Η Πελοπόννησος και η Μεσσηνία μπροστά στην πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης: Πράσινη ενέργεια ή πράσσειν άλογα;

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Μάϊος 2020)

Τις περασμένες ημέρες, η ελληνική Βουλή κύρωσε μια πολύ σημαντική διακρατική συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου, και του Ισραήλ. Πρόκειται για την κατασκευή και εκμετάλλευση    ενός αγωγού φυσικού αερίου με την ονομασία «Eastmed».

Aγωγός φυσικού αερίου «Eastmed»
Ο διασυνδετήριος αυτός αγωγός έχει ως στόχο την απευθείας μεταφορά φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Φυσικού Αερίου, μέσω της Ελλάδας. Με αρχική δυναμικότητα 10 δισ. κυβ. μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, ο αγωγός θα ακολουθεί υποθαλάσσια όδευση προς την Κύπρο, στη συνέχεια προς τις ακτές της Κρήτης και ακολούθως, μέσω των εδαφών των Περιφερειών Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας, ως τις ακτές της Θεσπρωτίας και με τελικό προορισμό την Ιταλία. 
Πρόκειται για ένα ενεργειακό project με μεγάλη γεωπολιτική σημασία που μπορεί να επιταχύνει την αξιοποίηση των ενεργειακών κοιτασμάτων στη νότια και δυτική Ελλάδα αλλά και στην κυπριακή ΑΟΖ και να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό ανάχωμα στον τουρκικό επεκτατισμό στην περιοχή.

«Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία»
Την ίδια περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιό της για μια «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», η οποία φιλοδοξεί να υιοθετηθεί ένας ευρωπαϊκός «νόμος για το κλίμα» με στόχο την κλιματική ουδετερότητα της Ε.Ε για το 2050 και ένα σχέδιο για τη μείωση των εκπομπών αερίων σε ποσοστό τουλάχιστον 50% έως το 2030. Στο πλαίσιο αυτό, κατατίθενται σταδιακά προτάσεις της Κομισιόν για καθαρή, οικονομικά προσιτή και ασφαλή ενέργεια, ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, οικολογική διαχείριση των αποβλήτων, βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα με στήριξη της ανάπτυξης δημόσιων σημείων επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων για τα αυτοκίνητα, συνδυασμένες μεταφορές και έναν αναπροσανατολισμό της κοινής γεωργικής πολιτικής σημαντική μείωση της χρήσης και των κινδύνων που συνδέονται με χημικά φυτοφάρμακα, λιπάσματα και αντιβιοτικά. 
Ευθυγραμμιζόμενη πλήρως με την πολιτική αυτή, η κυβέρνηση υιοθέτησε τον περασμένο Δεκέμβριο ένα «Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα», με ρητό στόχο την πλήρη απολιγνιτοποίηση της χώρας έως το 2028, ενώ ο ρόλος του φυσικού αερίου για την εγχώρια αγορά προτείνεται να περιοριστεί ως το 2030 προς όφελος των ΑΠΕ, που προβλέπεται να αντιπροσωπεύουν άνω του 60% της ημερήσιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα.

Η ενεργειακή μετάβαση στην Πελοπόννησο 
Είναι προφανές ότι την περίοδο αυτή συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές στον ενεργειακό τομέα με γεωγραφικό επίκεντρο την Πελοπόννησο. Θα προκύψουν όμως σοβαρές και δύσκολες προκλήσεις για τις τοπικές κοινωνίες, ειδικά για την περιοχή της Μεγαλόπολης, αν δεν υιοθετηθεί άμεσα ένας ολιστικός Περιφερειακός Ενεργειακός Σχεδιασμός κατόπιν ευρείας διαβούλευσης με τη συμμετοχή των αρμοδίων επιστημονικών και αυτοδιοικητικών φορέων της Περιφέρειας. Ο διάλογος μπορεί να λάβει χώρα θεσμικά εντός της υφιστάμενης Επιτροπής Διαβούλευσης της Περιφέρειας και επιβάλλεται να είναι ανοικτός και προσβάσιμος σε όλους μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας. Βασικές επιδιώξεις αυτού του Περιφερειακού Σχεδιασμού, ο οποίος προφανώς πρέπει να κινείται στο πλαίσιο του αντίστοιχου Εθνικού, πρέπει να είναι:
– Η προτεραιοποίηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με δημιουργία τουλάχιστον ενός φωτοβολταϊκού ή/και αιολικού πάρκου ανά νομό. Ειδικά για τη Μεσσηνία, ο γράφων έχει από ετών προτείνει δημόσια τη χωροθέτησή του εντός του μεσσηνιακού κάμπου σε κατάλληλες θέσεις.
– Η υιοθέτηση και εξασφάλιση χρηματοδότησης ενός εκτεταμένου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων και ενός σχεδίου βιώσιμης κινητικότητας με ευρύτατη ανάπτυξη δημόσιων σημείων επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων για τα αυτοκίνητα καθώς και η υιοθέτηση περιφερειακής πολιτικής συνδυασμένων μεταφορών (επαναλειτουργία προαστιακών γραμμών τρένου με οικολογικά καύσιμα σε όλους τους νομούς με σιδηροδρομική υποδομή) 
– Η μεταρρύθμιση της περιφερειακής αγροτικής πολιτικής και η εκτεταμένη ενίσχυση του αγροτουρισμού, για τη δημιιουργία νέων θέσεων εργασίας. 
– Ο στενός συντονισμός με τον Εθνικό και Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Αποβλήτων, ώστε να επιτυγχάνεται και από αυτά η παραγωγή καθαρής ενέργειας 
-η ενεργότερη συμμετοχή των φορέων της Πελοποννήσου και ειδικά των θιγόμενων δήμων στη Συντονιστική Επιτροπή Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης υπό τον πρώην υπουργό Κ. Μουσουρούλη που λειτουργεί από τον περασμένο Φεβρουάριο και σε αυτήν συμμετέχει ο Περιφερειάρχης. 
– Η διεκδίκηση των μεγαλύτερων δυνατών αντισταθμιστικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες της Πελοποννήσου από τη διέλευση του αγωγού Eastmed. Για το σκοπό αυτό επιβάλλεται να διεκδικηθεί η συμμετοχή εκπροσώπου της Περιφέρειας με ειδική επιστημονική κατάρτιση στη μικτή επιτροπή παρακολούθησης του έργου, που προβλέπεται στο άρθρο 13 της σχετικής Σύμβασης.    
– Δεδομένου ότι αγωγός αυτός δεν έχει οριστική χάραξη ακόμα, να γίνει ευρεία διαβούλευση σε περιφερειακό επίπεδο για τη βέλτιστη χάραξη εντός της Περιφέρειας καθώς και τη χωροθέτηση των προβλεπόμενων σταθμών απόληψης (off-take) ώστε να τροφοδοτείται επαρκώς με φυσικό αέριο η τοπική αγορά. 
– Η διερεύνηση της δυνατότητας κατασκευής και λειτουργίας σταθμού παραλαβής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κοντά στο λιμάνι της Καλαμάτας (σε κατάλληλη εγκατάσταση δυτικά αυτού) ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή πολυμέρεια και να προκύψουν χαμηλότερες τιμές για τους βιομηχανικούς και οικιακούς καταναλωτές μέσω του ανταγωνισμού. 
Βασική αρχή όλων των άνω παρεμβάσεων πρέπει να είναι η διατήρηση και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ειδικά για τους νέους της Περιφέρειας, με έμφαση στις ευκαιρίες που προκύπτουν από τις άνω εξελίξεις και γενναία κοινοτική και εθνική χρηματοδότηση. 
Μακριά λοιπόν από ανούσιες αντιπαραθέσεις και ανεδαφικές προτάσεις, η    Πελοπόννησος και Μεσσηνία χρειάζονται τώρα έναν συμμετοχικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο και μακρόπνοο ενεργειακό σχεδιασμό, που θα τις καταστήσει ενεργειακούς κόμβους με πολλαπλά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες. Και σε αυτόν πρέπει να συμμετέχουν όλοι όσοι ξέρουν και μπορούν να προσφέρουν.

