Επέτειος με το βλέμμα στο παρελθόν ή στο μέλλον;: η ανάγκη για νέους, στρατηγικούς στόχους για την Ελλάδα και την Πελοπόννησο

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Νοέμβριος 2021)

Τη χρονιά που μας αφήνει σε λίγες μέρες, εορτάστηκε η επέτειος των διακοσίων ετών από την εθνική μας παλιγγενεσία, που σηματοδότησε η επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1821. Όμως, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κυρίως ορισμένων κοινωφελών  ιδρυμάτων και ιδιωτικών φορέων, το  σημαντικό αυτό εθνικό μας ορόσημο δεν σηματοδότησε, δυστυχώς, μια συνεκτική και οραματική προσέγγιση  εκ μέρους της Πολιτείας για την οριοθέτηση νέων εθνικών στόχων και την ανάληψη καθοριστικών πρωτοβουλιών για την ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Τούτο συνέβη κατά μείζονα λόγο στην Πελοπόννησο, την περιοχή που συνεισέφερε όσα καμιά άλλη στον αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας. Με εξαίρεση λοιπόν κάποιες αφίσες που θυμίζουν περισσότερο κακέκτυπο… σχολικής γιορτής και κάποιες περιορισμένης εμβέλειας εκδηλώσεις χωρίς ιδιαίτερη συνοχή και αισθητική αρτιότητα, ούτε  η Περιφέρειά μας ούτε οι Δήμοι της και λοιποί φορείς εκπόνησαν ένα στρατηγικό σχέδιο για την αξιοποίηση της παρακαταθήκης του ’21 και την υιοθέτηση δράσεων με θετικό αποτύπωμα στην οικονομία και την κοινωνία μας.
Ωστόσο, με οδηγό την ανεξάντλητη έμπνευση από την κορυφαία περίοδο στη νεότερη ιστορία μας, μπορούμε να σχεδιάσουμε ένα καλύτερο μέλλον τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά:

Η Ελλάδα του ‘ 21 με το βλέμμα στο 2030: οι μεγάλοι εθνικοί στόχοι

Με ορίζοντα το 2030, οπότε και συμπληρώνονται 200 χρόνια από την επίσημη ίδρυση του σύγχρονου ελληνικού κράτους, αλλά και πέρα από αυτό,  η χώρα μας απαιτείται να υιοθετήσει επίσημα φιλόδοξους εθνικούς στόχους για την πορεία της και ιδίως για μια Ελλάδα:
– δημογραφικά θετική, με ανακοπή, τουλάχιστον,  της τάσης μείωσης του πληθυσμού της, διαρκή ενίσχυση της τάσης επιστροφής όσων έφυγαν τη δεκαετία της κρίσης, υιοθέτηση συντονισμένων  πολιτικών για την αύξηση του πληθυσμού, τη μητρότητα και την οικογένεια, και πραγματική αποκέντρωση υπηρεσιών και εξουσιών
– γεωπολιτικά αναβαθμισμένη, με επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, με πλήρως οριοθετημένες  την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα μας με όλες τις γειτονικές χώρες (με προφανή εξαίρεση, δυστυχώς, την Τουρκία), με ενεργότερη και πιο πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, με ισχυρότερη σε προσωπικό και εξοπλισμούς εθνική άμυνα σε ξηρά, αέρα και θάλασσα και επανενεργοποίηση  των δεσμών της χώρα με τον οικουμενικό ελληνισμό.
– οικονομικά ισχυρότερη, με υψηλούς και διατηρήσιμους ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλότερο του 100% του Α.Ε.Π. δημόσιο χρέος, ολοκληρωμένες τις βασικές της υποδομές (οδικούς άξονες, σιδηρόδρομο, λιμάνια και αεροδρόμια) και επιστροφή της στην επενδυτική βαθμίδα δανεισμού
– ενεργειακά αυτόνομη, με κάλυψη των εσωτερικών ενεργειακών της αναγκών τουλάχιστον στο 75% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με επιτάχυνση του προγράμματος αξιοποίησης των υδρογονανθράκων σε όλη την επικράτεια ώστε να έχει ξεκινήσει η πλήρης εμπορική τους εκμετάλλευση, με πρωτοπορία στην εφαρμογή της μείωσης των ρύπων και στην αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων
– εξωστρεφή και ψηφιακά πρωτοπόρα, με δημιουργία Κέντρων Καινοτομίας σε κάθε Περιφέρεια σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια και τους φορείς της οικονομίας, φθηνότερες κατά 50% και ποιοτικότερες τηλεπικοινωνίες,  και ενίσχυση των εξαγωγικών επιχειρήσεων και των επενδύσεων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και εφαρμοσμένης έρευνας, τουλάχιστον σε ύψος 5% του Α.Ε.Π
– δικαιότερη και πιο αξιοκρατική, με καθολική καθιέρωση διαγωνισμών για την πρόσληψη σε όλο το δημόσιο, επιλογή των διοικήσεων ΔΕΚΟ και οργανισμών από το ΑΣΕΠ, ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στη δημόσια διοίκηση και τη δικαιοσύνη, αυστηρότερο πλαίσιο για το πολιτικό χρήμα και τη διαφάνεια στο δημόσιο βίο και θέσπιση ορίου  θητειών σε όλα τα δημόσια αξιώματα.

