40 χρόνια Ελλάδα στην Ενωμένη Ευρώπη: κολύμπι στα βαθιά σε αναζήτηση πυξίδας

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Μάιος 2021)

«-Η Ελλάς, θέλετε από παράδοση, θέλετε από συμφέροντα, ανήκει στο δυτικό κόσμο. Όταν λοιπόν το επαναλαμβάνετε, το ανήκομεν εις την Δύσιν. Και βέβαια ανήκομεν εις την Δύσιν!…

-Προτιμούμε να ανήκομεν εις τους Έλληνας».

Διάλογος Καραμανλή-Παπανδρέου, Βουλή των Ελλήνων, 12/6/1976

Το 2021, πέραν των 200 ετών από την Επανάσταση του 1821, η Ελλάδα «γιορτάζει» και μια ακόμη, σημαντική, επέτειο: αυτή των 40 ετών από την προσχώρηση της χώρας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση) το 1981. Με τη Συνθήκη που υπεγράφη από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο γνωστό μας περιστύλιο του Ζαππείου Μεγάρου στις 28 Μαΐου 1979, επισφραγίστηκε, παρά την αντίθετη άποψη σχεδόν σύσσωμης της τότε αντιπολίτευσης (ειδικά του ΠΑΣΟΚ) και μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης, η στρατηγική του «ανήκομεν εις την Δύσιν», την οποία εύγλωττα περιέγραψε και υλοποίησε  ο Μακεδόνας πολιτικός. 40 χρόνια μετά, η πορεία της Ελλάδας μοιάζει όλο και πιο εξαρτημένη από την ταραχώδη πορεία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος  και η επιρροή της χώρας στη λήψη των αποφάσεων του «Διευθυντηρίου» των Βρυξελλών έχει συρρικνωθεί σημαντικά. Τι πετύχαμε; Τι πήγε στραβά; Και κυρίως, ποια πρέπει να είναι η θέση μας στη νέα Ευρώπη από εδώ και το εξής;

Τα «πακέτα» της επίπλαστης ευημερίας

Το 1981 ο κόσμος ήταν ακόμα χωρισμένος σε δύο γεωπολιτικά στρατόπεδα και η Ελλάδα ζούσε τα πρώτα, δύσκολα  χρόνια της Μεταπολίτευσης πληγωμένη από τις συνέπειες της κυπριακής τραγωδίας. Μόλις την περασμένη χρονιά, είχε επιστρέψει στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, απ’ όπου είχε αποχωρήσει το 1974, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την αμερικανική στάση στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η οικονομία της ήταν εύθραυστη καθώς  ζούσε τις οδυνηρές συνέπειες της πρώτης πετρελαϊκής κρίσης, ενώ πολλοί αμφισβητούσαν το ευρωπαϊκό της μέλλον  λόγω της αναμενόμενης κυβερνητικής αλλαγής και της επίσημης θέσης του Ανδρέα Παπανδρέου για δημοψήφισμα σχετικά με την παραμονή της χώρας στην Κοινότητα.

Κι όμως, τίποτα δεν αλλάζει το νομοτελειακό χαρακτήρα της ένταξης. Ο Ανδρέας πραγματοποιεί  μεγαλοπρεπή κυβίστηση, ξεχνώντας τις προεκλογικές παρόλες, και επικεντρώνεται, ορθώς, στην εξασφάλιση πόρων για την υστερούσα σε σχέση με τους εταίρους της ελληνική οικονομία. Η χώρα όμως αποδεικνύεται ανέτοιμη να διαχειριστεί επωφελώς τους πόρους των περίφημων «Πακέτων Ντελόρ» που καταλήγουν κυρίως σε τσέπες ημετέρων και λίγα έργα βιτρίνας, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις μένουν πίσω σε ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα, για να «σαρωθούν» λίγα χρόνια αργότερα. Το δημόσιο χρέος και  ο όγκος του δημοσίου τομέα αυξάνονται  σημαντικά.  Έτσι τελείωσε η πρώτη δεκαετία της ευρωπαϊκής Ελλάδας.

Μάαστριχτ-Λισαβώνα: μια διαδρομή εύθραυστης αισιοδοξίας

Στις αρχές της δεκαετίας του 90, επέρχονται  κοσμογονικές αλλαγές: η Σοβιετική Ένωση και το «σιδηρούν παραπέτασμα» καταρρέουν , η Γιουγκοσλαβία διαλυόταν με ταχύτατο ρυθμό, η Γερμανία επανενώνεται και ισχυροποιείται, ενώ στην Ελλάδα κυριαρχούν το σκάνδαλο Κοσκωτά και η διαμάχη για το όνομα της Μακεδονίας. Η νεοεκλεγείσα κεντροδεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη υπογράφει, με συναίνεση ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμού,  τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, που ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Υποστηρίζεται διακομματικά η πολιτική της λιτότητας με στόχο τη σταδιακή  σύγκλιση με το μέσο όρο της Ευρώπης. Όμως και πάλι τα νέα ευρωπαϊκά πακέτα αξιοποιούνται πλημμελώς, οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ανακάμπτουν, η κρίση των Ιμίων οδηγεί σε εκτόξευση τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η χώρα αναλαμβάνει τη δαπανηρή διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Η Ελλάδα μπαίνει στην Ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου του 2002, με κυβέρνηση Σημίτη. Η διάδοχός της, κυβέρνηση Καραμανλή, εκλέγεται το Μάρτιο του 2004, πασχίζοντας να ολοκληρώσει τα σημαντικά αλλά υπερτιμολογημένα ολυμπιακά έργα. Η χώρα ζει στο ρυθμό των επιτυχιών στο ποδόσφαιρο, στο μπάσκετ, στη Eurovision, ενώ η Κύπρος προσχωρεί στην Ε.Ε. έχοντας απορρίψει το Σχέδιο Ανάν για την επανένωσή της. Όμως, τα δύσκολα είναι μπροστά. Την αποτυχία του Σχεδίου για «Ευρωπαϊκό Σύνταγμα», ακολουθεί η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 που κλονίζει την Ευρώπη. Το δίδυμο Μέρκελ-Σόιμπλε επεμβαίνει δυναμικά. Είναι η ευκαιρία της Γερμανίας να ηγεμονεύσει την Ευρώπη με το «μαστίγιο» της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Η «γερμανοποίηση» και τα ελληνικά αδιέξοδα

Το κλίμα αισιοδοξίας τελειώνει απότομα στην Ευρώπη και αναζητούνται ένοχοι. Με αποδιαρθρωμένη παραγωγική βάση, διογκωμένο δημόσιο τομέα και υψηλότατο δημόσιο χρέος, η Ελλάδα είναι το τέλειο θύμα. Ιδανικός αυτόχειρας; Ο Γιώργος (καθόλου Ανδρέα) Παπανδρέου που οδηγεί τη χώρα στα περιβόητα μνημόνια και στην «αγκαλιά» του Δ.Ν.Τ. Η συνέχεια είναι γνωστή: Μνημόνιο 1, 2 και 3, οικονομική και πολιτική κρίση, εναλλαγή κυβερνήσεων συνεργασίας, βαθιά ύφεση και κοινωνική αιμορραγία. Η Ευρώπη, για την Ελλάδα, μεταβλήθηκε απότομα από καλόπιστο χρηματοδότη σε  δυνάστη με γερμανικό προσωπείο. Όμως και η ίδια βίωσε μαζί μας συγκλονιστικές εξελίξεις. Χρέος, μεταναστευτική κρίση, Brexit. Μια οδυνηρή δεκαετία και για τους δυο. Και μετά η πανδημία. Πώς προδιαγράφεται  λοιπόν το μέλλον της Ελλάδας και ποια η σχέση της με την Ευρώπη εφεξής;

Επιστροφή στο φως ή παράδοση στο σκοτάδι;

Παρά τα επιμέρους ζητήματα, η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη ήταν πλειοψηφικά θετική για τους περισσότερους Έλληνες και προσέφερε σταθερότητα στη χώρα. Δεν είναι όμως πανάκεια ούτε μπορεί από μόνης της να παράγει μια ισχυρότερη Ελλάδα, όπως ψευδώς είχε καλλιεργήσει την εντύπωση το ελληνικό πολιτικό σύστημα τα τελευταία 40 χρόνια.  Η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει ρότα σε πολλά ζητήματα για να επιβιώσει και να συνεχίσει με επιτυχία το ταξίδι της ενοποίησης. Και η Ελλάδα πρέπει να πρωταγωνιστήσει στην προσπάθεια ουσιαστικής μεταρρύθμισης της Ευρώπης με συγκεκριμένες προτάσεις για την οικονομία, τη σύγκλιση, την εξωτερική πολιτική, την άμυνα, τη μετανάστευση. Οι Έλληνες είμαστε Ευρωπαίοι. Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη. Όχι όμως ως αποικία και προτεκτοράτο, αλλά ως ισχυρό έθνος και κυρίαρχο κράτος. Μόνο όταν ταυτίσουμε τα ευρωπαϊκά με τα ελληνικά συμφέροντα, θα έχουμε πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα, αναβιώνοντας τον αρχαίο μύθο της αρπαγής της Ευρώπης. Οι Έλληνες ξέρουμε καλά από μύθους. Αρκεί να το αποδείξουμε.

Continue Reading

Ο «Γολγοθάς» και η «Ανάσταση» ενός Ταμείου: ανάκαμψη και ανθεκτικότητα ή χαμένη ευκαιρία για την Πελοπόννησο;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Απρίλιος 2021)

Τις περασμένες εβδομάδες, η είδηση της παρουσίασης του λεγόμενου «Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας» ή «Σχεδίου Ελλάδα 2.0» μάλλον πέρασε στα «ψιλά» της επικαιρότητας. Κι όμως, παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του, το σχέδιο αυτό προσφέρει σίγουρα σημαντικές ευκαιρίες προς την κατεύθυνση της παραγωγικής ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, αξιοποιώντας τα 32 δις που θα λάβει η Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Αρκεί αυτά να κατανεμηθούν με διαφάνεια μεταξύ όλων των Περιφερειών της χώρας. Όμως, με μια πρώτη ανάγνωση των αξόνων του Σχεδίου, τούτο δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση της Πελοποννήσου, μιας Περιφέρειας που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από την ύφεση, τη δημογραφική συρρίκνωση και την απουσία συγκροτημένου αναπτυξιακού σχεδιασμού. Μπορεί λοιπόν το Σχέδιο να αναστήσει την παλαιότερη περιοχή του ελληνικού κράτους και πώς;

Οι άξονες του Ταμείου Ανάκαμψης

Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περιλαμβάνει δράσεις κατανεμημένες σε τέσσερις πυλώνες: (1) Πράσινη Ανάπτυξη, (2) Ψηφιακό Μετασχηματισμό, (3) Απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή, (4) Ιδιωτικές επενδύσεις και οικονομικός και θεσμικός μετασχηματισμός. Με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, για την πραγματοποίηση δημοσίων επενδύσεων, οι Εταιρείες Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών, για την πραγματοποίηση έργων ενεργειακής απόδοσης στον δημόσιο τομέα, και οι συγχρηματοδοτήσεις έργων, το νέο Ταμείο επιδιώκει να τροφοδοτήσει κεφάλαια ύψους 32 δις Ευρώ από δάνεια και επιδοτήσεις στους παραπάνω τομείς. Προτεραιότητα δίδεται στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στην ηλεκτροκίνηση, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, σε φιλοπεριβαλλοντικά Πολεοδομικά Σχέδια και Αστικές Αναπλάσεις, στην Έρευνα και την Καινοτομία, στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και στον εκσυγχρονισμό των ψηφιακών δομών της δημόσιας διοίκησης.