Continue Reading

Η επόμενη μέρα της πανδημίας για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο: μια σταύρωση χωρίς ανάσταση;

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Απρίλιος 2020)

“Κάποιο παράθυρο έχει φως

κάποιον τον καίει ο πυρετός

μας φεύγει βήμα βήμα

Κάποιο καράβι στ’ ανοιχτά

με χίλια βάσανα βαστά

να μην το πιει το κύμα

Κι εμείς χορτάτοι, μα το ναι

κάνουμε γλέντια ρεφενέ

Βρε δε βαριέ-, βρε δε βαριέσαι αδερφέ” 

Οι αλληγορικοί αυτοί στίχοι του γνωστού τραγουδιού της Σώτιας Τσώτου από το 1968 περιγράφουν -ίσως πιο εύγλωττα από οτιδήποτε άλλο- την κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια κοινότητα εν μέσω της πανδημίας που βιώνουμε. Σα να μη διδάχθηκε τίποτα από τις μεγάλες κρίσεις του παρελθόντος, η ανθρωπότητα, όπως εκφράζεται ιδίως από τις ηγεσίες των ισχυρών κρατών, αδυνατεί να αντιμετωπίσει την πρόκληση των καιρών με συνεργασία, συνέργεια και αποφασιστικότητα. Ολοι κοιτούν να σώσουν τους εαυτούς τους αδιαφορώντας για τους άλλους. Ωστόσο, οι λεγόμενες αναπτυγμένες χώρες, από τις ΗΠΑ μέχρι την Ιταλία, απέτυχαν να διαχειριστούν με επιτυχία την έκτακτη υγειονομική κατάσταση και υφίστανται ήδη τις οδυνηρές συνέπειες των παραλείψεών τους. Πολλοί μιλούν μάλιστα για μια νέα παγκόσμια τάξη που θα αναδυθεί με το τέλος της πανδημίας και με υποχώρηση της πρωτοκαθεδρίας της Δύσης, καθώς το υφιστάμενο μοντέλο διαχείρισης κρίσεων αμφισβητείται έντονα και το νέο οικονομικό κραχ είναι προ των πυλών. Θα υπάρξει άραγε γρήγορη ανάσταση μετά το Γολγοθά μας;

Η Ευρώπη της πανδημίας: επιστροφή των εθνικών μονοδρόμων;

Κι αν σε διεθνές επίπεδο τα πράγματα είναι ανησυχητικά, η κατάσταση στην Ευρώπη προκαλεί εύλογη απογοήτευση. Ειδικά η Ευρωπαϊκή Ενωση αδυνατεί να αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης και τις συνέπειές της. Μονομερές κλείσιμο συνόρων, κατάσχεση υγειονομικού υλικού που προορίζεται για το γείτονα, εθνικές πολιτικές χωρίς συντονισμό. Τα «μέτρα» που ελήφθησαν στο Eurogroup για τη στήριξη της οικονομίας της Ευρωζώνης μόνο θυμηδία μπορούν να προκαλέσουν. Ελάχιστα χρήματα και αυτά υπό μορφή δανεισμού με αύξηση του δημοσίου χρέους, light μνημόνια και αυθαίρετα όρια, προκλητική αδιαφορία για κάθε ανάληψη κοινής ευθύνης εντός μιας -υποτίθεται- οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Ο προτεσταντικός κυνισμός στο απόγειό του, κόντρα σε κάθε λογική. Το χάσμα Βορρά-Νότου μοιάζει πιο αγεφύρωτο από ποτέ. Υπάρχει άραγε μέλλον για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα;

Το ελληνικό παράδοξο: η «χρυσή» ευκαιρία για την εθνική μας αναγέννηση

Μέσα στο γενικότερο ορυμαγδό, η πατρίδα μας, ευτυχώς, πρωτοτύπησε θετικά. Η έγκαιρη λήψη μέτρων από την Πολιτεία, η καλή λειτουργία του κρατικού μηχανισμού και η εντυπωσιακή -για τα δεδομένα μας- συμμόρφωση της κοινωνίας στα μέτρα προστασίας από την πανδημία εξέπληξαν ευχάριστα ακόμα και τους επικριτές μας. Ο δρόμος όμως μπροστά μας είναι ανηφορικός και δύσβατος. Η οικονομία μας είναι εξαρτημένη από τρίτους και, κατά βάση, μη παραγωγική, οι ελλείψεις στον υγειονομικό τομέα χρόνιες και σοβαρές, οι απειλές για την εθνική μας ασφάλεια οξύνονται διαρκώς. Μπορούμε να τα καταφέρουμε; Η κρίση έδειξε πως ναι. Η διαφορά μας άλλωστε από την πλειοψηφία των δυτικών κοινωνιών είναι η πίστη μας στο θεό, στην οικογένεια και τελικά στον άνθρωπο και τις δυνατότητές του. Εξ άλλου, ο χριστιανισμός πρεσβεύει ότι το πάθος της σταύρωσης ακολουθεί ο θρίαμβος της ανάστασης. Για να αναστηθούμε όμως χρειάζεται ενότητα, αποφασιστικότητα, αξιοκρατία και όραμα. Με παραγωγική και αυτάρκη οικονομία, αποτελεσματικότερο κράτος, καλύτερη παιδεία και υγεία και ισχυρότερη διεθνή θέση. Χρέος μας ως κοινωνίας και ως έθνους είναι ν’ αδράξουμε την ευκαιρία για την εθνική μας αναγέννηση. Αυτή τη φορά λοιπόν ας αντιτάξουμε την πίστη στο φόβο, αν θέλουμε ν’ αναστηθούμε αληθινά.

Continue Reading

Ξανά «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»;

Σκέψεις μιας σιωπηρής 25ης Μαρτίου

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Μάρτιος 2020)

«Η δύναμή σου πέλαγο, κι η θέλησή μου βράχος»

Διονύσιος Σολωμός, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδίασμα Β’, Στ. 51

Η φετινή επέτειος της 25ης Μαρτίου έχει κάτι μοναδικό: Χαρακτηρίζεται εξ ανάγκης από μια ανήσυχη σιωπή εξαιτίας της πρωτοφανούς πανδημίας και όσων αυτή προκαλεί. Σχεδόν δύο αιώνες μετά την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, στην ελληνική συλλογική νοοτροπία φαίνεται πως δεν έχουν αλλάξει και πολλά. Κυριαρχούν ο αδικαιολόγητος πανικός, η προσέγγιση του «βλέποντας και κάνοντας», ο φόβος για το αύριο και, πρωτίστως, ένας αυτοκαταστροφικός ατομικισμός που διέπει τη σκέψη και την πράξη των περισσοτέρων Ελλήνων. Το «εγώ» φαίνεται να υπερέχει του «εμείς».

Γυρνώντας βέβαια το χρόνο 200 χρόνια πίσω, τα πράγματα δεν έμοιαζαν και πολύ διαφορετικά: Τις παραμονές της Επανάστασης του ’21 όλα κρέμονταν από μια κλωστή. Οι τοπικές κοσμικές και εκκλησιαστικές ηγεσίες των Ελλήνων, που απολάμβαναν τα «προνόμια» του οθωμανικού κράτους εμφανίζονταν εξαιρετικά διστακτικές στην υλοποίηση του «παράτολμου» επαναστατικού εγχειρήματος. Τα συμφέροντα των τοπικών αρχόντων και των οικονομικά εύρωστων χριστιανών εμπόρων και εφοπλιστών διέφεραν σημαντικά ανάμεσα στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά, αλλά και ανάμεσα στις διαφορετικές φατρίες του ελλαδικού χώρου. Παρά τις ευνοϊκές για τους Ελληνες συγκυρίες, που διαδέχονταν -κατά διαβολική σύμπτωση- η μία την άλλη, στην περιοχή μας επικρατούσε μια παράξενη, αλλόκοτη σιωπή. Κεντρική επαναστατική ηγεσία δεν υπήρχε και η «αόρατος αρχή», που καλλιέργησε συνωμοτικά ως ιδέα η Φιλική Εταιρεία τα προηγούμενα χρόνια, αποδεικνυόταν και «ανύπαρκτος» για τους μυημένους Ελληνες. Το «εγώ» μας και πάλι προσπαθούσε να επισκιάσει τον υπέρτατο σκοπό.