Η Πελοπόννησος του 2030: με τροχοπέδη ή οδηγό το ’21;

Αν και η σημερινή Πελοπόννησος φαινομενικά λίγο θυμίζει αυτήν του 1821, βιώνει ανάλογες προσκλήσεις, όπως τη δημογραφική της συρρίκνωση και τη σοβαρή αναπτυξιακή της υστέρηση σε σχέση με άλλες περιφέρειες της χώρας. Αξιοποιώντας όμως την πολύτιμη κληρονομιά της Επανάστασης, μπορεί να αλλάξει ρώτα με ορίζοντα το 2030 προωθώντας για αρχή:
-Την ίδρυση Διεθνούς Ινστιτούτου Μελέτης Επαναστάσεων με έδρα την Καλαμάτα, στο πλαίσιο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
-Τη διεκδίκηση διεξαγωγής Συνόδου Κορυφής Ε.Ε.-Μεσογειακών Κρατών στο Costa Navarino, παράλληλα με αναβαθμισμένους εορτασμούς για τα 200 χρόνια από  τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας της Ε.Ε. το β’ εξάμηνο του 2027 (αναλυτική πρόταση του γράφοντος από τον περασμένο Ιούνιο)
-Την ίδρυση του πρώτου Μουσείου Ελληνικής Εθνεγερσίας στη χώρα
– Την επαναλειτουργία του απαξιωμένου σιδηροδρομικού της δικτύου με επιδοτούμενες γραμμές,  προαστιακές και τουριστικές, και την καθιέρωση πακέτων διακοπών στις ιστορικές τοποθεσίες της Επανάστασης του ’21
-Την αναβάθμιση και τη διασύνδεση των εορτασμών  σημαντικών ιστορικών γεγονότων στην περιφέρεια (απελευθέρωση Καλαμάτας, άλωση Τριπολιτσάς, Σύνταγμα Επιδαύρου, Εθνοσυνέλευση Άστρους κλπ) για την προσέλκυση επισκεπτών
-Την υλοποίηση ενός μεγάλου έργου ανάδειξης των ιστορικών μνημείων που σχετίζονται με την Επανάσταση του ’21 και την άμεση εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων για μαθητές και φοιτητές από την Ελλάδα και την Ομογένεια και συνεδρίων με κατάλληλη θεματική.
-Την καθιέρωση ενός ετήσιας διάρκειας Φεστιβάλ Πελοποννήσου που θα περιλαμβάνει όλα  τα υφιστάμενα μεγάλα φεστιβάλ που γίνονται στην Περιφέρεια (Χορού Καλαμάτας, Επιδαύρου, Ντοκιμαντέρ  κλπ.), διατηρώντας την καλλιτεχνική τους αυτονομία αλλά προσδίδοντας σε αυτά περιφερειακή ταυτότητα και οικονομική δυναμική.
Το 2021 κλείνει σίγουρα με ελλειμματικότητα ως προς τους στόχους και τον μακρόπνοο  σχεδιασμό για τη χώρα μας και ιδίως για την Πελοπόννησο. Ας θυμηθούμε όμως το αυτονόητο: 200 χρόνια πριν, οι πρόγονοί μας κέρδισαν την ελευθερία τους κάνοντας επανάσταση κόντρα σε όλα τα τότε αντικειμενικά δεδομένα. Μάλλον αυτό χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ και σήμερα.  