Η «απούσα» Πελοπόννησος

Παρ’ ότι οι περισσότερες δράσεις του Σχεδίου έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, υπάρχουν σημαντικές παρεμβάσεις που αφορούν συγκεκριμένες μόνο Περιφέρειες. Δυστυχώς, η Πελοπόννησος είναι μάλλον απούσα από πολλά κονδύλια. Έτσι, δεν χρηματοδοτείται σ’ αυτήν κανένα στρατηγικό έργο υποδομής (οδικός άξονας, σιδηρόδρομος, λιμάνι ή αεροδρόμιο), παρά τις προηγούμενες διακηρύξεις (ανακοινώθηκε πρόσφατα μόνο η μελλοντική ένταξη του τοπικού άξονα Αρφαρά-Λάμπαινα). Για τους συντάκτες του Σχεδίου φαίνεται πως μόνον η Κρήτη, η Αττική και η Θεσσαλία αξίζουν σχετικά έργα! Επιπλέον, η Περιφέρεια δεν λαμβάνει πόρους από το νέο Ταμείο για την αποκατάσταση των λιγνιτωρυχείων της Μεγαλόπολης μετά το επικείμενο, βεβιασμένο κλείσιμο των εργοστασίων της ΔΕΗ, σε αντίθεση με τη Δυτική Μακεδονία που παίρνει 220 εκ. Ευρώ. Είναι προφανές λοιπόν ότι η μεγάλη αυτή ευκαιρία κινδυνεύει να χαθεί για τον τόπο μας και απαιτείται άμεση αναστροφή πολιτικής για να αποτραπεί αυτή η εξέλιξη.

Η αναγκαιότητα ενός Περιφερειακού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Για να αντισταθμιστούν οι ανωτέρω προβλεπόμενες απώλειες από το Ταμείο, η Πελοπόννησος επιβάλλεται να κινηθεί γρήγορα, έξυπνα και αποτελεσματικά, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο «Περιφερειακό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας», στο πλαίσιο του Εθνικού, και να διεκδικήσει τη μερίδα του λέοντος για τη χρηματοδότηση δράσεων με ιδιαίτερη σημασία στην περιφερειακή οικονομία και ειδικότερα για:

1) την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας των νοικοκυριών, μέσω του νέου προγράμματος «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» (1 δις Ευρώ)

2) το μετασχηματισμό της περιφερειακής αγροτικής παραγωγής, με στήριξη των γεωργικών επιχειρήσεων και των νέων καλλιεργειών (520 εκ. Ευρώ) και τη χρηματοδότηση νέων αρδευτικών δικτύων (200 εκ. Ευρώ-ανακοινώθηκε πρόσφατα η μελλοντική ένταξη του Μιναγιώτικου Φράγματος).

3) την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της πλήρους ηλεκτροκίνησης των οχημάτων και των συγκοινωνιών (220 εκ. Ευρώ) και της δημιουργίας νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων σε όλες τις περιφερειακές ενότητες, σε συνεργασία με τους Δήμους.

4) τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στο προβληματικό της οδικό δίκτυο (450 εκ. Ευρώ)

5) τη διαμόρφωση μιας Περιφέρειας καινοτομίας, με διεκδίκηση στέγασης στην Καλαμάτα του Εθνικού Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας (375 εκ. Ευρώ)

6) την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις, με ποιοτικές επεκτάσεις των υφιστάμενων πολεοδομικών σχεδίων (250 εκ. Ευρώ) και την πραγματοποίηση αστικών αναπλάσεων με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά (475 εκ. Ευρώ)

7) την προώθηση της αντιπλημμυρικής προστασίας (107 εκ. Ευρώ) και την αναγέννηση των δασών της περιφέρειας, ιδίως του Ταϋγέτου, με αναδασώσεις (224 εκ. Ευρώ)

8) την ανάδειξή της σε Περιφέρεια διαφοροποιημένων και εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως ο ιατρικός και ο ιαματικός (260 εκ. Ευρώ.)

Για να αντιμετωπίσει με επιτυχία η Πελοπόννησος το «Γολγοθά» των επιπτώσεων της νέας κρίσης του κορωνοϊού στην οικονομία και την κοινωνία της, ένας δρόμος υπάρχει, αυτός του σχεδίου και της υπευθυνότητας. Με την άμεση συγκρότηση μιας ειδικής περιφερειακής ομάδας δράσης και τη συμμετοχή πεπειραμένων τεχνοκρατών σε ζητήματα σχετικών έργων και δράσεων αλλά και εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και των επιστημονικών φορέων της Περιφέρειας με σχετική γνώση και αντίληψη, μπορούν να καθοριστούν οι απαιτούμενες παρεμβάσεις και να ωριμάσουν ταχύτατα οι μελέτες τους με ισόρροπη αντίληψη και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για την ανάπτυξη της Πελοποννήσου. Με ενότητα και ανεξάρτητη προσέγγιση, η Περιφέρειά μας μπορεί να ελπίζει ακόμη στην «ανάστασή» της μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Γι’ αυτό όσοι έχουν την ευθύνη, ας κινηθούν επιτέλους γενναία και ταχύτατα, αντί να τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Η σωστή στιγμή είναι τώρα.

Continue Reading

«Εν ενί λόγω όλοι απεφασίσαμε ή να ελευθερωθώμεν ή να αποθάνωμεν»: 21 μικρές «Επαναστάσεις» για την Καλαμάτα του μέλλοντός μας

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» Μάρτιος 2021)

Εν μέσω της πρωτοφανούς υγειονομικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η Ελλάδα και πρωτίστως η Καλαμάτα, ως πρώτη πόλη της χώρας που απελευθερώθηκε από τον οθωμανικό ζυγό, γιορτάζουν-ή, για να ακριβολογούμε, προσπαθούν να γιορτάσουν- την επέτειο των 200 ετών από την καθοριστικότερη στιγμή της νεότερης ελληνικής Ιστορίας το Μάρτιο του 1821.

Ίσως γι’ αυτό, εκείνο που προέχει σήμερα, ως έμπρακτη τιμή στην εθνική μας κληρονομιά, είναι κυρίως η διαμόρφωση ενός νέου στρατηγικού οράματος για την πατρίδα μας, με συγκεκριμένους, ρεαλιστικούς στόχους για το άμεσο μέλλον και τους πολίτες στο προσκήνιο. Και είναι αυτές οι 21 μικρές «Επαναστάσεις» που μπορούν να καταστήσουν την Καλαμάτα πρωτοπόρο στο διαρκή αγώνα για μια νέα, καλύτερη Ελλάδα από εδώ και στο εξής:

1. Πόλη της Επανάστασης: περισσότερο ώριμη από ποτέ προβάλλει η υλοποίηση της πρότασης Ενεπεκίδη για ίδρυση Διεθνούς Ινστιτούτου Επαναστάσεων στην Καλαμάτα, ως ανεξάρτητου φορέα με διεθνή ακτινοβολία που θα καταστήσει την πόλη μας επίκεντρο πνευματικών και πολιτιστικών δράσεων με τη συνεργασία Δήμου, Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ιδρυμάτων με πνευματική αναφορά.

2. Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ελλάδος: με συντονισμένη αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων (ιδίως του Μεγάρου Χορού), των νέων που ετοιμάζονται (Ανοικτό Θέατρο, «Ηλέκτρα» κλπ) αλλά ιδίως του πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου της, προετοιμάζοντας ταυτόχρονα και την επιτυχή διεκδίκηση του ρόλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, όταν ο θεσμός ανατεθεί εκ νέου στην Ελλάδα.

3. Πόλη της Ελιάς: το εμβληματικό και ευλογημένο δέντρο της μεσσηνιακής γης, μπορεί να καταστεί ξανά πηγή πλούτου για το Δήμο, με ίδρυση ενός νέου φορέα τυποποίησης και εκμετάλλευσής του και την αποτελεσματική προστασία του ΠΟΠ σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

4. Πρωτεύουσα της Καινοτομίας και της Ανάπτυξης: με την ίδρυση ενός Διεθνούς Κέντρου στην περιοχή της Δυτικής Παραλίας, που θα αλλάξει την πορεία του τόπου μας για τις επόμενες δεκαετίες, ειδικά αν συνδυαστεί με τη δημιουργική σύμπραξη του υγιούς ιδιωτικού τομέα και τη λειτουργία παραρτήματος του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ).

5. Πόλη Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης: η παράλληλη με το ανωτέρω Κέντρο ίδρυση και λειτουργία μιας νέας «Costa Navarino» στη Δυτική Παραλία, θα εντάξει δυναμικά την πόλη μας στον παγκόσμιο τουριστικό Χάρτη, αξιοποιώντας όλα μας τα πλεονεκτήματα.

6. Διεθνές Αθλητικό Κέντρο: με τη δημιουργία μέσω ΣΔΙΤ ενός Διεθνούς κέντρου φιλοξενίας και προετοιμασίας αθλητών με όλες τις αναγκαίες εγκαταστάσεις, που θα καθιερώσει την Καλαμάτα ως αγαπημένο προορισμό, με πολλαπλά οικονομικά οφέλη για την τοπική κοινωνία και τις σχετικές διοργανώσεις (Παπαφλέσσεια, ρυθμική γυμναστική, θαλάσσια σπορ κλπ.)

7. Πόλη της αειφορίας: με υιοθέτηση στρατηγικής ανάδειξης της πόλης σε εθνική πρωτοπόρο της ηλεκτροκίνησης και της καθολικής χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προσελκύοντας μεγάλες επενδύσεις (φωτοβολταϊκό πάρκο κλπ).

8. Πόλη του πρασίνου: με τη δημιουργία του περιαστικού πάρκου Νέδοντα και αυτού του Φράγματος Παμίσου και άλλων μικρότερων καθώς και με βιοκλιματικές αναπλάσεις στον αστικό ιστό.

9. Πρωτεύουσα της δημογραφικής ανανέωσης: με τη σύσταση ενός ταμείου για τη στήριξη των Καλαματιανών οικογενειών με κριτήρια αυστηρής αιρεσιμότητας σε μηνιαία βάση αλλά και την υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την επιστροφή των άξιων μορφωμένων Καλαματιανών από το εξωτερικό, προκειμένου να ζήσουν και δημιουργήσουν στην πατρίδα τους.