Κι όμως: Ολα έδειχναν πως αυτή τη φορά το ποτάμι δε γυρίζει πίσω. Ενα πρωτοφανές για αιώνες συλλογικό αίσθημα προχωρούσε ακάθεκτο προς τον ξεσηκωμό. Αλλά χρειάστηκαν η ηρωική αυτοθυσία-αντιπερισπασμός του Υψηλάντη και του Ιερού Λόχου στη Μολδοβλαχία και η παραγωγική «θρασύτητα» του Παπαφλέσσα στην Πελοπόννησο, ώστε να καμφθούν οι αντιρρήσεις των προκρίτων του Μοριά και της Μάνης, για να πέσει η πρώτη φωτιά. Κι έτσι η Επανάσταση φούντωσε γρήγορα. Σώθηκε το 1822 από τις ορδές του Δράμαλη χάρη στο στρατηγικό σχέδιο και την ηγεσία του Κολοκοτρώνη, απέκτησε συνταγματική περιωπή, κέντρισε το ενδιαφέρον των φιλελλήνων της Ευρώπης. Στη συνέχεια, πνίγηκε στον εμφύλιο σπαραγμό για τη διανομή των πενιχρών αγγλικών δανείων και των αξιωμάτων της νέας διοίκησης, καθώς και πάλι το «εγώ» επισκίασε το «εμείς». Τελικά, υπέστη σοβαρά πλήγματα από την οργανωμένη στρατιά του Ιμπραήμ, ώστε να απαιτηθεί η παρέμβαση των τριών ισχυρών δυνάμεων στο Ναυαρίνο για να διασωθεί. Απέδωσε όμως στην ιστορία τον αξιοθαύμαστο ηρωισμό των πολιορκημένων του Μεσολογγίου, την αυτοθυσία στο Μανιάκι, την πυρπόληση των οθωμανικών πλοίων ως απάντηση στις θηριωδίες των αντικειμενικά ισχυρότερων αντιπάλων.

Εξ άλλου, στην πορεία των δύο αιώνων, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος κατάφερε μεν να επιβιώσει, αλλά με ελάχιστες περιόδους εθνικής ενότητας και οργάνωσης. Ως τέτοιες πρέπει να θεωρηθούν οι Βαλκανικοί πόλεμοι του 1912-1913 και η περίοδος από τον Οκτώβριο του 1940 ως και τη γερμανική κατοχή.

Σήμερα, στις παραμονές των 200 ετών από την Επανάσταση του ’21 η πατρίδα μας είναι ξανά αντιμέτωπη με σοβαρές παγκόσμιες και εθνικές προκλήσεις. Η πανδημία δοκιμάζει σκληρά τις αντοχές του κατακρεουργημένου από τη μνημονιακή λαίλαπα συστήματος υγείας καθώς και της ίδιας της κοινωνίας μας. Ταυτόχρονα, οι εξ ανατολών απειλές διευρύνονται και οξύνονται καθώς το βαθύ τουρκικό κράτος ποτέ δε χώνεψε ότι ο «ραγιάς» -πρώτος στην Ευρώπη- απέκτησε την ανεξαρτησία του και σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τον έως τότε άτρωτο οθωμανικό γίγαντα. Οι μέρες που έχουμε μπροστά μας είναι σίγουρα δύσκολες. Κι αν θέλουμε να βγούμε νικητές στη μάχη για την εθνική μας επιβίωση, πρέπει να ανατρέξουμε στη σοφία των απλών αγωνιστών του ’21, όπως ο Μακρυγιάννης: «Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς “εγώ¨”; Οταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει “εγώ”· όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λένε “εμείς”. Είμαστε εις το ”εμείς” κι όχι εις το “εγώ”. Και εις το εξής να μάθομεν γνώση, αν θέλομεν να φκιάσομεν χωριόν, να ζήσομεν όλοι μαζί».

Τούτες τις μέρες της αναγκαστικής μας απομόνωσης, ας συλλογιστούμε λοιπόν ξανά με προσοχή τα λόγια του «αγράμματου» Στρατηγού.

Continue Reading

«A Farewell to Europe?»: το πραγματικό μήνυμα του Brexit

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Φεβρουάριος 2020)

Η 1η Φεβρουαρίου του 2020 σηματοδότησε μια θλιβερή στιγμή για την ιστορία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, καθώς 47 χρόνια μετά την προσχώρησή του στις ευρωπαϊκές κοινότητες, το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε οριστικά από την Ε.Ε. Παρά το γεγονός ότι ο παραδοσιακός ευρωσκεπτικισμός της πλειοψηφίας των Βρετανών είχε οδηγήσει στην αποχή της χώρας τους από σημαντικές πτυχές της ενωσιακής δράσης (Οικονομική και Νομισματική Ενωση, Ζώνη Σένγκεν), η συμμετοχή τους στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα υπήρξε κατά κύριο λόγο επωφελής για την Ευρώπη.

Η πρωτοφανής αυτή εξέλιξη συνιστά, χωρίς αμφιβολία, ένα ηχηρό μήνυμα για την εν γένει πορεία της ενωμένης Ευρώπης. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ενισχύονται οι φωνές που επιδιώκουν τη σταδιακή αποσύνθεση του ιδιότυπου αυτού θεσμικού μορφώματος, που έφερε για πρώτη φορά ειρήνη και ευημερία στη σκοτεινή μας ήπειρο για περισσότερα από 70 συναπτά έτη.

Πού βαδίζει όμως τελικά η σύγχρονη Ε.Ε.; Και ποια η θέση της Ελλάδας στη νέα πραγματικότητα;

Η δεκαετία της «Pax Germanica»

Είναι μάλλον κοινή η διαπίστωση ότι η μεγάλη οικονομική κρίση του 2008 υπήρξε η θρυαλλίδα αρνητικών εξελίξεων για την Ευρώπη αλλά και της ανάδειξης της γερμανικής ηγεμονίας εντός της Ε.Ε. Ακολούθησαν η ελληνική κρίση χρέους, η υπαγωγή μας στον αέναο μνημονιακό κύκλο, όπου μας ακολούθησαν αρκετά κράτη της ευρωπαϊκής περιφέρειας (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρος, εμμέσως και η Ισπανία) αλλά και η ραγδαία αύξηση του χάσματος μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων κρατών-μελών της ΕΕ που απειλεί ευθέως τη συνοχή της Ευρωζώνης.

Με τιμονιέρη το δίδυμο Μέρκελ-Σόιμπλε και «άξιο» συμπαραστάτη το ΔΝΤ, η Ε.Ε. υιοθέτησε μια άκρως τιμωρητική και αντιαναπτυξιακή προσέγγιση προς την Ελλάδα, φτάνοντας στα όρια της αποβολής μας από την Ευρωζώνη τον Ιούλιο του 2015. Ακόμα και αν οι κύριες ευθύνες βαραίνουν τις ελληνικές κυβερνήσεις από το 1981 έως σήμερα, η προσβλητική και ιταμή συμπεριφορά των ενωσιακών θεσμών προς την Ελλάδα ήταν μάλλον η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τους περήφανους Βρετανούς, κληρονόμους μιας πάλαι ποτέ πανίσχυρης αυτοκρατορίας.

Τούτο δε σε συνδυασμό με την αποτυχημένη διαχείριση της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης του 2015, της οποίας το μεγαλύτερο θύμα ήταν και είναι ακόμα η πατρίδα μας και για την οποία επικρίνεται και θα επικρίνεται πάντοτε η καγκελάριος Μέρκελ, καθώς θεωρείται -όχι άδικα- το σοβαρότερο λάθος της πολυετούς θητείας της.

