστορικές φυσιογνωμίες (Κολοκοτρώνης, Παπαφλέσσας, Καραϊσκάκης κλπ), ο αγώνας του ’40-’41 δεν ανέδειξε ιδιαίτερα προσωποποιημένους ήρωες στην εθνική μας μνήμη. Είναι οι ήρωες που προχωρούν στα σκοτεινά, κατά τον διπλωμάτη ποιητή Γιώργο Σεφέρη.

Τι απέμεινε λοιπόν από την «εποποιία» του ’40 ως τις μέρες μας; Ισως αυτή η αίσθηση της ηρωικής συλλογικότητας, του ενθουσιασμού μιας γενιάς με οράματα και αξίες που ενώθηκε προσωρινά μπροστά στον εθνικό κίνδυνο και στην προσβολή του υπερφίαλου αλλά και «φουκαρά» Ντούτσε, όπως τον ονόμασε το δημοφιλές άσμα της εποχής.

Σήμερα, η χώρα μας αντιμετωπίζει ξανά μείζονες εθνικές προκλήσεις. Η οικονομία μας είναι ακόμα καθημαγμένη, το ανθρώπινο δυναμικό μας φθίνει λόγω υπογεννητικότητας και μετανάστευσης, οι εξωτερικές απειλές ειδικά εξ ανατολών έχουν «χτυπήσει κόκκινο».

Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι Ελληνες φαινόμαστε κλεισμένοι στο μικρόκοσμό μας. Σε μια επίπλαστη αυτάρκεια του εαυτού μας που έχουμε δημιουργήσει παρασυρμένοι από το ρεύμα της εποχής.

Ισως έτσι να ένιωθαν και οι πρόγονοί μας, όταν η τεράστια περσική στρατιά επέστρεψε στην Ελλάδα το 480 π.Χ. Τότε ο Λεωνίδας, γνωρίζοντας μάλλον την έκβαση του αγώνα του, είπε το υπερήφανο «Μολών Λαβέ» και θυσιάστηκε ηρωικά με τους άνδρες του στα στενά των Θερμοπυλών. Αλλά και όταν η Επανάσταση του ’21 είχε εκτροχιαστεί, ο Παπαφλέσσας διάλεξε να «πέσει» ηρωικά στο Μανιάκι, κοντράροντας τον πανίσχυρο Ιμπραήμ. Το ίδιο έκαναν και οι ηρωικοί υπερασπιστές του Ρούπελ, της Καλαμάτας και της Κρήτης την άνοιξη του ’41, παρότι ήξεραν την υπεροπλία των στρατιών της Βέρμαχτ.

Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα της ηρωικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου. Οτι οι Ελληνες χρειαζόμαστε μάλλον μια προφανή θυσία για να αφυπνιστούμε, να ενωθούμε και δράσουμε.

Βεβαίως, η πολύπλοκη εποχή που ζούμε απαιτεί πρωτίστως οργανωμένο σχέδιο, θεσμική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη για να σφυρηλατούνται ισχυρά και ενωμένα έθνη. Και πρέπει να εργαστούμε όλοι μας σκληρά γι’αυτό.

Ας μην αποποιηθούμε όμως την κληρονομιά της θυσίας και του ηρωισμού που αντλούμε διαχρονικά από την πολυκύμαντη ιστορία μας. Κι ας ευχηθούμε να υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί που θα ξαναφωνάξουν στον επίδοξο εισβολέα το «Αέρα!» και το «Μολών Λαβέ» στις νέες εθνικές μας Θερμοπύλες, «ποτέ από το χρέος μη κινούντες».

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑOnline στις 27/10/2019

Continue Reading