10. Πρωτοπόρος του ποδηλάτου και των μέσων μαζικής μεταφοράς: με την επέκταση του δικτύου ποδηλατοδρόμων σε όλη την πόλη καθώς και με την συγκρότηση νέου δικτύου αστικών συγκοινωνιών, περιλαμβανομένης της λειτουργίας προαστιακού σιδηροδρόμου.

11. Πρότυπο Προσβασιμότητας: με την επέκταση των υποδομών προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ σε όλη την πόλη και τα χωριά, όπως προσφάτως εξαγγέλθηκε από το Δήμο.

12. Πρωτεύουσα της κυκλικής οικονομίας: με λειτουργία χιλιάδων οικιακών και συνοικιακών κομποστοποιητών σε κατοικίες και επιχειρήσεις καθώς αξιοποίηση των εγκαταστάσεων της ΜΟΛΑΚ, μειώνοντας το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων για τους δημότες.

13. Πόλη της «γαλάζιας ανάπτυξης»: με παραχώρηση του απαξιωμένου Λιμανιού και της Μαρίνας σε στρατηγικό επενδυτή που θα φέρει νέα πνοή στην οικονομία της παραλιακής ζώνης, από κοινού με στοχευμένες παρεμβάσεις στο ανατολικό παραλιακό μέτωπο.

14. Πόλη των «ανοικτών αιθέρων»: με αρμονική ανάπτυξη του πολιτικού και στρατιωτικού αεροδρομίου, κατόπιν παραχώρησης σε στρατηγικό επενδυτή σε συνδυασμό με τη δρομολογημένη επένδυση της ELBIT.

15. Πρωτεύουσα της εξωστρέφειας: με διεκδίκηση μιας μόνιμης Διεθνούς Έκθεσης Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων σε κατάλληλο χώρο που μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις και τουρισμό σε εποχιακό επίπεδο εκτός καλοκαιριού.

16. Κοινωνική Πρωτοπορία: με την υπαγωγή όλων των κοινωνικών δομών σε μια Αντιδημαρχία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και την καθολική αξιοποίηση της περιουσίας του Δήμου για την άσκηση στοχευμένης και αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής.

17. Πρωτεύουσα της Μεσογειακής Πολιτικής: με αναβίωση των «Δρόμων της Ελιάς» με νέο περιεχόμενο και ίδρυση Ινστιτούτου Μεσογειακής Ιστορίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Μεσόγειο, αλλά και τη διεκδίκηση της διοργάνωσης στην πόλη Συνόδου Κορυφής Ε.Ε-Μεσογειακών χωρών το 2027 επί Ελληνικής Προεδρίας.

18. Πνευματική Πρωτεύουσα: με τη δημιουργία μιας ενιαίας, μεγάλης Βιβλιοθήκης ως παραρτήματος της Εθνικής με κατάλληλη υποδομή και ψηφιακή τεκμηρίωση και τη διεύρυνση των υποτροφιών σε νέους φοιτητές και μαθητές.

19. Ψηφιακή Επανάσταση: με υλοποίηση του δικτύου 5G και καθολική πρόσβαση σε ποιοτικό ασύρματο δίκτυο για όλους τους πολίτες, σε συνδυασμό με την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του Δήμου.

20. Πρωτεύουσα της ασφάλειας και της ένταξης: με τη μετεξέλιξη του υπό λειτουργία Συντονιστικού Κέντρου σε πραγματικό Δημοτικό Συμβούλιο Ασφαλείας και την εφαρμογή ολοκληρωμένης, προληπτικής αντεγκληματικής πολιτικής σε όλη τη δημοτική επικράτεια.

21. Θεσμική επανάσταση: με την αναβάθμιση του ρόλου του Δημοτικού Συμβουλίου, την ίδρυση Συνοικιακών Συμβουλίων και την πλήρη ενεργοποίηση των υφιστάμενων θεσμικών δημοτικών οργάνων.

Continue Reading

«Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος»: Το ανεξίτηλο μήνυμα μιας «αποτυχημένης» Eπανάστασης 200 χρόνια μετά

(Πρώτη Δημοσίευση- Εφημερίδα «Ελευθερία», 6.2.2021)

«Tι θέλετε κάμη Σεις ω Έλληνες, προς τους οποίους η Πατρίς γυμνή δεικνύει μεν τας πληγάς της και με διακεκομμένην φωνήν επικαλείται την βοήθειαν των τέκνων της;»


Το Φεβρουάριο του 1821, κι ενώ στον υπό οθωμανική κυριαρχία ελλαδικό χώρο οι φήμες για επανάσταση οργιάζουν, μια είδηση από τη Μολδαβία, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, έρχεται να ταράξει τα «ήρεμα» νερά της Ευρώπης. Στις 22 του μήνα ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, αξιωματικός του ρωσικού στρατού και από το περασμένο έτος αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας, της «μυστικής» οργάνωσης που επεδίωκε τον ξεσηκωμό των Ελλήνων κατά των Τούρκων, διαβαίνει τον ποταμό Προύθο επικεφαλής σώματος ενόπλων και μπαίνει στο έδαφος του Πριγκηπάτου, κηρύσσοντας την έναρξη του αγώνα.
Εκεί, δύο μέρες αργότερα θα δημοσιεύσει από την πόλη του Ιασίου μια επαναστατική προκήρυξη με τίτλο «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος». Η κίνησή του μοιάζει με τα σημερινά δεδομένα εξαιρετικά παράτολμη. Όμως, για όσους μπορούν να κατανοήσουν το κλίμα της εποχής, μόνο τυχαία δεν ήταν.

Οι «παραδουνάβιες Ηγεμονίες»

Τη λεγόμενη Μολδοβλαχία συγκροτούσαν στην πραγματικότητα δύο αυτόνομα Πριγκηπάτα στα εδάφη των σημερινών χωρών Ρουμανίας (Βλαχίας) και Μολδαβίας, που αποτελούσαν συχνά αντικείμενο εμπόλεμης διεκδίκησης μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεδομένης της στρατηγικής θέσης τους, η Υψηλή Πύλη είχε αναθέσει τη διοίκησή τους από το 1715 σε διακεκριμένα μέλη οικογενειών Φαναριωτών, δηλαδή Οθωμανών χριστιανών υπηκόων με ευρεία οικονομική επιφάνεια και ελληνορθόδοξη κουλτούρα, που διέθεταν όμως αυτονομία κινήσεων, υπό τον όρο ότι θα εξασφάλιζαν βέβαια την κυριαρχία και τους φόρους του Σουλτάνου. Στην περιοχή υπήρχε, ειδικά από το 1812 και μετά, ελάχιστη παρουσία Τούρκων, ενώ αυτή κατοικούνταν κυρίως από Ρουμάνους αγρότες και ευγενείς γαιοκτήμονες. Ταυτόχρονα όμως, αξιοσημείωτη ήταν και η παρουσία Ελλήνων εμπόρων και λογίων, ειδικά στα αστικά κέντρα. Εκεί επίσης, άκμαζαν από ετών η ελληνική παιδεία και η ορθόδοξη λατρεία, στοιχεία που διέθεταν όχι μόνο οι Έλληνες αλλά και επιφανή μέλη της τοπικής άρχουσας τάξης.

Η προκήρυξη και η ιστορία

Μέσα στο περιβάλλον αυτό, ο φαναριώτικης καταγωγής Υψηλάντης απευθύνεται στους Έλληνες με φλογερό ενθουσιασμό αλλά και επίκληση στη λογική:
«Στρέψατε τους οφθαλμούς σας, ω Συμπατριώται, και ίδετε την ελεεινήν μας κατάστασιν! ίδετε εδώ τους Ναούς καταπατημένους! εκεί τα τέκνα μας αρπαζόμενα διά χρήσιν αναιδεστάτην της αναιδούς φιληδονίας των βαρβάρων τυράννων μας! τους οίκους μας γεγυμνωμένους, τον αγρούς μας λεηλατισμένους και ημάς αυτούς ελεεινά ανδράποδα!», τους καλεί, αναφερόμενος σε όσα πράγματι βίωνε η μεγάλη πλειοψηφία των χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αντίθετα σε όσα επιχειρούν να μας πείσουν κάποιοι σύγχρονοι «ακαδημαϊκοί» και λοιποί αναθεωρητές της ιστορίας.
Όμως, μεγαλύτερη ιστορική αξία έχει ίσως το κλείσιμο της προκήρυξης αυτής:
«Ας καλέσωμεν λοιπόν εκ νέου, ω Ανδρείοι και μεγαλόψυχοι Έλληνες, την ελευθερίαν εις την κλασικήν γην της Ελλάδος! Ας συγκροτήσωμεν μάχην μεταξύ του Μαραθώνος και των Θερμοπυλών! Ας πολεμήσωμεν εις τους τάφους των Πατέρων μας, οι οποίοι, διά να μάς αφήσωσιν ελευθέρους, επολέμησαν και απέθανον εκεί! Το αίμα των τυράννων είναι δεκτόν εις την σκιάν τον Επαμεινώνδου Θηβαίου, και του Αθηναίου Θρασυβούλου, οίτινες κατετρόπωσαν τους τριάκοντα τυράννους, εις εκείνας του Αρμοδίου και Αριστογείτωνος, οι οποίοι συνέτριψαν τον Πεισιστρατικόν ζυγόν, εις εκείνην του Τιμολέοντος, όστις απεκατέστησε την ελευθερίαν εις την Κόρινθον και τας Συρακούσας, μάλιστα εις εκείνας τον Μιλτιάδου και Θεμιστοκλέους, του Λεωνίδου και των τριακοσίων, οίτινες κατέκοψαν τοσάκις τους αναριθμήτους στρατούς των βαρβάρων Περσών, των οποίων τους βαρβαροτέρους και ανανδροτέρους απογόνους πρόκειται εις ημάς σήμερον, με πολλά μικρόν κόπον, να εξαφανίσωμεν εξ ολοκλήρου.»
Με αυτά τα συγκλονιστικά λόγια, ο Υψηλάντης αποδεικνύει την αδιάσπαστη ιστορική εθνική συνείδηση των Ελλήνων ορθοδόξων της προεπαναστατικής περιόδου. Δεν επρόκειτο λοιπόν περί «γέννησης ενός Έθνους», όπως δολίως προβάλλουν στις μέρες μας κάποιοι εθνομηδενιστές, αλλά περί αναγέννησης του ιδίου έθνους που γεννήθηκε προ χιλιάδων ετών και αναζητούσε την έμπνευση για την Επανάσταση στο θρίαμβο των Περσικών Πολέμων και στο ιδανικό της κλασσικής αρχαιότητας, που αναβίωσαν εν μέσω της οθωμανικής βαρβαρότητας.