Για τους Βρετανούς όμως, ήταν πλέον επαρκείς οι αποδείξεις της πλήρους γερμανοποίησης της Ευρώπης, δεδομένης και της παροιμιώδους γαλλικής αφωνίας στα σχετικά ζητήματα. Και αποφάσισαν να ακολουθήσουν ένα μοναχικό και ανεξάρτητο δρόμο. Κανένας δεν επιχείρησε να τους μεταπείσει. Αντιμετωπίστηκαν μάλλον με ειρωνεία από το κρύο περιβάλλον των Βρυξελλών. Ποιος είναι όμως ο μεγάλος χαμένος;

Η ΕΕ σε κρίσιμο σταυροδρόμι: «αρχή του τέλους» ή «τέλος της (γερμανικής) αρχής;»

Μετά την εκκωφαντική αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου, το ευρωπαϊκό εγχείρημα βρίσκεται ίσως στην κρισιμότερη φάση της ιστορίας του. Είναι προφανές ότι χωρίς τη Βρετανία η Ευρώπη είναι φτωχότερη, οικονομικά, γεωπολιτικά και πολιτιστικά. Ομως, κάθε κρίση είναι ταυτόχρονα και μια ευκαιρία. Για να προσχωρήσει μπροστά η νέα ΕΕ χρειάζεται άμεσα:

  • Ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης: με κοινά επιτόκια δανεισμού για τις χώρες της Ευρωζώνης, αναπτυξιακό προϋπολογισμό με επενδυτικές δράσεις για να επιτευχθεί η σύγκλιση των λιγότερων ανεπτυγμένων με τις πιο αναπτυγμένες χώρες και προσχώρηση όλων των εναπομεινάντων κρατών-μελών στην Ευρωζώνη τα επόμενα χρόνια, όπως έχουν υποχρέωση με βάση τις ευρωπαϊκές συνθήκες.
  • Ολοκλήρωση του χώρου Σένγκεν: με άμεση προσχώρηση όλων των κρατών-μελών της ΕΕ στη ζώνη Σένγκεν, κατάργηση των προσωρινών συνοριακών ελέγχων εντός της ζώνης και κοινή μεταναστατευτική πολιτική αυστηρής αιρεσιμότητας για την εισδοχή πολιτών τρίτων χωρών στην Ενωση.
  • Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας: το μεγάλο διακύβευμα της επόμενης περιόδου. Χωρίς κοινή και δεσμευτική προσέγγιση στα βασικά διεθνή ζητήματα αλλά και συγκεκριμένες δράσεις εκτός της Ενωσης, θα αποτύχει κάθε προσπάθεια επιβίωσής της. Χρειάζεται επίσης ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα της άμυνας με κοινές στρατιωτικές δυνάμεις και επιχειρήσεις ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά η κυριαρχία των κρατών-μελών από εξωτερικές απειλές, ειδικά στην ανατολική Μεσόγειο. Νέα πνοή πρέπει να υπάρξει και στον τομέα της διεύρυνσης των Δυτικών Βαλκανίων με αυστηρά κριτήρια αλλά και απτές δεσμεύσεις προς τις υποψήφιες χώρες.

Παρά τις αρνητικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, η Ευρώπη παραμένει, για τους περισσότερους, το κοινό μας σπίτι. Οπως όμως και σε κάθε σωστή οικογένεια, απαιτείται ισορροπία και ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των μελών της. Μια Ευρώπη πολλαπλών ταχυτήτων και βιοτικών επιπέδων είναι καταδικασμένη να πεθάνει. Χρειάζεται λοιπόν νέος βηματισμός με όραμα, σχέδιο, διαφάνεια και δημοκρατία. Με επιστροφή στις ρίζες μας, δηλαδή το ελληνικό πνεύμα, το ρωμαϊκό δίκαιο και τη χριστιανική κληρονομιά. Με προβάδισμα στη βούληση των πολιτών της Ευρώπης και όχι σε συμφέροντα πίσω από κλειστές πόρτες. Και η Ελλάδα έχει καθήκον και υποχρέωση να πρωταγωνιστήσει σε μια τέτοια Ευρώπη. Αρκεί να πιστέψουμε στην αξία του πολιτισμού μας και στη δύναμη του λαού μας. Αυτό είναι και το μήνυμα του «μακρινού» Βρετανού φίλου που μας αποχαιρέτησε με πικρία πριν από λίγες μέρες.

Continue Reading

2020: Έτος προκλήσεων ή αποκλίσεων για τη Μεσσηνία; Μέρος Β’

Μέρος Β’ – οι συντελεστές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Ιανουάριος 2020)

Το νέο έτος ξεκινά μέσα σε κλίμα συγκρατημένων προσδοκιών για το μέλλον της πατρίδας μας. Εξίσου σημαντικές με τις δέκα στρατηγικές υποδομές, που ήδη αναλύσαμε στην προηγούμενη παρέμβασή μας, είναι και οι τοπικές ανάγκες στον κοινωνικό, περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό τομέα. Η εικόνα στα ισάριθμα επιμέρους ζητήματα είναι μάλλον διφορούμενη:

11. Αναγέννηση του αγροτικού τομέα

Ισως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Μεσσηνία το 2019 και η μεγαλύτερη πρόκληση για το 2020. Η απαράδεκτη κατάσταση με το ελαιόλαδο καταδεικνύει την άμεση ανάγκη υλοποίησης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αναγέννησης της αγροτικής παραγωγής ώστε να μετατραπεί από κοινού με τον ποιοτικό τουρισμό, την εκπαίδευση και την υψηλή τεχνολογία σε «ατμομηχανή» της τοπικής οικονομίας.

12. Δημογραφική αναστροφή

Η Μεσσηνία γηράσκει επικίνδυνα εδώ και δεκαετίες, με τα ερημωμένα χωριά να πληθαίνουν ανησυχητικά. Το πρόβλημα έχει εθνικά αλλά και τοπικά χαρακτηριστικά. Επείγει η διαμόρφωση ολοκληρωμένης πολιτικής με πρόσθετα κίνητρα από την αυτοδιοίκηση και των 2 βαθμών, παράλληλα με τις πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο. Ας ελπίσουμε το 2020 να υπάρξει η αναγκαία αφύπνιση των αρμοδίων.

13. Η ανάδειξη της Μεσσηνίας σε ενεργειακό κόμβο

Το 2019 έφερε την κύρωση των συμβάσεων εξόρυξης και εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων στη Δυτική Ελλάδα, με το κομμάτι ανοικτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου να παρουσιάζει ειδικό ενδιαφέρον για την περιοχή μας. Πριν από λίγες μέρες υπογράφηκε όμως και η διακρατική συμφωνία για τον νέο αγωγό φυσικού αερίου EastMed. Δυστυχώς τα αρχικά σχέδια διαδρομής του αγωγού, που θα διέλθει από την Πελοπόννησο, δείχνουν να παρακάμπτουν τη Μεσσηνία, στερώντας την προοπτική ανάδειξής της σε ενεργειακό κόμβο. Υπάρχει ελπίδα αναστροφής; Σίγουρα, αρκεί να υπάρξει η αναγκαία ενεργοποίηση των τοπικών εκπροσώπων.

14. Ανάπλαση των εκβολών του ποταμού Παμίσου και ανάδειξη του παραλιακού μετώπου Καλαμάτας – Μεσσήνης

Παρότι εξαγγέλθηκε μετά βαΐων και κλάδων, δεν σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος για την υλοποίησή του τη χρονιά που πέρασε. Οι νέες δημοτικές αρχές Καλαμάτας και Μεσσήνης έχουν μεν επιδείξει δημόσια ισχυρό ενδιαφέρον για τη διασύνδεση των όμορων περιοχών με νέα γέφυρα αλλά και για αξιοποίηση της περιοχής. Απαιτείται όμως πολλή και συντονισμένη δουλειά ώστε να επέλθουν απτά αποτελέσματα.

15. Παραμονή και αναβάθμιση των στρατιωτικών μονάδων

Με δεδομένη την απόφαση του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, το Στρατόπεδο της Καλαμάτας οδεύει δυστυχώς προς μερική αναστολή λειτουργίας. Και ενώ οι τοπικοί φορείς επιδόθηκαν και το 2019 σε αντικρουόμενες εξαγγελίες για την επόμενη μέρα, τίποτα δεν έχει ουσιαστικά σχεδιαστεί ή αποφασιστεί. Επιβάλλεται τουλάχιστον να αποφευχθεί, πάση θυσία, η μετατροπή του σε Κέντρο Κράτησης Μεταναστών και να ξεκινήσει οργανωμένος διάλογος για σχέδιο αξιοποίησής του προς όφελος της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας. Σε επίπεδο εξαγγελιών παρέμεινε και η λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου Αεροπορικής Εκπαίδευσης στην 120 ΠΕΑ.