Continue Reading

Από τη «Γαλάζια Πατρίδα» στη «Γαλάζια Συμμαχία»: Ο δύσκολος Οκτώβριος της Τουρκίας και η νέα ελληνική υπεροχή στη θάλασσα

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Οκτώβριος 2021)

                                                                  «μέγα γὰρ τὸ τῆς θαλάσσης κράτος»

                                                                     Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Ι, 143.5

Ο Οκτώβριος είναι ο μήνας δύο κορυφαίων στη νεώτερη ιστορία ναυμαχιών με καθοριστική επίδραση στην εξέλιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: αυτών της Ναυπάκτου (1571) και του Ναυαρίνου (1827).

Από τη Ναύπακτο στο Ναυαρίνο: η θάλασσα ως τουρκική «αχίλλειος πτέρνα»

Στην πρώτη, οι για πρώτη φορά ενωμένοι, υπό την ηγεσία  του Πάπα της Ρώμης  και την ονομασία Lega Santa (Ιερή Ένωση),  στόλοι  της χριστιανών ηγεμόνων της Ισπανίας, της Βενετίας, της Γένουας, της Μάλτας, της Σαβοΐας, του Ουρμπίνο και  της Τοσκάνης βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον αντίστοιχο στόλο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην είσοδο του Πατραϊκού Κόλπου, κοντά στην ομώνυμη πόλη. Η συντριπτική νίκη των Ευρωπαίων και η σχεδόν ολοκληρωτική  καταστροφή του τουρκικού στόλου αναπτέρωσε το ηθικό των υπόδουλων λαών της Βαλκανικής και αποτέλεσε την αφετηρία μιας σειράς επαναστατικών και συνωμοτικών ενεργειών εναντίον των Τούρκων, χωρίς όμως να δοθεί ανάλογη συνέχεια.

Στη δεύτερη, οι τρεις ισχυρότερες ναυτικές δυνάμεις της εποχής (Βρετανία, Ρωσία και Γαλλία), αποφάσισαν να εξαναγκάσουν το Σουλτάνο  να παραχωρήσει αυτονομία στους επαναστατημένους από το 1821 Έλληνες και απέστειλαν τις ναυτικές τους μοίρες στην ανατολική Μεσόγειο προκειμένου να επιβάλουν την πολιτική τους αλλά και να καταστείλουν την πειρατεία που έβλαπτε ιδίως το βρετανικό εμπόριο στην περιοχή. Έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, στην τελευταία ναυμαχία της ιστορίας με ιστιοφόρα πλοία, ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος του Ιμπραήμ Πασά αποδεκατίζεται και η στρατιωτικά  παραπαίουσα ελληνική επανάσταση δέχεται το «φιλί της ζωής», με το δρόμο για την ανεξαρτησία της Ελλάδος να ανοίγει πλέον οριστικά.

Η τουρκική αντεπίθεση και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Αλλά και μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, οι τουρκικές δυνάμεις πολλές φορές ηττήθηκαν στη θάλασσα από τον ελληνικό στόλο, καθώς φαίνεται πως η αρμύρα της θάλασσας δεν ταιριάζει και πολύ στο dna των γειτόνων μας. Όμως η Τουρκία ποτέ δεν παραδίδει εύκολα τα όπλα και πέρασε στην αντεπίθεση εκμεταλλευόμενη την οικονομική και πολιτική κρίση της Ελλάδος κατά την προηγούμενη δεκαετία.

Υιοθέτησε λοιπόν το μαξιμαλιστικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που ταιριάζει από απόλυτα στις νεοοθωμανικές φιλοδοξίες και την εθνικιστική ρητορική της σημερινής ηγεσίας της. Σύμφωνα με αυτό, από τη Μαύρη Θάλασσα έως το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία πρέπει να αναζητήσει και να υφαρπάξει «ζωτικό χώρο» ιδίως από Ελλάδα και Κύπρο, αμφισβητώντας την κυριαρχία των νησιών μας, ακυρώνοντας τις προσπάθειες αξιοποίησης του ορυκτού μας πλούτου και της ΑΟΖ μας  και μεταθέτοντας στις ελληνικές καλένδες κάθε προσπάθεια επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Όλα αυτά μάλιστα ενισχύοντας διαρκώς τη ναυτική της δύναμη με νέα πλοία και υποβρύχια.