Το μήνυμα της εξέγερσης: παρελθόν, παρόν και μέλλον

Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, η κατάληξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία υπήρξε ατυχής. Οι παρασκηνιακές επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, η σύγκρουση του Υψηλάντη με το ντόπιο αγροτικό στοιχείο και η ρωσική έγκριση σε τουρκική στρατιωτική επέμβαση, σε συνδυασμό με κάποιες εσφαλμένες στρατιωτικές και πολιτικές επιλογές, οδήγησαν σε οδυνηρή ήττα των επαναστατών έως τον Ιούνιο του 1821. Η κληρονομιά της πάντως υπήρξε αναμφίβολα θετική: λειτούργησε ως ο τέλειος αντιπερισπασμός για τους Τούρκους, που είχαν «μυριστεί» και περίμεναν την εξέγερση στην Πελοπόννησο. Ανέδειξε διεθνώς το ελληνικό ζήτημα και εξέθεσε τις σκοπιμότητες των Μεγάλων της Εποχής. Κυρίως όμως, άφησε την ηρωική αυτοθυσία του Ιερού Λόχου στο Δραγατσάνι και των οπλαρχηγών Ολύμπιου και Φαρμάκη ως πολύτιμη παρακαταθήκη για τον Αγώνα του ’21, που επακολούθησε το Μάρτιο του ίδιου χρόνου στην Ελλάδα.
Σήμερα, διακόσια χρόνια μετά, η πατρίδα μας βρίσκεται ξανά σε κοινωνική και οικονομική περιδίνηση, αναζητώντας έμπνευση μπροστά στις προκλήσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε. Είμαστε όμως τυχεροί, καθώς μπορούμε να αντλήσουμε απεριόριστη δύναμη από τις ιστορικές μας παρακαταθήκες, μια από τις οποίες είναι αναμφίβολα και η Επανάσταση στη Μολδοβλαχία. Αρκεί να σταθούμε αντάξιοι των ενδόξων αυτών αγώνων, προασπίζοντας αποτελεσματικά την εθνική μας ανεξαρτησία και ακεραιότητα με τις αξίες που εμπνέουν την εθνική μας ταυτότητα και όχι δίνοντας συγχωροχάρτι και ζωτικό χώρο στο νεοοθωμανισμό και την επεκτατικότητα των γειτόνων. Και όπως έγραψε ο Υψηλάντης: «Εις τα όπλα λοιπόν φίλοι, η Πατρίς Μάς Προσκαλεί!»

Continue Reading

Επέτειος στην ανάρρωση ή στην εντατική; 21 στρατηγικές προτεραιότητες για τη Μεσσηνία το 2021

(Μέρος Β’-οι συντελεστές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης)

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία»- Ιανουάριος 2021)

Η χρονιά της πανδημίας που έφυγε, μάλλον με ανακούφιση, από τη ζωή μας πριν από λίγες μέρες, ανέτρεψε παραδοσιακές αντιλήψεις για την κοινωνία μας. Τούτο δεν μπορούσε παρά να αφήσει και το ισχυρό αποτύπωμά του στα επιμέρους ζητήματα της Μεσσηνίας, με την παρακαταθήκη για τη νέα χρονιά να μοιάζει άκρως απαιτητική:

12. Νοσοκομεία Καλαμάτας και Κυπαρισσίας.

Ήταν η χρονιά που υγεία επανήλθε ως πρώτη προτεραιότητα εξ αιτίας της πανδημίας. Εν μέσω των οδυνηρών συνεπειών της υποχρηματοδότησης και του brain drain που μας «κληροδότησε» η οικονομική κρίση, η ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του ΕΣΥ με έμπειρο προσωπικό είναι πλέον ζωτική. Το 2020 σηματοδότησε την ολοκλήρωση της θητείας της διοίκησης Μπέζου στο νοσηλευτικό ίδρυμα της Καλαμάτας, με τον απολογισμό αναμφίβολα θετικό και τον πήχη για νέα διοίκηση του Νοσοκομείου να έχει τεθεί πολύ ψηλά. Οι προκλήσεις παραμένουν σοβαρές και θα απαιτήσουν γενναίες και γρήγορες αποφάσεις ώστε να θωρακιστούν οι νοσηλευτικές μονάδες της Μεσσηνίας.

13. Η ανάδειξη της Μεσσηνίας σε ενεργειακό κόμβο

Το 2020 η συζήτηση για την επικείμενη απολιγνιτοποίηση και την επόμενη μέρα της Μεγαλόπολης επισκίασαν κάθε άλλη εξέλιξη στον ενεργειακό τομέα της περιοχής μας. Περαιτέρω, η Περιφέρεια επιδιώκει την υλοποίηση εκ μέρους της ΔΕΔΑ της μελλοντικής και πάντως αβέβαιης επέκτασης των δικτύων διανομής του φυσικού αερίου και στη Μεσσηνία, ενώ οι Δήμοι έχουν τεθεί στο περιθώριο. Είναι όμως η συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου περιφερειακού ενεργειακού σχεδιασμού με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση που θα έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα από κοινού με την αξιοποίηση πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Η μη αξιοποίηση των κρίσιμων ευκαιριών που παρουσιάζονται θα έχει ολέθρια αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες.

14. Αντιπλημμυρική θωράκιση της περιφέρειας Καλαμάτας

Έργο που εξαγγέλθηκε ήδη επανειλημμένα μετά τις φονικές πλημμύρες του φθινοπώρου του 2016. Το 2020 αναγγέλθηκε επίσημα η πρόθεση ανάθεσης των έργων ύψους 80 εκατομμυρίων Ευρώ στην κοινοπραξία «Μορέας» με επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης. Το ζήτημα της ολοκλήρωσης των μελετών απαιτεί όμως ιδιαίτερη προσοχή και χρήζει ουσιαστικής εμπλοκής του Δήμου Καλαμάτας ώστε να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της περιοχής. Ελπίδα όλων το 2021 να φέρει ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων, αν όχι και την εκκίνησή τους.

15. Κεντρική διαχείριση απορριμμάτων.

Παρά το χαμένο χρόνο και τις εύλογες ανησυχίες για ανετοιμότητα και επικείμενη αύξηση των δημοτικών τελών καθαριότητας, το 2021 θα είναι η χρονιά που, επιτέλους, θα ξεκινήσει τουλάχιστον η προσωρινή διαχείριση από την ανάδοχο εταιρία και θα σταματήσει σταδιακά η απαράδεκτη κατάσταση με τις χωματερές σε όλη την Πελοπόννησο.

16. Επέκταση της Costa Navarino.

Η εμβληματική επένδυση της οικογένειας Κωνσταντακόπουλου έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά, με νέες μονάδες στην περιοχή της Πύλου να ενισχύουν το μεσσηνιακό τουριστικό brandname το 2021, παρ’ ότι απαιτούνται σίγουρα πρόσθετες προσπάθειες για την τουριστική ανάπτυξη του τόπου μας.

17. Αρχαία Θουρία

Ούτε το 2020 σηματοδότησε την έναρξη της επισκεψιμότητας του σημαντικότερου αρχαιολογικού χώρου της ανατολικής Μεσσηνίας, παρά την εντυπωσιακή προσπάθεια της ομάδας της Ξένης Αραπογιάννη. Η στήριξη του Δήμου Καλαμάτας και της Περιφέρειας παραμένει αλλά είναι σίγουρα ανεπαρκής, δεδομένης της αναπτυξιακής σημασίας του αρχαιολογικού χώρου για την ευρύτερη περιοχή.

18. Ανάπλαση των εκβολών του ποταμού Παμίσου και ανάδειξη του παραλιακού μετώπου Καλαμάτας-Μεσσήνης.

Δυστυχώς δεν σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος για την υλοποίηση του έργου το 2020. Οι δημοτικές αρχές Καλαμάτας και Μεσσήνης έχουν μεν επιδείξει ενδιαφέρον για τη διασύνδεση των όμορων περιοχών με νέα γέφυρα, υπόθεση που φαίνεται να προχωρεί έστω και αργά, αλλά συνεκτικό σχέδιο για την αξιοποίηση της περιοχής δεν φαίνεται να υπάρχει επί
του παρόντος.

19. Αναγέννηση του αγροτικού τομέα

Με τη συζήτηση να περιορίζεται δυστυχώς μόνο στην υγειονομική ασφάλεια των αλλοδαπών εργατικών χεριών για την ελαιοσυγκομιδή, η άμεση ανάγκη υλοποίησης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αναγέννησης του αγροτικού κόσμου στη Μεσσηνία παρέμεινε, δυστυχώς σε δεύτερο πλάνο και το 2020. Το ίδιο ισχύει και με την υπόθεση του «ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας», όπου απαιτούνται άμεσα διορθωτικές αποφάσεις και συντονισμένη κινητοποίηση των τοπικών φορέων ώστε να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα. Δεδομένης της αδράνειας που επικρατεί, η αγροτική παραγωγή αδυνατεί να μετατραπεί από κοινού με τον ποιοτικό τουρισμό, την εκπαίδευση και την υψηλή τεχνολογία σε «ατμομηχανή» της τοπικής οικονομίας.

20. Δημογραφική Αναστροφή

Στη χώρα που η καταβολή αναδρομικών στους συνταξιούχους είναι, δυστυχώς, πρώτο θέμα συζήτησης, η ανάληψη ουσιαστικών πρωτοβουλιών για την αναστροφή της διαρκούς μείωσης του πληθυσμού και της ερήμωσης της υπαίθρου φαντάζει άπιαστο όνειρο και η χρονιά που πέρασε, δυστυχώς, δεν ήταν εξαίρεση. Τα αποτελέσματα της διαρκούς αβελτηρίας των αρμοδίων τα βλέπουμε όμως διαρκώς μπροστά μας. Ως πότε θα αδρανούμε;

21. Το πολιτιστικό και ιστορικό μας αποτύπωμα

Με την πανδημία να κυριαρχεί, η πολιτιστική δραστηριότητα στη Μεσσηνία πέρασε σε δεύτερη μοίρα το 2020. Γι’ αυτό, το 2021 θα είναι μια μοναδική ευκαιρία να επανέλθει στο προσκήνιο. Με τα εγκαίνια έργων όπως το ανοικτό θέατρο Καλαμάτας, με ενίσχυση της Αρχαίας Μεσσήνης και του Κάστρου της Κορώνης αλλά και με όχημα τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό της 200ης επετείου από την Επανάσταση του ’21, όπου η πατρίδα μας πρέπει να αναδείξει την καθοριστική της συνεισφορά να δώσει το στίγμα της με αφετηρία το παρελθόν και το βλέμμα στο μέλλον. Είναι όμως αμφίβολο αν η προετοιμασία που έχει γίνει από τους τοπικούς φορείς και η ποιότητα των εκδηλώσεων που προγραμματίζονται θα εξυπηρετήσουν το σκοπό αυτό.