16. Κεντρική διαχείριση απορριμμάτων

Κυβέρνηση και Περιφέρεια έχασαν δυστυχώς το στοίχημα έναρξης του έργου και το 2019. Παρά τις εύλογες ανησυχίες για ανετοιμότητα και επικείμενη αύξηση των δημοτικών τελών καθαριότητας, όλα δείχνουν ότι το 2020 θα είναι η χρονιά που θα ξεκινήσει τουλάχιστον η προσωρινή διαχείριση από την ανάδοχο εταιρεία και θα σταματήσει σταδιακά η απαράδεκτη κατάσταση με τις χωματερές σε όλη την Πελοπόννησο.

17. Επέκταση της Costa Navarino

Η ουσιαστική προώθηση των έργων για την επόμενη φάση της επένδυσης αποτελεί φωτεινή εξαίρεση στη γενικότερη στασιμότητα που επικράτησε στη Μεσσηνία το 2019. Η επένδυση της οικογένειας Κωνσταντακόπουλου έχει ήδη προχωρήσει με νέες μονάδες που θα ενισχύσουν το μεσσηνιακό τουριστικό brandname. Ας συνειδητοποιήσουμε πάντως όλοι πως απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες από τους τοπικούς άρχοντες για την ανάπτυξη του τόπου μας. Δεν μπορούμε να τα περιμένουμε όλα από την πολύτιμη αυτή επένδυση.

18. Αρχαία Θουρία

Παρά τις άοκνες προσπάθειες της ομάδας της Ξένης Αραπογιάννη, οι οποίες, με περιορισμένη στήριξη αυτοδιοίκησης και ιδιωτών, έχουν αποφέρει θαυμαστά αποτελέσματα, ούτε το 2019 σηματοδότησε την έναρξης της επισκεψιμότητας του σημαντικότερου αρχαιολογικού χώρου της ανατολικής Μεσσηνίας. Δήμος Καλαμάτας και Περιφέρεια καλούνται να αναλάβουν επιτέλους τις ευθύνες τους. Πρόσφατα εξαγγέλθηκε από την Περιφέρεια η στήριξη του ανασκαφικού έργου με προγραμματική σύμβαση.

19. Νοσοκομεία Καλαμάτας και Κυπαρισσίας

Το θετικό έργο στον τομέα αυτό συνεχίζεται με περαιτέρω στελέχωση των μονάδων με καταρτισμένο και έμπειρο προσωπικό και βελτίωση των υποδομών σε όλα τα επίπεδα. Χρειάζεται να δοθεί πάντως περισσότερη προσοχή στη δομή του Νοσοκομείου Κυπαρισσίας, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρως η βιωσιμότητά του.

20. Αντιπλημμυρική θωράκιση της περιφέρειας Καλαμάτας

Εργο που εξαγγέλθηκε ήδη επανειλημμένα μετά τις φονικές πλημμύρες του φθινοπώρου του 2016. Το 2019 δεν σημειώθηκε ωστόσο κάποια ουσιαστική εξέλιξη. Ολοι αναμένουν τις εξαγγελίες και της νέας κυβέρνησης το προσεχές διάστημα. Ας ελπίσουμε ότι αυτή τη φορά θα περάσουμε επιτέλους από τα λόγια στα έργα. Γι’ αυτό όμως απαιτείται ισχυρότερη πολιτική κινητοποίηση.

Τη χρονιά που ήδη διανύουμε θα κριθούν πολλά για το μέλλον της Μεσσηνίας την επόμενη δεκαετία. Κυρίως αν θα συγκλίνουμε ή θα αποκλίνουμε από τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς δείκτες αειφορίας και ευημερίας. Και αυτό θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τη δράση του πολιτικού προσωπικού και την ανταπόκρισή του στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τόπος μας. Ας ευχηθούμε λοιπόν να μην υπάρξουν, τουλάχιστον εκεί, περαιτέρω αποκλίσεις.

Continue Reading

2020: Έτος προκλήσεων ή αποκλίσεων για τη Μεσσηνία; Μέρος Α’

Μέρος Α’ – οι στρατηγικές υποδομές

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Δεκέμβριος 2019)

Ηταν προφανώς μια μεταβατική και εκλογική χρονιά. Το 2019 σηματοδότησε ευρεία ανανέωση σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης για τη Μεσσηνία και οι όποιες προεκλογικές υποσχέσεις και δεσμεύσεις των νέων αρχόντων δοκιμάζονται ήδη για την αξιοπιστία τους. Το σίγουρο είναι πως τη χρονιά που φεύγει σημειώθηκε μάλλον ελάχιστη πρόοδος στον τομέα των στρατηγικών υποδομών του τόπου μας. Οι προοπτικές για το 2020 είναι πάντως οριακά θετικές. Ας δούμε τα επιμέρους έργα:

  1. Δρόμος Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη

Το έργο-σύμβολο της ανάπτυξης της δυτικής Μεσσηνίας αποτελεί μάλλον την πιο αμφιλεγόμενη αλλά ταυτόχρονα και ελπιδοφόρα περίπτωση στον τομέα των στρατηγικών υποδομών. Ο νέος πρωθυπουργός εξήγγειλε πρόσφατα την προώθησή του, ενώ το αρμόδιο υπουργείο φαίνεται πως καταλήγει στην υλοποίησή του με βελτίωση του υφιστάμενου δρόμου, διαδικασία ΣΔΙΤ και στρατηγικό διάλογο, όπως είχε προωθήσει η προηγούμενη κυβέρνηση. Δυστυχώς, οι τοπικοί άρχοντες δεν έχουν διαμορφώσει ακόμα μια κοινή στρατηγική στο ζήτημα και ακολουθούνται προσωπικές πολιτικές που δυσκολεύουν τις όποιες αποφάσεις. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πως οι σχετικές διαδικασίες θα ξεκινήσουν εντός του 2020, κυρίως λόγω της αποδοτικής πίεσης από πλευράς Κωνσταντακόπουλου.

2. Οδικός άξονας Καλό Νερό – Τσακώνα

Μια ακόμα χαμένη χρονιά για το νότιο τμήμα της Ιόνιας Οδού, χωρίς να διαφαίνονται άμεσες εξελίξεις, ενώ η πρόσφατη είδηση ότι θα κατασκευαστεί ως δημόσιο έργο όταν ολοκληρωθούν οι σχετικές μελέτες παραπέμπει, επί της ουσίας, το θέμα στις ελληνικές καλένδες.

3. Δρόμος Τζάνε – Καλαμάκι

Οπως αναμενόταν, η Περιφέρεια έχασε ξανά το στοίχημα της ολοκλήρωσής του αναγκαίου αυτού έργου για την ανατολική Πυλία. Αναμένεται η τμηματική του παράδοση εντός του 2020, εκτός από το σημείο που έχουν βρεθεί αρχαιότητες, το οποίο θα καθυστερήσει περαιτέρω.

4. Δρόμος Καλαμάτα – Αρεόπολη

Στο σημαντικό αυτό έργο φαίνεται πως υπάρχει κάποια κινητικότητα με την ένταξη του μελετητικά πιο ώριμου τμήματος της παράκαμψης Κάμπου – Σταυροπηγίου στο  ΕΣΠΑ.

5. Οδική πρόσβαση προς την Αρχαία Μεσσήνη

Το έργο εντάχθηκε επιτέλους στο ΕΣΠΑ, κάτι που γεννά ελπίδες για την υλοποίησή του, ώστε να τερματιστεί η προβληματική πρόσβαση στον εμβληματικό αυτό πολιτιστικό χώρο.

6. Εργο «Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης» στην Καλαμάτα.