Η ελληνική απάντηση: νέες συμμαχίες και έξυπνη ισχύς

Μπροστά στην οργανωμένη τουρκική στρατηγική, η μνημονική Ελλάδα αρχικώς ολιγώρησε, με την επίκληση της έλλειψης χρημάτων. Μας καθησύχαζε, προσωρινά βέβαια, η παραλαβή των σύγχρονων γερμανικών υποβρυχίων τύπου 214, που δεν έχει (ακόμα) η Τουρκία. Όμως, οι γείτονες πέρασαν και πάλι  από τη θεωρία στην πράξη. Αμφισβητούν πλέον διαρκώς και με κάθε τρόπο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Έτσι, την περσινή χρονιά, εν μέσω πανδημίας,  οι δύο χώρες έφτασαν μια ανάσα από το θερμό επεισόδιο και οι στόλοι μας αντιπαρατάχθηκαν σε θέσει μάχης. Η χώρα μας έπρεπε πλέον να αντιδράσει. Και, ευτυχώς, το έπραξε, στρεφόμενη προς μια εκ των τριών δυνάμεων του Ναυαρίνου, τη Γαλλία. 

Με την ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία που υπεγράφη στο Παρίσι στις 28 Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα εξασφάλισε, για πρώτη φορά, μια ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση απειλής της κυριαρχίας της σε στεριά, αέρα και θάλασσα. Παράλληλα, θα αναβαθμίσει άμεσα το στόλο της με υπερσύγχρονες γαλλικές φρεγάτες και κορβέτες. Η συμφωνία, βέβαια, κοστίζει ακριβά και αφήνει, δυστυχώς, απέξω την ελληνική αμυντική βιομηχανία αλλά και την ΑΟΖ. Όμως, η δεσμευτική υποστήριξη μιας από τις ισχυρότερες στρατιωτικά χώρες της Ευρώπης είναι χωρίς προηγούμενο. Και η Ελλάδα σήμερα χρειάζεται ισχυρές συμμαχίες.

Η αντιμετώπιση των νεοοθωμανικών φιλοδοξιών της γείτονος απαιτεί όμως ακόμα περισσότερα, καθώς οι κίνδυνοι για τη χώρα μας δεν έχουν εκλείψει. Η Τουρκία ετοιμάζεται να παραλάβει και αυτή γερμανικά υποβρύχια  τύπου 214 καθώς και ένα μικρό αεροπλανοφόρο. Η οικονομική και πολιτική αστάθεια του καθεστώτος Ερντογάν μπορεί να οδηγήσει σε αψυχολόγητες ενέργειες, ενώ η κεμαλική αντιπολίτευση πλειοδοτεί σε εθνικισμό. Η Ελλάδα πρέπει λοιπόν να είναι έτοιμη σε όλα τα μέτωπα και να προχωρήσει άμεσα σε στρατηγικές κινήσεις σε διπλωματικό και πολιτικό επίπεδο: ολοκληρώνοντας την οριοθέτηση της ΑΟΖ της με Αλβανία, Αίγυπτο και Κύπρο, επεκτείνοντας τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια σε όλη την επικράτεια πλην των νήσων του ανατολικού Αιγαίου, ενισχύοντας περαιτέρω την περιφερειακή της θέση στη Λιβύη, τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο, και εφαρμόζοντας πλήρως το ενιαίο αμυντικό δόγμα Ελλάδας-Κύπρου.

Η θάλασσα ήταν και είναι πάντοτε προνομιακό πεδίο για τους Έλληνες. Με ενότητα και στρατηγική μπορούμε να επικρατήσουμε πλήρως στην περιοχή μας με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Αυτή τη φορά όμως πρέπει εμείς να ορίσουμε τη μοίρα μας, χωρίς να περιμένουμε παθητικά τη σωτηρία μας κάποιον Οκτώβρη σε μια «νέα Ναύπακτο» ή «ένα νέο Ναυαρίνο».