Το 2021 έκανε ήδη μια παράξενη, σιωπηρή είσοδο στη ζωή μας εν μέσω πρωτοφανούς κρίσης και αβεβαιότητας. Ευχή όλων να ξεμπλέξουμε κατ’ αρχάς το συντομότερο από το βραχνά του κορωνοϊού. Τούτο όμως δεν μπορεί να αποτελεί πλέον δικαιολογία για τις διαρκείς αστοχίες και παραλείψεις των αρμοδίων εκπροσώπων μας που ναρκοθετούν το μέλλον της Μεσσηνίας. Στην επέτειο των 200 ετών από την ανεξαρτησία της πατρίδας μας, απαιτείται γνώση, εμπειρία, τόλμη, αποφασιστικότητα και αξιοκρατία για να πάμε μπροστά. Και μόνο εμπνεόμενοι από την ηρωική θυσία των προγόνων μας και τις διαχρονικές αξίες του ελληνισμού μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Continue Reading

Επέτειος στην ανάρρωση ή στην εντατική; 21 στρατηγικές προτεραιότητες για τη Μεσσηνία το 2021

(Μέρος Α’-οι στρατηγικές υποδομές)

(Πρώτη δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» , Δεκέμβριος 2020)

Το 2020 θα μείνει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη μας ως μια χρονιά πρωτόγνωρων για τα μεταπολεμικά χρονικά προκλήσεων. Ο COVID-19 δοκίμασε και δοκιμάζει σοβαρά τα υγειονομικά μας συστήματα, την οικονομία μας αλλά τις ψυχολογικές αντοχές μας. Για τη Μεσσηνία ήταν πάντως μια χρονιά με ανάμεικτα συναισθήματα και αποτελέσματα. Έτσι, το 2021, στην επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση, η πατρίδα μας διατηρεί, ευτυχώς, το δικαίωμα να ελπίζει. Για πόσο ακόμα όμως χωρίς συνολικό σχέδιο και πραγματοποιήσιμο όραμα; Ας δούμε την πρόοδο στα επιμέρους έργα:

1. Δρόμος Καλαμάτα – Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη

Το έργο-σύμβολο της ανάπτυξης της δυτικής Μεσσηνίας, αλλά και της πολιτικής μας κακοδαιμονίας, κυριάρχησε στην τοπική επικαιρότητα. Εν μέσω δημοσίων αντιπαραθέσεων ακόμα και μεταξύ βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας για τη χάραξη που θα επιλεγεί, τα Δημοτικά Συμβούλια Καλαμάτας και Μεσσήνης στάθηκαν κατώτερα των περιστάσεων, το Περιφερειακό συμβούλιο έκανε απλώς την ανάγκη φιλοτιμία, παραμερίζοντας τις προσωπικές αντιρρήσεις του Περιφερειάρχη για την επιλεγείσα χάραξη, ενώ η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών παρακολουθεί τα τεκταινόμενα διστακτική και άτολμη. Αποτέλεσμα: η διαδικασία προχωρεί μεν αλλά με αργά βήματα, ναρκοθετώντας την ανάπτυξη της περιοχής μας. Έτσι, σοβαρές εξελίξεις αναμένονται μάλλον από το 2022. Απαιτείται λοιπόν υπεύθυνη συστράτευση και συλλογικότητα έστω και την ύστατη ώρα.

2. Οδικός άξονας Καλό Νερό – Τσακώνα

Μια ακόμα χαμένη χρονιά για το νότιο τμήμα της Ιόνιας και της Αδριατικής Οδού, χωρίς να διαφαίνονται άμεσες εξελίξεις, παρά το γεγονός ότι η ιδέα υλοποίησης του έργου από το «Μορέα» με επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης κερδίζει, ευτυχώς, έδαφος. Κι εδώ η κινητοποίηση των αρμοδίων είναι δυστυχώς αναιμική και αμιγώς επικοινωνιακή, με τα γνωστά αποτελέσματα.

3. Δρόμος Τζάνε – Καλαμάκι

Η νέα περιφερειακή αρχή έχασε το στοίχημα της ολοκλήρωσης του αναγκαίου αυτού έργου για την ανατολική Πυλία, καθώς επιτεύχθηκε μόνο η παράδοση μικρών και ασύνδετων τμημάτων. Ευχή όλων να τηρηθεί πλέον το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα παράδοσης για το τέλος του 2021.

4. Δρόμος Καλαμάτα – Αρεόπολη

Στα καλά νέα της χρονιάς ανήκει η ένταξη του μελετητικά πιο ώριμου τμήματος της παράκαμψης Κάμπου-Σταυροπηγίου στο ΕΣΠΑ, που γεννά ελπίδες για δημοπράτηση και εκκίνηση των εργασιών εντός του 2021.

5. Δρόμος Φιλιατρά-Γαργαλιάνοι

Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε και για το τμήμα Φιλιατρά-Γαργαλιάνοι, το οποίο δημοπρατήθηκε, ενώ προηγουμένως προχώρησαν και οι διαδικασίες των απαλλοτριώσεων.

6. Οδική πρόσβαση προς την Αρχαία Μεσσήνη

Θετική εξέλιξη σημειώθηκε στο έργο αυτό, καθώς μετά την ένταξή του στο ΕΣΠΑ και την κήρυξη των απαλλοτριώσεων, ακολούθησε η δημοπράτηση από την Περιφέρεια του ευκολότερου τμήματος Μεσσήνη-Λάμπαινα. Υπάρχει όμως ακόμα μακρύς δρόμος μέχρι να τερματιστεί η προβληματική πρόσβαση στον εμβληματικό αυτό πολιτιστικό χώρο.

7. Έργο «Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης» στην Καλαμάτα

Η περασμένη χρονιά σηματοδότησε την ολοκλήρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών και την υπογραφή των συμβάσεων εκ μέρους του Δήμου Καλαμάτας για τις επιμέρους αναπλάσεις στην παραλία και το ιστορικό κέντρο της πόλης. Έτσι, τα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν, επιτέλους, μέσα στο 2021.

8. Αρδευτικά δίκτυα Φιλιατρινού φράγματος

Οι σοβαρές καθυστερήσεις και η αβελτηρία του αρμοδίου Υπουργείου συνεχίζονται για το έργο, με το οποίο θα απογειωθεί η παραγωγικότητα στον κάμπο της Τριφυλίας. Η τελευταία ενημέρωση κάνει λόγο για δημοπράτησή του το πρώτο τρίμηνο του 2021.

9. Αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας

Καμία ουσιαστική εξέλιξη δεν σημειώθηκε στο συγκεκριμένο έργο, ενώ το master plan του λιμανιού φαίνεται να προχωρεί αργά και η συζήτηση να επικεντρώνεται, δυστυχώς, στη δόμηση τμήματος της χερσαίας ζώνης του λιμανιού. Δεδομένων των περιορισμένων πόρων, η ανεύρεση στρατηγικού επενδυτή είναι μονόδρομος για την αναγκαία επιτάχυνση της αξιοποίησης του καθοριστικού αυτού αναπτυξιακού πυλώνα για την πόλη της Καλαμάτας.

10. Αναβάθμιση του Αεροδρομίου της Καλαμάτας

Παρ’ ότι πρωθυπουργός δεσμεύτηκε πριν από ένα χρόνο από την Καλαμάτα για άμεση προώθηση της ιδιωτικοποίησής του, η πανδημία και η παρεπόμενη κρίση στον κλάδο των αερομεταφορών «πάγωσαν» τις σχετικές διαδικασίες. Μόνη θετική εξέλιξη η τοιχοκόλληση της αίτησης για την απαλλοτρίωση των 50 στρεμμάτων προς επέκταση της εγκατάστασης τον περασμένο Οκτώβριο με τη συζήτηση να έχει προσδιοριστεί για τον τρέχοντα μήνα. Την ίδια στιγμή, η σύγχυση για το αν προκρίνεται η αξιοποίηση του αεροδρομίου ή η υλοποίηση της πρότασης για Διεθνές Κέντρο εκπαίδευσης πιλότων πολεμικών αεροσκαφών συνεχίζεται. Οι τοπικοί εκπρόσωποι πρέπει να πάρουν άμεσα καθαρή θέση και να αγωνιστούν για την επιτάχυνση της αξιοποίησης.

11. Επαναλειτουργία σιδηρόδρομου

Στον τομέα αυτό, η Περιφέρεια επέδειξε επιτέλους κάποια κινητικότητα, δίνοντας προτεραιότητα στην επαναλειτουργία της γραμμής Κορίνθου-Ναυπλίου και σε δεύτερη φάση ως την Τρίπολη. Απαιτείται όμως μια συνολική πολιτική βιώσιμων μεταφορών σε περιφερειακό επίπεδο και η εξέταση λύσεων ΣΔΙΤ με ενεργοποίηση κοινοτικών πόρων και προτεραιότητα σε προαστιακές γραμμές και τουριστικές διαδρομές για την επαναλειτουργία του απαξιωμένου σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου, που εξακολουθεί, δυστυχώς, να ρημάζει έρμαιο στις ορέξεις των επιτήδειων.
Η χρονιά της πανδημίας, που μας αφήνει σε λίγες μέρες, απέδειξε πως τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο στη ζωή και στην κοινωνία μας. Μόνο με διαρκή εγρήγορση, θεσμική συστράτευση, ενεργοποίηση των άξιων και ικανών προσώπων χωρίς κομματικές εξαρτήσεις και εκπόνηση μακρόπνοου, συνεκτικού σχεδίου μπορούμε να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο. Ας κάνουμε λοιπόν το 2021 τουλάχιστον αυτήν την «Επανάσταση», τιμώντας την παρακαταθήκη των προγόνων μας.

Continue Reading

Το τέλος του «Κράτους-Πολύφημου»: η ανάγκη υιοθέτησης μιας συνεκτικής πολιτικής δημόσιας ασφάλειας στη Μεσσηνία

(Πρώτη Δημοσίευση-Εφημερίδα «Ελευθερία» Νοέμβριος 2020)

Τις περασμένες εβδομάδες, η κοινωνία της Μεσσηνίας συγκλονίστηκε από το τραγικό γεγονός στην Πιπερίτσα αλλά κυρίως από τα επακόλουθά του τα οποία έλαβαν πανελλήνια διάσταση και προβολή. Παρ’ ότι η ενεργοποίηση των μηχανισμών του οργανωμένου κράτους για τη σύλληψη και δίωξη του δράστη υπήρξε άμεση και αποτελεσματική, η πολιτεία απέτυχε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη δράση οργανωμένων ομάδων που με επίκληση του γεγονότος αυτού διέπραξαν πληθώρα εγκληματικών πράξεων, από παρακώλυση συγκοινωνιών μέχρι επικίνδυνες σωματικές βλάβες και φθορές ξένης ιδιοκτησίας, περιφρονώντας τη νομιμότητα και προκαλώντας σοβαρό κλονισμό στο ήδη αδύναμο αίσθημα ασφαλείας του απλού πολίτη στην περιοχή μας.
Την ίδια στιγμή, οι υπεύθυνοι εκπρόσωποι τόσο σε κεντρικό όσο και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, περιορίστηκαν, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, σε δηλώσεις κατευνασμού και σε γενικόλογες διαπιστώσεις και παραινέσεις, επιδεικνύοντας μάλλον την απροθυμία τους για ουσιαστική επίλυση του προβλήματος της παραβατικότητας που έχει καταστήσει πλέον σχεδόν αφόρητη τη διαβίωση όχι μόνο σε πολλά χωρία του κάμπου της Μεσσηνίας αλλά ακόμα και σε γειτονιές μια ανάσα από το κέντρο της Καλαμάτας.
Είναι προφανές το ζήτημα της απόκλισης πολλών μελών μιας κοινωνικής ομάδας απαιτεί συνολική αντιμετώπιση και συνδυαστικά μέτρα, με έμφαση στην πρόληψη. Ταυτόχρονα όμως, είναι υποχρέωση του κράτους και της αυτοδιοίκησης να εξασφαλίσουν επιτέλους την ακεραιότητα και την περιουσία των πολιτών σε όλη την επικράτεια, αντιστρέφοντας την τάση ερημοποίησης της μεσσηνιακής υπαίθρου. Ας ξεκινήσουμε τουλάχιστον από τα βασικά.