Ούτε αυτή τη χρονιά ξεκίνησαν τα έργα που προβλέπουν επιμέρους αναπλάσεις στην Παραλία και το Ιστορικό Κέντρο της πόλης. Μετά τις πρόσφατες εκλογές, η νέα περιφερειακή αρχή ενεργοποίησε τη διαδικασία και ο δήμος προχώρησε τους διαγωνισμούς για τα πρώτα έργα. Ετσι, αναμένεται να ξεκινήσουν, επιτέλους, μέσα στο 2020.

7. Αρδευτικά δίκτυα Φιλιατρινού φράγματος

Μετά τη σημαντική καθυστέρηση των προηγούμενων ετών, ανακοινώθηκε πως το έργο, με το οποίο θα απογειωθεί η παραγωγικότητα στον κάμπο της Τριφυλίας, θα δημοπρατηθεί, επιτέλους, το φθινόπωρο του 2020.

8. Αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας

Παρά το γεγονός ότι το master plan του λιμανιού φαίνεται να προχωρεί κάπως, είμαστε δυστυχώς μακριά από την έναρξη των όποιων παρεμβάσεων. Δεδομένων των περιορισμένων πόρων, η ανεύρεση στρατηγικού επενδυτή είναι μάλλον μονόδρομος για την αναγκαία επιτάχυνση της αξιοποίησης του καθοριστικού αυτού αναπτυξιακού πυλώνα για την πόλη της Καλαμάτας.

9. Αναβάθμιση του Αεροδρομίου της Καλαμάτας

Παρότι το έργο παρέμεινε σε επίπεδο εξαγγελιών και το 2019, ο νέος πρωθυπουργός δεσμεύτηκε πρόσφατα από την Καλαμάτα για άμεση προώθηση της ιδιωτικοποίησής του. Θα είναι πάντως μεγάλη έκπληξη αν η διαδικασία ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη χρονιά

10. Επαναλειτουργία σιδηρόδρομου

Μια ξεχασμένη υπόθεση από σχεδόν το σύνολο του τοπικού πολιτικού προσωπικού. Κι όμως, ο σιδηρόδρομος είναι όχημα ανάπτυξης και εσόδων για όλες τις προηγμένες οικονομίες. Η ανάδειξή του σε προτεραιότητα, με τον προαστιακό Καλαμάτας – Μεσσήνης αλλά και την επαναλειτουργία του δικτύου ως τουριστικής διαδρομής, θα είναι ευχής έργον να συμβεί το 2020.

Παρά τις ισχυρές προκλήσεις που παραμένουν για τη Μεσσηνία, επιβάλλεται να ατενίσουμε τη νέα χρονιά με στρατηγική αισιοδοξία. Για να επιτευχθούν όμως απτές,  θετικές εξελίξεις για τον τόπο μας, απαιτείται ολοκληρωμένο σχέδιο και ενότητα για την υλοποίησή του. Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει με ιλιγγιώδη ρυθμό, υπάρχουν ακόμα, ευτυχώς, και κάποιες σταθερές. Αρκεί ν’ αντιληφθούμε όλοι μας, και κυρίως όσοι έχουν την ευθύνη των αποφάσεων, ότι η στιγμή για δράση είναι τώρα. Και αυτό παραμένει ως πρωταρχικό ζητούμενο για το επικείμενο έτος 2020.

Continue Reading

Αναθεώρηση του Συντάγματος: μια χαμένη ευκαιρία ή ένα μικρό βήμα μπροστά;

Την περασμένη Δευτέρα, ολοκληρώθηκε, με τη σχετική ψηφοφορία στην Ολομέλεια της Βουλής, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, που συνιστά, χωρίς αμφιβολία, την κορυφαία θεσμική λειτουργία του Σώματος αυτού.

Είναι γενικά παραδεκτό, ότι το Σύνταγμα του 1975, που προετοιμάστηκε επί Κωνσταντίνου Καραμανλή μετά την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος λίγους μήνες πριν, αποτελεί το πληρέστερο κείμενο στην ελληνική συνταγματική ιστορία.

Η παρούσα αναθεώρηση, που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της προηγούμενης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, έχει μια ιδιαιτερότητα έναντι των προηγουμένων: είναι η πρώτη, κατά την οποία η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που καθόρισε το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων (Νέα Δημοκρατία) είναι διαφορετική από αυτή που είχε προσδιορίσει ποιες διατάξεις χρήζουν αναθεώρησης (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ).

Δυστυχώς, η διαδικασία στην προηγούμενη Βουλή δεν κινήθηκε στο επιβαλλόμενο συναινετικό πλαίσιο, ώστε να προωθηθούν, με ευρεία, διακομματική συναίνεση, οι αναθεωρήσεις εκείνων των διατάξεων που πραγματικά πρέπει να αλλάξουν ώστε να αναβαθμιστεί το περιεχόμενο του θεμελιώδους νόμου της πολιτείας μας.

Έτσι, η σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία κινήθηκε τελικά με τη λογική ότι η αναθεώρηση πρέπει να ολοκληρωθεί για να διορθωθούν σφάλματα των προγενεστέρων αναθεωρήσεων αλλά, κυρίως, να δοθεί στην κοινωνία ένα μήνυμα εθνικής επανεκκίνησης της χώρας, μέσω της αναγέννησης των θεσμών της πολιτείας μας.

Ως προς τις επιμέρους διατάξεις, προχώρησε τελικά μόνο η αναθεώρηση όσων υποστήριξαν οι βουλευτές της σημερινής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Αυτές είναι ιδίως οι διατάξεις:

  1. Του άρθρου 21 παρ.2, με την οποία καθιερώνεται η υποχρέωση της πολιτείας για θέσπιση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος των πολιτών
  2. του άρθρου 32 παρ. 4 με την οποία αποσυνδέεται πλέον η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής και τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών. Ο Πρόεδρος θα εκλέγεται με πλειοψηφία 151 ψήφων και, αν αυτή δεν συγκεντρωθεί, θα εκλέγεται με σχετική πλειοψηφία ανάμεσα στους δύο επικρατέστερους. Με τη διάταξη αυτή, απομακρύνεται στην πράξη κάθε ενδεχόμενο πρόωρων βουλευτικών εκλογών την άνοιξη του 2020. Πάντως, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παραμένει δυστυχώς ένας επί της ουσίας «διακοσμητικός» πολιτειακός θεσμός και δεν καθίσταται εκ νέου θεσμικό αντίβαρο στον παντοδύναμο πρωθυπουργό.
  3. Του άρθρου 54 παρ. 4, με την οποία καθορίζονται, επιτέλους, συγκεκριμένες προϋποθέσεις διευκόλυνσης της άσκησης του δικαιώματος ψήφου των Ελλήνων εκλογέων που διαμένουν στο εξωτερικό.Ίσως το θετικότερο στοιχείο της παρούσας αναθεώρησης. Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού για επίτευξη διακομματικής συναίνεσης στο ζήτημα παρήγαγε, ευτυχώς, συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Ο νόμος που αναμένεται να ψηφιστεί με ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή αποκτά ισχυρό συνταγματικό έρεισμα. Θεσπίζονται ισοτιμία της ψήφου, αύξηση των Βουλευτών Επικρατείας σε 15, αυτοπρόσωπη παρουσία στις κάλπες, καθώς και παραμονή για δύο χρόνια στην Ελλάδα εντός τελευταίων 35 και κατοχή Αριθμού Φορολογικού Μητρώου ως προϋποθέσεις.
  4. του άρθρου 62 με την οποία περιορίζεται η βουλευτική ασυλία στα αδικήματα που σχετίζονται με τη βουλευτική ιδιότητα εντός ή εκτός Βουλής
  5. του άρθρου 68 παρ. 2 με την οποία μπορεί να γίνει σύσταση εξεταστικών επιτροπών από 120 Βουλευτές.
  6. άρθρου 86 παρ. 3, με την οποία περιορίζονται κάπως οι εξόχως προνομιακές ρυθμίσεις περί ποινικής ευθύνης των Υπουργών, καθώς καταργείται η εξαιρετικά σύντομη αποσβεστική προθεσμία για την άσκηση δίωξης. Δεν άλλαξε δυστυχώς η σχετική αρμοδιότητα της Βουλής, που τη μετατρέπει σε εισαγγελέα για τους διατελέσαντες υπουργούς. Έτσι, εικόνες όπως αυτές που βλέπουμε στην Επιτροπή που διερευνά τις ποινικές ευθύνες Παπαγγελόπουλου ενδέχεται να επαναληφθούν με συνταγματική περιωπή.
  7. του άρθρου 101 Α , με την οποία διευκολύνεται ο τρόπος επιλογής των μελών των αναξαρτήτων αρχών από τα 3/5 της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής και τέλος
  8. του άρθρου 96 παρ. 5, με την οποία εξομοιώνεται η στρατιωτική δικαιοσύνη με την τακτική.