Continue Reading

Σεισμός ή «σωσμός»;: η ανάγκη πολεοδομικής ανασυγκρότησης ως καταλύτης για την ανάπτυξη της Καλαμάτας

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» Σεπτέμβριος 2021)

5 χρόνια πριν, ο εγκέλαδος επεφύλαξε δυσάρεστες εκπλήξεις στην πόλη της Καλαμάτας. Η ισχυρή σεισμική δόνηση της 13ης Σεπτεμβρίου 1986 προκάλεσε το θάνατο δεκάδων συμπολιτών μας και εκτεταμένες καταστροφές σε κτίρια στον αστικό ιστό, ενώ σοβαρές ζημίες παρατηρήθηκαν και σε Ελαιοχώρι, Βέργα, Πολιανή, Άρι, Αρτεμισία και Νέδουσα. Μάλιστα, το κόστος σε ανθρώπινες απώλειες ίσως να ήταν πολύ μεγαλύτερο, αν την ώρα του σεισμού δεν βρίσκονταν στο δρόμο χιλιάδες Καλαματιανοί με αφορμή τα εγκαίνια της ακτοπλοϊκής γραμμής προς Κρήτη και τον καλό καιρό του σαββατόβραδου.
Η πόλη βέβαια κατάφερε σταδιακά να σταθεί στα πόδια της και να επουλώσει τις πληγές της από την καταστροφή. Όμως, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες για την ανασυγκρότηση, η νέα Καλαμάτα που προέκυψε μετά το σεισμό του ’86 ελάχιστα μπορεί να επαινεθεί ως παράδειγμα αισθητικά άρτιας και μακροπρόθεσμης πολεοδομικής ανάπτυξης. Έτσι, παρά το ευνοϊκό ανάγλυφο και το ζωτικό χώρο που υπήρχε, η πόλη αναπτύχθηκε κυρίως κάθετα με πολυώροφες κατασκευές χωρίς επαρκείς θέσεις στάθμευσης, ενώ δημιουργήθηκαν λίγοι νέοι κοινόχρηστοι χώροι (πλατείες, πάρκα κλπ) και οι διανοίξεις σημαντικών αστικών δρόμων παρέμειναν ημιτελείς. Επιπλέον, πολλά διατηρητέα κτίρια του ιστορικού κέντρου αλλά και εμβληματικά οικοδομήματα (Μύλοι Λιμανιού, Παλιό Εργοστάσιο Καρέλια) παραμένουν έως και σήμερα αναξιοποίητα κουφάρια, χωρίς να συμβάλλουν στην αναπτυξιακή ώθηση που χρειάζεται ο τόπος. Τέλος, το νέο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της πόλης, που τέθηκε σε ισχύ το 2010, αντιμετωπίζει ανεπαρκώς τις προκλήσεις της Καλαμάτας του μέλλοντος, με πολλές επιμέρους πολεοδομικές μελέτες να εκκρεμούν και χωρίς να περιλαμβάνει ακόμα τις δημοτικές ενότητες Άριος, Αρφαρών και Θουρίας.
Έχει φτάσει λοιπόν η στιγμή για τολμηρές, επαναστατικές πρωτοβουλίες στην πολεοδομική και χωροταξική πολιτική της Καλαμάτας, ώστε να κερδηθεί το στοίχημα μιας αισθητικά αναβαθμισμένης, ασφαλούς αλλά κυρίως στραμμένης στις επόμενες γενιές πόλης με συνεκτική και πρωτοποριακή πολεοδομική ταυτότητα.