Μια ολοκληρωμένη στρατηγική ασφάλειας με θεσμικό και κοινωνικό υπόβαθρο

Ο γράφων έχει ήδη από ετών προτείνει δημόσια τη μετεξέλιξη και πλήρη ενεργοποίηση υφιστάμενων θεσμικών εργαλείων αλλά και την υλοποίηση νέων, τολμηρών πρωτοβουλιών εκ μέρους του κράτους και της αυτοδιοίκησης στην κατεύθυνση αυτή. Ειδικότερα, τα προτεινόμενα μέτρα συνίστανται:
– στη μετατροπή του υφιστάμενου σε κάθε Δήμο Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας σε πραγματικό Δημοτικό Συμβούλιο Ασφαλείας με τη συμμετοχή, στο υψηλότερο επίπεδο, εκπροσώπων της εισαγγελικής αρχής (πλην της δημοτικής και της αστυνομικής) αλλά και των συναφών επιστημονικών και κοινωνικών φορέων. Εντός του Συμβουλίου θα λειτουργεί συντονιστική επιτροπή με μέλη το Δήμαρχο, τον Αστυνομικό Διευθυντή και τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών, που θα εποπτεύουν σε εβδομαδιαία βάση την εφαρμογή των αποφάσεών του. Στην περίπτωση των Δήμων Καλαμάτας και Μεσσήνης, χρήσιμη και σκόπιμη θα ήταν η λειτουργία Διαδημοτικού Συμβούλιου Ασφαλείας με συμμετοχή και των δύο Δημάρχων, δεδομένων των κοινών προκλήσεων στον τομέα της εγκληματικότητας, ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερος συντονισμός. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου αυτού πρέπει να ενταχθεί και να λειτουργήσει άμεσα και το εξαγγελθέν Συντονιστικό Κέντρο μεταξύ Δημοτικής και Ελληνικής Αστυνομίας στην Καλαμάτα, που δυστυχώς δεν έχει ακόμα ενεργοποιηθεί. Σημαντική είναι εν προκειμένω και η στελέχωση του Συμβουλίου με το κατάλληλο επιχειρησιακό και επιστημονικό προσωπικό.
– στη διαμόρφωση, κατόπιν ευρύτατης διαβούλευσης στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Πρόληψης και Αντιμετώπισης Παραβατικότητας με κατάλληλη επιστημονική τεκμηρίωση, συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους (ετήσιους, τριμηνιαίους και μηνιαίους) υπό διαρκή αξιολόγηση και έμφαση σε δράσεις πρόληψης.
– στην προμήθεια και λειτουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ηλεκτρονικής επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης σε πολλά καίρια σημεία όπου εντοπίζεται οξυμένη παραβατικότητα.
– στον ορισμό, με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενός υπεύθυνου Συντονιστή σε κάθε γειτονιά και χωριό, που θα εποπτεύει σε διαρκή βάση την εφαρμογή των δράσεων αντεγκληματικής πολιτικής.
– στην υιοθέτηση έξυπνων μορφών αστυνόμευσης και πρόληψης παραβατικότητας, με αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας αλλά και ενίσχυση της ΟΠΚΕ και της ομάδας ΔΙΑΣ. Η πρόσφατη εξαγγελία για προσωρινή ενίσχυση της ΟΠΚΕ με 30 άτομα, είναι μεν θετική αλλά μοιάζει περισσότερο επικοινωνιακή και αποσπασματική.
– στην εξέταση του ενδεχομένου της κατά περίπτωση σύστασης στα χωριά και τις γειτονιές Ομάδων Πολιτών για την Πρόληψη της Εγκληματικότητας, με κατάλληλη εκπαίδευση και πάντοτε υπό τις οδηγίες της Ελληνικής Αστυνομίας και του τοπικού Συντονιστή, οι οποίες θα τη βοηθούν, με κάθε πρόσφορο τρόπο, στο έργο της.
– σε εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις με προτεραιότητα στις γνωστές προβληματικές περιοχές και κοινωνικές ομάδες, σε συνεργασία με φορείς της κοινωνίας των πολιτών.

Κράτος με ανοιχτά μάτια ή με ευαισθησίες à la carte;

Στη δύσκολη εποχή που όλοι μας βιώνουμε, το αίσθημα ασφάλειας παίζει καθοριστικό ρόλο για τη διατήρηση της ευαίσθητης κοινωνικής μας ισορροπίας. Το κράτος δικαίου δεν μπορεί να λειτουργεί πλέον ως μονόφθαλμος Κύκλωπας που από τη μια κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλο σε ατομικούς παραβάτες «της μάσκας» και από την άλλη ανέχεται είτε αυτόκλητους «εκδικητές» με οποιοδήποτε πρόσχημα είτε μαζικές συγκεντρώσεις εκατοντάδων ή χιλιάδων ανθρώπων που παρανομούν και συνιστούν υγειονομική βόμβα. Εργαλεία πρόληψης και καταστολής υπάρχουν και είναι πανίσχυρα, αν υπάρχει όμως βούληση. Και αυτό έχει επανειλημμένα αποδειχθεί. Ήρθε λοιπόν η στιγμή της αλήθειας για όλους τους εκλεγμένους και υπεύθυνους εκπροσώπους της τοπικής μας κοινωνίας: η στιγμή που θα αποδείξουν αν έχουν το αίσθημα ευθύνης και κυρίως το σθένος να περάσουν- ενωμένοι θεσμικά και όχι αυτενεργώντας αντιπαραγωγικά- από τις διαπιστώσεις στις αποφάσεις και από τη θεωρία στην πράξη. Ας ελπίσουμε, για το καλό όλων μας, ότι κάποιοι τα διαθέτουν.

Continue Reading

Το σύνδρομο των «Σεπτεμβριανών»: η απατηλή προσέγγιση του ελληνοτουρκικού «διαλόγου»

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα «Ελευθερία», Οκτώβριος 2020)

Με τον όρο «Σεπτεμβριανά», έχει καθιερωθεί στη συλλογική μας μνήμη το πογκρόμ που εξαπέλυσε ο τουρκικός όχλος, υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, εναντίον της πολυπληθούς και ευημερούσας έως τότε ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης στις 6 Σεπτεμβρίου 1955. Με αφορμή τη διάδοση μιας αποδεδειγμένα προβοκατόρικης έκρηξης αυτοσχέδιου μηχανισμού στο σπίτι του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη την ίδια μέρα, ένα μαινόμενο πλήθος 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου. Μέχρι τότε, οι τουρκικές αρχές παρέμειναν απαθείς, όταν δεν διευκόλυναν τους πλιατσικολόγους στο καταστροφικό τους «έργο».
Έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, δεκάδες Έλληνες και Ελληνίδες της Πόλης σκοτώθηκαν και βιάστηκαν, ενώ καταστράφηκαν 73 εκκλησίες, 4.348 εμπορικά καταστήματα, 110 ξενοδοχεία, 27 φαρμακεία, 23 σχολεία, 21 εργοστάσια και περίπου 1000 κατοικίες, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας. Αποτέλεσμα του διήμερου πογκρόμ ήταν να συρρικνωθεί έκτοτε δραματικά η κοινότητα των 100.000 έως τότε Ελλήνων που ζούσαν στην Πόλη, φτάνοντας στις μέρες μας μετά βίας τα 2.000 άτομα.

Μεντερές –Ερντογάν: μια ιστορική επανάληψη;

Και επειδή η ιστορία μοιραία επαναλαμβάνεται, οι ομοιότητες της τότε πολιτικής πραγματικότητας με τη σημερινή είναι κάτι παραπάνω από προφανείς:
-Όπως και o σημερινός Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν, ο Μεντερές έπαιζε τότε διαρκώς το χαρτί του ισλαμικού φανατισμού, προκαλώντας εκνευρισμό στο κεμαλικό κατεστημένο της χώρας.
-Εξάλλου, όπως και σήμερα, η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία του 1955 κάθε άλλο παρά ανθηρή ήταν, ενώ ο εθνικιστικός πυρετός ανέβαινε, δίνοντας στην ηγεσία της χώρας μια καλή αφορμή να αποσπάσει την κοινή γνώμη από τα προβλήματά της, στρέφοντάς την κατά των Ελλήνων.
-Επιπλέον, η Τουρκία απολάμβανε, όπως και σήμερα, την προστασία των ισχυρών χωρών του ΝΑΤΟ (Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ), οι οποίες πίεσαν την Ελλάδα να μην εγείρει αξιώσεις εναντίον της, ούτε να προχωρήσει σε αντίποινα για τις διαπραχθείσες θηριωδίες της, ενώ μετέπειτα η ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε, δυστυχώς, τη συμμετοχή της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης της ανεξαρτησίας της Κύπρου, με τα γνωστά αποτελέσματα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως είναι ότι τα γεγονότα του 1955 μεθοδεύτηκαν συνέβησαν, ενώσω διεξάγονταν στο Λονδίνο συνομιλίες μεταξύ Βρετανίας, Ελλάδας και Τουρκίας για το μετααποικιακό καθεστώς της Κύπρου, στην οποία από τον Απρίλιο του ίδιου έτους ήταν σε εξέλιξη ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ κατά των Βρετανών. Έτσι, η Ελλάδα παγιδεύτηκε έκτοτε αποδεχόμενη διαπραγματεύσεις και συνδιαχείριση με τους Τούρκους για την τύχη της Κύπρου, ενώ ταυτόχρονα η ελληνική μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο εκδιώχθηκε και συρρικνώθηκε δραματικά τα επόμενα χρόνια με πρόσχημα την εκάστοτε ένταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το ίδιο συνέβη άλλωστε και το 1974 όταν, εν μέσω συνομιλιών στη Γενεύη για τον τερματισμό της τουρκικής εισβολής και την αποκατάσταση της ειρήνης στην Κύπρο, η Τουρκία προχώρησε στην επιχείρηση «Αττίλας ΙΙ» καταλαμβάνοντας το 37% του κυπριακού εδάφους, αφού είχε προηγουμένως αριστοτεχνικά εγκλωβίσει Ελλάδα και ελληνοκυπρίους σε έναν προσχηματικό διάλογο με τελεσίγραφα.