Η σημασία και η ανάγκη της ολοκλήρωσης της παρούσας διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος είναι, βεβαίως, αυτονόητη. Για να έχει όμως διάρκεια και αντοχή το αναθεωρημένο συνταγματικό κείμενο που προέκυψε, απαιτείται η επίτευξη της ευρύτερης δυνατής διακομματικής συναίνεσης ως προς την εφαρμογή του. Αποτελεί, άλλωστε, διαχρονικό αίτημα της κοινωνίας προς τις πολιτικές δυνάμεις να συνεννοηθούν και να καταλήξουν σε κοινές αποφάσεις για τα μεγάλα ζητήματα του τόπου μας.

Αυτή η αναθεώρηση του Συντάγματος κινδύνευσε να μετατραπεί σε μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για τον τόπο. Τελικά, όμως έγινε ένα μικρό βήμα μπροστά και διασώθηκαν τα θεσμικά προσχήματα. Η μεγάλη πρόκληση είναι πάντως μπροστά: να εφαρμοστεί σωστά το αναθεωρημένο Σύνταγμα. Και εκεί θα κριθεί πρωτίστως η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος.

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΈΥΘΕΡΙΑONLINE στις 1/12/2019

Continue Reading

Το τίμημα των «Θερμοπυλών»: σκέψεις με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου

«Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει

όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)

πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,

κι οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε».

Κ.Π Καβάφη, Θερμοπύλες

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 η Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι κηρύσσει επίσημα τον πόλεμο στην Ελλάδα του Ιωάννη Μεταξά. Οι όποιες συμπάθειες μεταξύ των δύο καθεστώτων υποχωρούν μονομιάς μπροστά στις γεωπολιτικές στρατηγικές και η αναμέτρηση προμηνύεται σκληρή.

Οι επιτιθέμενοι Ιταλοί διαθέτουν σαφή υπεροπλία τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε τεχνολογίες και εξοπλισμό. Οι αμυνόμενοι Ελληνες στηρίζονται κυρίως στις αξιόλογες αμυντικές προετοιμασίες του καθεστώτος και στην περιορισμένη βρετανική υποστήριξη.

Ετσι, λίγες μέρες αργότερα οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Οι υπερόπτες Ιταλοί υποχωρούν εντός του βορειοηπειρωτικού εδάφους της Αλβανίας και οι ελληνικές δυνάμεις προελαύνουν διαρκώς μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού. Η Ελλάδα φαίνεται να κερδίζει τη μάχη για την ελευθερία της.

Ωστόσο, το 1941 θα αποδειχθεί αρνητικό για τους Ελληνες. Ο απρόσμενος θάνατος του Μεταξά αλλά κυρίως η απόφαση του Χίτλερ για άμεση γερμανική εμπλοκή στα Βαλκάνια και την Ελλάδα θα γείρουν αποφασιστικά την πλάστιγγα. Ετσι, παρά την ηρωική αντίσταση των αμυνομένων Ελλήνων στα μέτωπα της Ηπείρου και της Ανατολικής Μακεδονίας αλλά και της Κρήτης, στην τελική φάση, ολόκληρη η Ελλάδα θα τεθεί υπό την κατοχή του Αξονα στις αρχές του καλοκαιριού του 1941.

Ο πόλεμος λοιπόν χάθηκε τότε για τη χώρα μας. Ισως αναπόφευκτα. Κι όμως: η εποχή αυτή θα μείνει ως η ηρωικότερη στη σύγχρονη ιστορία μας μετά την Επανάσταση του 1821. Κατά τραγική ειρωνεία, και αυτή βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης, πριν σωθεί από την πρωτοφανή για τα τότε δεδομένα επέμβαση των τριών ισχυρών δυνάμεων κατά του Ιμπραήμ στο Ναυαρίνο τον Οκτώβριο του 1827.

Ετσι, οι εθνικές μας επέτειοι αναδεικνύουν προφανώς τον ηρωισμό και την ενότητα του λαού μας υπέρ της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας μας. Τα αισθήματα αυτά κράτησαν όμως πάντοτε για λίγο. Ο αγώνας του ’21 «πνίγηκε» μέσα στις εμφύλιες διαμάχες για την εξουσία και τη διαχείριση του πενιχρού βρετανικού δανείου, ενώ την ηρωική εποχή του ’40-‘41 τη διαδέχθηκε η τραγωδία του εμφυλίου πολέμου που καθόρισε για πολλές δεκαετίες τη φυσιογνωμία της σύγχρονης Ελλάδας.

Μάλιστα, σε αντίθεση με το ’21 όπου η ιστορία ανέδειξε πολλές ιστορικές φυσιογνωμίες (Κολοκοτρώνης, Παπαφλέσσας, Καραϊσκάκης κλπ), ο αγώνας του ’40-’41 δεν ανέδειξε ιδιαίτερα προσωποποιημένους ήρωες στην εθνική μας μνήμη. Είναι οι ήρωες που προχωρούν στα σκοτεινά, κατά τον διπλωμάτη ποιητή Γιώργο Σεφέρη.

Τι απέμεινε λοιπόν από την «εποποιία» του ’40 ως τις μέρες μας; Ισως αυτή η αίσθηση της ηρωικής συλλογικότητας, του ενθουσιασμού μιας γενιάς με οράματα και αξίες που ενώθηκε προσωρινά μπροστά στον εθνικό κίνδυνο και στην προσβολή του υπερφίαλου αλλά και «φουκαρά» Ντούτσε, όπως τον ονόμασε το δημοφιλές άσμα της εποχής.

Σήμερα, η χώρα μας αντιμετωπίζει ξανά μείζονες εθνικές προκλήσεις. Η οικονομία μας είναι ακόμα καθημαγμένη, το ανθρώπινο δυναμικό μας φθίνει λόγω υπογεννητικότητας και μετανάστευσης, οι εξωτερικές απειλές ειδικά εξ ανατολών έχουν «χτυπήσει κόκκινο».

Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι Ελληνες φαινόμαστε κλεισμένοι στο μικρόκοσμό μας. Σε μια επίπλαστη αυτάρκεια του εαυτού μας που έχουμε δημιουργήσει παρασυρμένοι από το ρεύμα της εποχής.

Ισως έτσι να ένιωθαν και οι πρόγονοί μας, όταν η τεράστια περσική στρατιά επέστρεψε στην Ελλάδα το 480 π.Χ. Τότε ο Λεωνίδας, γνωρίζοντας μάλλον την έκβαση του αγώνα του, είπε το υπερήφανο «Μολών Λαβέ» και θυσιάστηκε ηρωικά με τους άνδρες του στα στενά των Θερμοπυλών. Αλλά και όταν η Επανάσταση του ’21 είχε εκτροχιαστεί, ο Παπαφλέσσας διάλεξε να «πέσει» ηρωικά στο Μανιάκι, κοντράροντας τον πανίσχυρο Ιμπραήμ. Το ίδιο έκαναν και οι ηρωικοί υπερασπιστές του Ρούπελ, της Καλαμάτας και της Κρήτης την άνοιξη του ’41, παρότι ήξεραν την υπεροπλία των στρατιών της Βέρμαχτ.

Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα της ηρωικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου. Οτι οι Ελληνες χρειαζόμαστε μάλλον μια προφανή θυσία για να αφυπνιστούμε, να ενωθούμε και δράσουμε.