Οι ελληνοτουρκικές «διερευνητικές συνομιλίες»: ευκαιρία ή παγίδα;

Σήμερα, ο κίνδυνος να γραφεί ξανά μια μελανή σελίδα στη σύγχρονη ιστορία μας είναι, δυστυχώς, ξανά ορατός. Και αυτό διότι μετά από ένα θερμό καλοκαίρι διαρκών προκλήσεων με σοβαρές παραβιάσεις της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ από τα τουρκικά ερευνητικά πλοία, και ενώ οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις έδειξαν τα «δόντια» τους στον επίδοξο εισβολέα υπερασπιζόμενες επιτυχώς την κυριαρχία μας, η χώρα μας οδηγείται εκ νέου σε «διερευνητικές συνομιλίες» με την Τουρκία με γερμανική μεθόδευση και έμμεση αμερικανική υποστήριξη.
Ο διάλογος αυτός είναι καταδικασμένος να αποτύχει, δεδομένης της καθολικής απροθυμίας της Τουρκίας να αποδεχθεί ως βάση συζήτησης τόσο το διεθνές δίκαιο της θάλασσας όσο και τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, τα οποία εξάλλου ουδέποτε έχει υπογράψει, αλλά και των μαξιμαλιστικών θέσεων που σκόπιμα προβάλλει περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, ενίσχυσης της μειονότητας της Θράκης, διαμοιρασμού των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής κλπ. Εξάλλου, η τουρκική ηγεσία επαναφέρει διαρκώς την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, αν ασκήσουμε το αυτονόητο δικαίωμά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Την ίδια στιγμή όμως, η ελληνική κυβέρνηση φέρεται να έχει αποδεχθεί τη γερμανική κηδεμονία στις συνομιλίες αυτές, παρά τη διαχρονικά γνωστή φιλοτουρκική στάση της χώρας αυτής που είχε ολέθρια αποτελέσματα για τον Ελληνισμό, ενώ η διακήρυξη ότι συζητούμε μόνο για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ με τους Τούρκους δεν φαίνεται πειστική, καθώς έχει ήδη υπάρξει έγγραφη συμφωνία από τον περασμένο Ιούλιο στο Βερολίνο με άγνωστη ατζέντα, όπως ομολόγησε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός σε άρθρο του πρόσφατα. Ταυτόχρονα, η επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων εκ μέρους της Ε.Ε. κατά της Τουρκίας μάλλον παραπέμπεται ξανά στις ελληνικές καλένδες, ενώ η Ελλάδα δεν προστατεύει επαρκώς τη μικρή Κύπρο απέναντι στις αφόρητες πιέσεις των Ευρωπαίων, μιλώντας για δύο ανεξάρτητα κράτη και παραγνωρίζοντας τις συνεχιζόμενες προκλήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ.
Ας το συνειδητοποιήσουμε λοιπόν επιτέλους: η Τουρκία επιχειρεί διαχρονικά να επεκταθεί γεωπολιτικά εις βάρος της Ελλάδας και του ελληνισμού και μεθοδεύει διαρκώς τις κινήσεις της με όλα τα μέσα, στρατιωτικά και διπλωματικά. Απλώς εργαλειοποιεί το διάλογο ως πρόσχημα για την επιθετική στρατηγική της, χωρίς να τον επιθυμεί ουσιαστικά. Με μια διαφορά: Οι επιδιώξεις της ηγεσίας της είναι πλέον γνωστές και ξεκάθαρες. Κανένας δε μπορεί να πει αυτή τη φορά πως δεν γνώριζε. Ας ευχηθούμε λοιπόν αυτή τη φορά η ελληνική ηγεσία να μην εγκλωβιστεί σε προσχηματικές διαδικασίες δήθεν διαλόγου, κάνοντας εκπτώσεις στα εθνικά μας συμφέροντα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συρρίκνωση της εθνικής μας κυριαρχίας τις παραμονές των 200 ετών από την ανεξαρτησία μας.

Continue Reading

Πόλη «του ύψους ή του βάθους»;: η ανάγκη υιοθέτησης νέας προσέγγισης για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη στην Καλαμάτα

ρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα «Ελευθερία», Σεπτέμβριος 2020)

Την τελευταία περίοδο κυριαρχεί στην τοπική επικαιρότητα της Καλαμάτας το ζήτημα της ανάδειξης ή μη των αρχαιοτήτων στην πλατεία Υπαπαντής, ενόψει της επικείμενης ανάπλασης του χώρου. Πρόκειται για ένα αμφιλεγόμενο έργο που κληρονόμησε ατυχώς η σημερινή δημοτική αρχή από την προκάτοχό της, με πρωτοβουλίες της οποίας αυτό εντάχθηκε από την Περιφέρεια Πελοποννήσου στο πρόγραμμα «Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης», το οποίο χρηματοδοτείται από κοινοτικούς πόρους.
Η ιστορία της συγκεκριμένης παρέμβασης, όπως και αυτή της πολύπαθης οδού Ιατροπούλου, με τις παροιμιώδεις καθυστερήσεις της, αναδεικνύουν περίτρανα τις παθογένειες τόσο της φιλοσοφίας, όσο και του σχεδιασμού και της υλοποίησης πολλών έργων και στην Καλαμάτα τα περασμένα χρόνια. Πλημμελείς μελέτες, υπερβολικές εργολαβικές εκπτώσεις, σημαντικές καθυστερήσεις και αμφίβολο αισθητικό αλλά κυρίως αναπτυξιακό αποτέλεσμα συνθέτουν, κατά κανόνα, την εικόνα των άνω παρεμβάσεων.
Είναι προφανής λοιπόν η ανάγκη άμεσης αποστασιοποίησης του Δήμου από τις αρνητικές πρακτικές του παρελθόντος και υιοθέτησης μιας νέας, σύγχρονης προσέγγισης για τη μελέτη και εκτέλεση παρεμβάσεων αστικής ανάπλασης με αναπτυξιακή διάσταση για την κοινωνία και τους πολίτες.

Ο «Πύργος του Πειραιά» ως φωτεινό παράδειγμα

Την ίδια περίοδο, εν μέσω θερινής ραστώνης, μια θετική είδηση ήρθε να ταράξει τα νερά, καθώς ανακοινώθηκε η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης για την αξιοποίηση, εκμετάλλευση και διαχείριση του Πύργου του Πειραιά. Η σύμβαση αυτή έχει διάρκεια 99 ετών και το αρχικό ετήσιο αντάλλαγμα είναι € 1.010.000, το οποίο θα καρπώνεται ο Δήμος Πειραιά ως ιδιοκτήτης του Πύργου, του δεύτερου υψηλότερου ακινήτου της Αττικής, επί της Ακτής Ποσειδώνος, στο κέντρο του μεγαλύτερου λιμανιού της χώρας. Το πλέον αξιοσημείωτο είναι όμως ότι στην παραχωρησιούχο ανώνυμη εταιρεία ειδικού σκοπού Piraeus Tower Α.Ε. συμμετέχουν από κοινού δύο εταιρίες, με τη δεύτερη μάλιστα αποτελεί κοινό επενδυτικό φορέα ενός ιδιωτικού ομίλου και ενός ευρωπαϊκού φορέα δημοσίου συμφέροντος, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), που συμμετέχει με ποσοστό 35%.
Το έργο προβλέπει την πλήρη ανακατασκευή του Πύργου ως σύγχρονου βιοκλιματικού κτιρίου γραφείων και καταστημάτων με προϋπολογισμό 50 εκατομμυρίων Ευρώ. Με τη δημιουργική σύμπραξη λοιπόν δήμου και ιδιωτικού τομέα, εξασφαλίστηκαν οι απαραίτητοι πόροι και υλοποιείται μια εμβληματική επένδυση με σημαντικό, απτό όφελος για την τοπική κοινωνία.

Οι Μύλοι του Λιμανιού και το παλιό Εργοστάσιο Καρέλια: δύο εμβληματικές ευκαιρίες για αναπτυξιακές επενδύσεις νέας γενιάς στην Καλαμάτα

Το άνω μοντέλο αποτελεί σίγουρα θετικό παράδειγμα προς μίμηση για δύο σπουδαία μεν αλλά αναξιοποίητα κτίρια του αστικού ιστού της Καλαμάτας, αυτά των Κυλινδρόμυλων στο Λιμάνι και του παλιού Εργοστασίου Καρέλια στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Παρά τις κατά καιρούς δημοσιοποιημένες ή μη προθέσεις, τα κτίρια αυτά εξακολουθούν να εκτίθενται στη φθορά του χρόνου και να αποτελούν πηγές κινδύνου για την ανθρώπινη ζωή, ενώ θα μπορούσαν να συνεισφέρουν καθοριστικά στην ανάπτυξη της πόλης, ειδικά εν μέσω της επερχόμενης οικονομικής κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να συσταθεί με πρωτοβουλία του Δήμου μια ανώνυμη εταιρεία ειδικού σκοπού με αντικείμενο την αξιοποίηση και εκμετάλλευση των εν λόγω ακινήτων στο πλαίσιο ενός μεικτού σχήματος δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων, το οποίο θα αναλάβει την αξιοποίησή τους. Παρ’ ότι οι ιδιοκτήτες των ακινήτων θα έχουν, προφανώς, βαρύνοντα ρόλο και λόγο στο πλάνο αξιοποίησης, η κινητοποίηση δημοσίων, και κυρίως ευρωπαϊκών πόρων, θα προσέδιδε καθοριστικό ρόλο και στο Δήμο ως συντονιστή της όλης προσπάθειας.
Αυτό που προέχει επίσης είναι η κατάρτιση, από την άνω εταιρία και με τη συμμετοχή εκπροσώπων των αρμοδίων θεσμικών φορέων (ΤΕΕ κλπ.), συγκεκριμένου και ρεαλιστικού master plan για τα δύο κτίρια, καθώς και η απαλλαγή των επενδυτών από γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που θα φαλκίδευαν την πραγματοποίηση των επενδύσεων (λ.χ αποχαρακτηρισμός των κυλινδρόμυλων ως διατηρητέου κτιρίου). Τέλος, καθοριστική για την επιτυχή υλοποίηση του εγχειρήματος είναι η προσέλκυση πόρων ειδικά από ευρωπαϊκούς φορείς, όπως η EBRD και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, αλλά και το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης με την προίκα των 32 δις που κατοχύρωσε η χώρα μας.
Για να συμβεί όμως αυτό, απαιτείται ο Δήμος να προτάξει σε συνεργασία με την πολιτεία τη διεκδίκηση στέγασης σε ένα από τα δύο κτίρια τουλάχιστον, ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού (Αgency), αξιοποιώντας τα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Καλαμάτας (κλίμα, αεροπορική σύνδεση, λιμάνι, ανθρώπινο δυναμικό κλπ). Ιδανικό θα ήταν μάλιστα η ενέργεια αυτή να συνδυαστεί με τη δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Καινοτομίας και Ανάπτυξης και της Π.Ο.Τ.Α στη δυτική παραλία, ενέργειες με μακρόπνοο θετικό αποτύπωμα για την περιοχή μας, τις οποίες από ετών έχει προτείνει και αναλύσει δημόσια ο γράφων.
Εξ άλλου, η στέγαση του άνω Οργανισμού στα υπό αξιοποίηση κτίρια θα μπορούσε να συνδυαστεί δημιουργικά και με κατάλληλες εμπορικές χρήσεις (στο Εργοστάσιο Καρέλια) αλλά και χρήσεις τουριστικής υποδομής (στους Μύλους) που θα εξασφάλιζαν περαιτέρω τη βιωσιμότητα των επενδύσεων δημιουργώντας και πολλές θέσεις εργασίας στην τοπική κοινωνία, κατά τα πολλά επιτυχημένα παραδείγματα από το εξωτερικό.
Ακολουθώντας λοιπόν τις θετικές πρακτικές από το εσωτερικό και το εξωτερικό, υιοθετώντας σύγχρονη προσέγγιση, αξιοποιώντας τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και ενεργοποιώντας τους Καλαματιανούς και Μεσσηνίους με επιρροή στην Ελλάδα και τον κόσμο, ο Δήμος Καλαμάτας μπορεί να αναδειχθεί σε πρωτοπόρο φορέα υλοποίησης αστικών παρεμβάσεων νέας γενιάς με πολλαπλά οφέλη για τους πολίτες. Αρκεί να κοιτάξουμε όλοι ψηλότερα και να συνεργαστούμε χωρίς αγκυλώσεις για το καλό της πατρίδας μας.