Βεβαίως, η πολύπλοκη εποχή που ζούμε απαιτεί πρωτίστως οργανωμένο σχέδιο, θεσμική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη για να σφυρηλατούνται ισχυρά και ενωμένα έθνη. Και πρέπει να εργαστούμε όλοι μας σκληρά γι’αυτό.

Ας μην αποποιηθούμε όμως την κληρονομιά της θυσίας και του ηρωισμού που αντλούμε διαχρονικά από την πολυκύμαντη ιστορία μας. Κι ας ευχηθούμε να υπάρχουν ανάμεσά μας πολλοί που θα ξαναφωνάξουν στον επίδοξο εισβολέα το «Αέρα!» και το «Μολών Λαβέ» στις νέες εθνικές μας Θερμοπύλες, «ποτέ από το χρέος μη κινούντες».

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑOnline στις 27/10/2019

Continue Reading

Η Μεσσηνία με το βλέμμα στο αύριο: Θεσμικές συμπράξεις ή αντιπαραγωγικοί μονόδρομοι;

Το νέο πολιτικό τοπίο που διαμορφώθηκε στη χώρα τους τελευταίους μήνες συμπληρώθηκε πριν από λίγες μέρες με την εγκατάσταση των νέων δημοτικών και περιφερειακών αρχών.

Ειδικότερα, στη Μεσσηνία σημειώθηκε ευρεία ανανέωση πολιτικού προσωπικού: τρεις νέοι βουλευτές, έξι νέοι δήμαρχοι και μια νέα περιφερειακή αρχή. Αυτό που προέχει λοιπόν τώρα είναι η παραγωγική συνεργασία μεταξύ όλων των υπευθύνων παραγόντων του τόπου μας για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Πώς θα επιτευχθεί όμως ο καλύτερος συντονισμός ενόψει της νέας περιόδου;

Θεσμική αντιμετώπιση των προβλημάτων: επιλογή υπευθυνότητας σε 3 βήματα

Ο γράφων ήδη από τον περασμένο Απρίλιο είχε καταθέσει δημόσια (εφημερίδα «Ελευθερία», 27-4-2019) συγκεκριμένες προτάσεις για τη θεσμική συγκρότηση των αρμοδίων σε επίπεδο νομού.

Ως πρώτο βήμα είχε προταθεί η σύσταση ενός μόνιμου Συμβουλίου Μεσσηνίων Δημάρχων με έδρα την Καλαμάτα, που θα συνεδριάζει σε μηνιαία βάση με συγκεκριμένη ατζέντα και θα αναλαμβάνει συντονισμένες ενέργειες για την κοινή εκπροσώπηση των Μεσσηνίων δημοτών και την επίλυση των κορυφαίων ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος ενώπιον των αρμοδίων αρχών (ανάπτυξη, τουρισμός, υποδομές, απορρίμματα). Η προεδρία του οργάνου μπορεί να είναι εναλλασσόμενη ανά εξάμηνο, με την προϋπόθεση λειτουργίας ολιγομελούς μόνιμης γραμματείας που θα συντονίζει το σχετικό έργο.
Ως δεύτερο βήμα είχε προταθεί η σύσταση ενός Παμμεσσηνιακού Συμβουλίου με συμμετοχή των εκλεγμένων βουλευτών, δημάρχων, περιφερειακών συμβούλων με θέση αντιπεριφερειάρχη, και εκπροσώπων των πιο αντιπροσωπευτικών κοινωνικών, επαγγελματικών και οικονομικών φορέων του νομού, με στρατηγική προτεραιότητα την προώθηση των μεσσηνιακών συμφερόντων σε Περιφέρεια και κεντρική διοίκηση. Με μόνιμη γραμματεία, μηνιαίες συνεδριάσεις και δεσμευτικές αποφάσεις, ανοικτό στις προτάσεις και τις πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών.
Τέλος, για την υλοποίηση της αναγκαίας, ισότιμης σύμπραξης των αυτοδιοικητικών φορέων α’ και β’ βαθμού είχε προταθεί η κατάρτιση και υπογραφή μιας Προγραμματικής Σύμβασης διαρθρωμένης συνεργασίας μεταξύ δήμων της Μεσσηνίας και της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Με ανάληψη συγκεκριμένων δεσμεύσεων και ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο του νόμου, ώστε να εκκινήσει η αποτελεσματική επίτευξη των στόχων και η προώθηση έργων σε όλους τους τομείς δράσης (υποδομές, περιβάλλον, ανάπτυξη, επενδύσεις, τουριστική προβολή, εκπαίδευση, κοινωνική πολιτική) για κάθε δήμο χωριστά και για το νομό μας συνολικά. Ο νέος αντιπεριφερειάρχης Μεσσηνίας επιβάλλεται να συμμετέχει επίσης τακτικά στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου των Μεσσηνίων Δημάρχων, για να συντονίζονται καλύτερα οι ενέργειες και να υπάρχει παραγωγικότερη συνεργασία.


Οι καιροί ου μενετοί: η Μεσσηνία μπροστά σε επείγουσες προκλήσεις

Κάθε νέο ξεκίνημα έχει, ασφαλώς, και τα προβλήματά του. Ετσι, της ανάληψης των καθηκόντων των νέων αυτοδιοικητικών αρχών στη Μεσσηνία δεν προηγήθηκε, δυστυχώς, των όποιων προσωπικών συνεννοήσεων η σύναψη προγραμματικών συνεργασιών με καθαρούς όρους και δεσμεύσεις απέναντι στους πολίτες, όπως επίσης είχε προταθεί από τον γράφοντα τον περασμένο Απρίλιο. Τα τοπίο παραμένει θολό, αν και η κυβερνησιμότητα των ΟΤΑ θεωρητικά διευκολύνεται πλέον με την ψήφιση του πρόσφατου νόμου 4623/2019.

Επιπλέον, η υπόθεση του σημαντικού οδικού άξονα Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη ανέδειξε δημόσιες αντιπαραθέσεις και διαφωνίες μεταξύ των εκλεγμένων αρχόντων του νομού για το θέμα της χάραξης.

Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν με εμφατικό τρόπο τη σημασία της άμεσης συγκρότησης των θεσμικών οργάνων που προτάθηκαν ανωτέρω. Και αυτό γιατί μόνο με ουσιαστικό διάλογο εντός οριοθετημένου πλαισίου μπορούν να προκύψουν συγκεκριμένες ρεαλιστικές λύσεις, αλλά, κυρίως, να αναληφθούν συντονισμένες ενέργειες με ομόθυμη υποστήριξη για την αποτελεσματική τους υλοποίηση.

Η δύναμη της Μεσσηνίας πρέπει να είναι το συγκροτημένο σχέδιο, η ενιαία θέση της προς τους τρίτους και η δυναμική διεκδίκηση των μεγάλων πρωτοβουλιών που θα φέρουν ευημερία στον τόπο μας. Αλλωστε τίποτα δεν θα μας χαριστεί ούτε είναι δεδομένο. Ευχής έργον είναι λοιπόν να παραμεριστούν, με θεσμικές λύσεις, οι ιδιοτελείς στρατηγικές και οι αδιέξοδοι μονόδρομοι, προς όφελος της κοινής πορείας για το καλό της πατρίδας μας. Αλλιώς, κινδυνεύουμε να χάσουμε το τρένο της ανάπτυξης για ακόμα μια φορά.

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑOnline στις 22/9/2019

Continue Reading

INSIGHT: The New Greek Tax Bill—Pragmatic Pro-Growth Reform?

Nikolaos Theodorou, Attorney-at-Law, comments on the recent Greek draft tax bill intending to boost growth in the economy by providing targeted tax reliefs for businesses and individuals.

The title of the bill sounds quite promising: a “Tax reform with a growth dimension for Greece of tomorrow.” In fact, the new legislative initiative of the Greek government aims at further improving the country’s economic climate by providing working individuals and, above all, businesses, with what they have consistently been asking for—lower taxes. If this would be sufficient to boost growth in a gradually recovering Greek economy, this is the time to find out.

Bundle of Tax Reliefs for Businesses and Individuals

Read the whole article here:

https://news.bloombergtax.com/daily-tax-report-international/insight-the-new-greek-tax-bill-pragmatic-pro-growth-reform

Continue Reading