Continue Reading

Το «φάντασμα» των Σεβρών: η νεο-οθωμανική Τουρκία σε ανοικτή σύγκρουση με την Ελλάδα και τη Δύση

«Σας μηνούσα, σας παράγγελνα, σας φοβέριζα, εσείς το χαβά σας.»
Στρατής Τσίρκας, Ακυβέρνητες Πολιτείες, Η Νυχτερίδα

(Πρώτη Δημοσίευση: Εφημερίδα «Ελευθερία», Αύγουστος 2020)


24 Ιουλίου 1923: στη Λωζάνη της Ελβετίας υπεγράφη η ομώνυμη Συνθήκη, που επικύρωσε τη δημιουργία του νέου τουρκικού κράτους και τις σχέσεις του με τους γείτονες και τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η προηγούμενη Συνθήκη των Σεβρών του 1920, που προέβλεπε το διαμελισμό της Τουρκίας και την Ελλάδα «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» ήταν ήδη παρελθόν.
Η νέα Τουρκία του Μουσταφά Κεμάλ, θα ήταν πλέον εθνικά και θρησκευτικά ομοιογενής, με σαφώς οριοθετημένα σύνορα, δυτικού τύπου πολιτική δομή και νομικό σύστημα αλλά και με κοσμικό χαρακτήρα στους θεσμούς της. Ανελάμβανε επίσης ρητές και συγκεκριμένες δεσμεύσεις για σεβασμό των μικρών θρησκευτικών μειονοτήτων στη χώρα
Τις δεσμεύσεις αυτές βέβαια ελάχιστα σεβάστηκε και εκτεταμένα παραβίασε τις επόμενες δεκαετίες. Παρέμεινε όμως τουλάχιστον σχετικά πιστή στην κεμαλική κληρονομιά και εντάχθηκε σε διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο της Ευρώπης, εμπεδώνοντας τη θέση της εντός του λεγόμενου δυτικού κόσμου, έστω και με αρκετές ιδιαιτερότητες.


Η Αγία Σοφία ως συμπλεγματικό «λάφυρο»: ολοταχώς προς τον ισλαμικό αυταρχισμό


24 Ιουλίου 2020: Σχεδόν εκατό χρόνια μετά τη Λωζάνη, το καθεστώς Ερντογάν έθεσε επίσημα την «ταφόπλακα» στον κεμαλισμό, μετατρέποντας ξανά το εμβληματικό μνημείο της Αγίας του Θεού Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη σε ισλαμικό τέμενος με μια κακόγουστη φιέστα.
Η προκλητική και εξόχως συμβολική αυτή κίνηση ήλθε ως αδιάσπαστος κρίκος μιας αλυσίδας ενεργειών σε γεωπολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό πεδίο που αποδεικνύουν έμπρακτα την υλοποίηση της αναβίωσης ενός νεοοθωμανικού εθνικισμού με αυταρχικό πρόσημο στο εσωτερικό της χώρας και τη de facto ανάδειξη στο εξωτερικό ενός κράτους-πειρατή που εκμεταλλεύεται αδίστακτα το θρησκευτικό φανατισμό και περιφρονεί προκλητικά το διεθνές δίκαιο και τις αξίες του δυτικού πολιτισμού.
Προηγήθηκε άλλωστε η ποσοτική και ποιοτική κλιμάκωση των παραβιάσεων της ελληνικής και κυπριακής κυριαρχίας και Α.Ο.Ζ στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Πώς θα αντιδράσουν όμως Δύση και Ελλάδα σε όσα προηγήθηκαν και κυρίως σε όσα θα ακολουθήσουν;


Το μήνυμα της 24ης Ιουλίου: Λωζάνη ή Σέβρες για την ερντογανική Τουρκία;


Η χλιαρή έως αδιάφορη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στις κλιμακούμενες τουρκικές προκλήσεις με κορωνίδα την Αγία Σοφία είναι σίγουρα «βούτυρο στο ψωμί» του Ερντογάν. Ο «κολλητός» του Αμερικανός Πρόεδρος σιωπά ασχολούμενος με την επανεκλογή του, ο «ορθόδοξος» Ρώσος Πρόεδρος μετέφερε την «έντονη δυσαρέσκεια» της κοινής του γνώμης προτάσσοντας όμως τις μπίζνες με πυραύλους, αγωγούς και πυρηνικά εργοστάσια, το ΝΑΤΟ ως συνήθως «αγνοείται», οι Ευρωπαίοι «εταίροι» μας «λυπήθηκαν» πολύ, αλλά συνεχίζουν ακάθεκτοι τις πωλήσεις οπλικών συστημάτων στην Τουρκία (ιδίως Γερμανία και Ιταλία) και αρνούνται να συναινέσουν σε αυστηρές κυρώσεις εις βάρος της.

Και η Ελλάδα; Κυβέρνηση και αντιπολίτευση καταδίκασαν λεκτικά την ιταμή τουρκική πρόκληση ενώ η χώρα μας έθεσε το θέμα σε επίπεδο Ε.Ε πετυχαίνοντας μια ήπια αποδοκιμασία και μια αόριστη υπόσχεση για μελλοντικές κυρώσεις στην Άγκυρα.
Όμως, όλα αυτά καθίστανται πλέον απολύτως ανεπαρκή και ετεροχρονισμένα. Ήρθε η στιγμή η Ευρώπη, και συνολικά ο δυτικός κόσμος, να αναλάβουν δράση ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο «νεο-οθωμανός κουρσάρος».
Ο Ερντογάν δεν μπλοφάρει. Αντίθετα, θα πραγματοποιήσει όλες τις απειλές του με την Κύπρο και την Ελλάδα ως πρώτα θύματα. Και το δείχνει ήδη στο Καστελόριζο. Όσοι λοιπόν επιμένουν ακόμα στη λογική διαλόγου και διευθέτησης διαφορών βάσει του διεθνούς δικαίου με τη σημερινή Τουρκία διακρίνονται είτε από εγκληματική αφέλεια είτε από αντεθνική σκοπιμότητα. Μόνη λύση είναι η επιβολή δια της ισχύος, οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής. Μόνο αυτό καταλαβαίνει και φοβάται η Τουρκία, διαχρονικά και ανεξαρτήτως ηγεσίας.
Πέραν λοιπόν των όσων αναλυτικά είχαμε εκθέσει σε παρέμβασή μας τον περασμένο Ιούνιο (βλ. φύλλο 6-6-2020), Ελλάδα και Κύπρος πρέπει:
-να προωθήσουν τη μετεξέλιξη των συνεργασιών με Ισραήλ, Αίγυπτο και Γαλλία σε σύμφωνα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης ώστε να επαυξήσουν την αποτρεπτική μας ισχύ. Θα το σκεφτεί πάρα πολύ η Τουρκία να συγκρουστεί με άλλους τρεις ισχυρούς στρατούς, εκ των οποίων οι δύο με πυρηνικά όπλα.
-να επιδιώξουν την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ στοχεύοντας πρόσωπα του καθεστώτος και κρίσιμους τομείς της τουρκικής οικονομίας αλλά και την αναστολή της τελωνειακής Ένωσης των δύο μερών, καθώς και την καθολική διακοπή χρηματοδότησης της Τουρκίας για το προσφυγικό.
-να απαιτήσουν την διακοπή εξαγωγών οπλικών συστημάτων εκ μέρους κρατών- μελών της ΕΕ προς την Τουρκία καθώς και την ενεργοποίηση του πακέτου των ψηφισμένων από το αμερικανικό κογκρέσο σημαντικών κυρώσεων που επιδεικτικά παραβλέπει και δεν εφαρμόζει ο Πρόεδρος Trump.
-να προχωρήσουν άμεσα σε επιτάχυνση των εξορύξεων υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο με απαίτηση μόνιμης ισχυρής ναυτικής παρουσίας των χωρών προέλευσης των εταιριών εκεί (ιδίως ΗΠΑ, Γαλλία)
-να αναπτύξουν οργανωμένη στρατηγική διεθνούς ανάδειξης των τουρκικών παραβιάσεων της Συνθήκης της Λωζάνης σε κάθε επίπεδο και διεθνή οργανισμό, με έμφαση στην πρόσφατη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.
-τέλος, η Ελλάδα να προχωρήσει σε μερική αλλά συμβολική υποβάθμιση των διπλωματικών σχέσεων με την Τουρκία, αναστέλλοντας τη λειτουργία του Γενικού Προξενείου της Σμύρνης, που θα προκαλέσει αντίστοιχα την αναστολή λειτουργίας του τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής.


Με το βλέμμα στα ορόσημα του 2021 (200 χρόνια από την ελληνική Επανάσταση του 1821) και του 2023 (100 χρόνια από την ίδρυση της σύγχρονης κεμαλικής Τουρκίας), ο Ερντογάν επιδιώκει τη μείωση της κυριαρχίας Ελλάδας και Κύπρου και την περαιτέρω ενίσχυση του νεο-οθωμανικού του αφηγήματος, πιθανότατα και με υφαρπαγή εδαφών. Χρέος λοιπών όλων των πολιτισμένων λαών, αλλά ιδιαίτερα των Ελλήνων, είναι να αφυπνιστούμε και να καταστήσουμε σαφές στην Τουρκία ότι θα αντιμετωπίσει αναβίωση των απευκταίων για αυτήν «Σεβρών», αν δεν περιοριστεί και αποκαταστήσει έμπρακτα το σεβασμό στην εκ μέρους της κατακρεουργημένη «Λωζάνη».

Continue Reading