Η πολεοδομική ανασυγκρότηση καταλύτης για την ανάπτυξη της πόλης


Στο πλαίσιο αυτό, είναι ανάγκη να προωθηθούν άμεσα συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ειδικότερα:
1. Η χωροθέτηση στην περιοχή της δυτικής παραλίας ενός Διεθνούς Κέντρου για την Καινοτομία και την Ανάπτυξη από κοινού με μια Περιοχή Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α). Πρόκειται για μια κορυφαία αναπτυξιακή πρωτοβουλία, η οποία θα αλλάξει τη μοίρα της Καλαμάτας για τις επόμενες δεκαετίες και την οποία ο γράφων από ετών έχει αναλύσει ως προς τα πολλαπλά οφέλη της για την πόλη. Με τις κατάλληλες πολεοδομικές προσαρμογές, η Καλαμάτα μπορεί να αναδειχθεί σε πρωταθλήτρια της καινοτομίας στην παραγωγή και την έρευνα, της φιλοξενίας υψηλού βαλαντίου τουριστών και της υποδοχής ομάδων και αθλητών από όλο τον κόσμο στο στάδιο της προετοιμασίας τους αλλά και της διοργάνωσης σπουδαίων συνεδριακών και αθλητικών γεγονότων.
2. Η υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής αξιοποίησης των Μύλων του Λιμανιού και του Παλιού Εργοστασίου Καρέλια (όπως επίσης έχει από ετών προταθεί από τον γράφοντα) με μοντέλο σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, το μεν για τουριστική χρήση, το δε για τη στέγαση ενός διοικητικού Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ή παραρτήματος αυτού), από κοινού με εμπορικές δραστηριότητες τύπου mall.
3. Η άμεση υλοποίηση ενός συνεκτικού σχεδιασμού για τη δημιουργία αποκλειστικά τουριστικής περιοχής στην ανατολική παραλία, με παράλληλη διάνοιξη της οδού Κρήτης έως την Λακωνικής και επέκταση των υφιστάμενων τουριστικών μονάδων ή και την ίδρυση νέων.
4. Η αποφασιστική αύξηση των χώρων πρασίνου εντός και περιμετρικά του αστικού ιστού στην πόλη (Πάρκα Κηπούπολης και Νέδοντα, πράσινες νησίδες στις γειτονιές) καθώς και στα χωριά (Περιβαλλοντικό Πάρκο Παμίσου από Άγιο Φλώρο έως Άρη).
5. Η ταχύτατη προώθηση των εκκρεμών διανοίξεων δρόμων ειδικά στην περιοχή της ανατολικής παραλίας, που έχουν ξεκινήσει από το Δήμο.
6. Η εφαρμογή μιας δημιουργικής αξιοποίησης των διατηρητέων κτιρίων στο ιστορικό κέντρο με μοντέλο σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και κατεύθυνση τη δημιουργία μικρών τουριστικών μονάδων (boutique hotels) και καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος ή εμπορικών.
7. Η ολοκλήρωση των εκκρεμών από ετών πολεοδομικών πράξεων εφαρμογής σε Ασπρόχωμα, Βέργα, Μαντίνεια, Κηπούπολη κλπ με έμφαση στη δημιουργία και ενίσχυση των κοινοχρήστων χώρων και του πρασίνου.
8. Η χωροθέτηση και διαμόρφωση κτιρίων-τοποσήμων εντός του αστικού ιστού με έμφαση στις περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας (ιστορικό κέντρο, παραλιακή ζώνη) και με εφαρμογή αισθητικής τους αναβάθμισης (αναμόρφωση προσόψεων, πρωτοποριακός φωτισμός, συναφείς κατασκευές κλπ) αλλά με τη δημιουργία ενός Ανοικτού Μουσείου Ιστορίας της Πόλης της Καλαμάτας.
9. Η απαγόρευση δόμησης άνω των τριών ορόφων σε όλη την πόλη και η υποχρέωση κατασκευής περισσότερων χώρων στάθμευσης σε όλες τις νέες ιδιωτικές κατοικίες και δημόσια κτίρια.
10. Η άμεση επέκταση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου στις δημοτικές ενότητες Άριος, Αρφαρών και Θουρίας.


Μια πόλη με το βλέμμα στο μέλλον χτίζοντας σε γερά θεμέλια


Με οδηγό την αισιοδοξία για το μέλλον αλλά και την αναγέννηση της πόλης μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1986, η Καλαμάτα μπορεί να μετατρέψει μια δομημένη και συνεκτική πολεοδομική πολιτική σε καταλύτη για την ανάπτυξη και την ευημερία των κατοίκων της. Κι ας ευχηθούμε ολόψυχα να μη χρειαστούν ξανά δονήσεις όπως αυτές του 1986, προκειμένου να αφυπνίσουν τη συλλογική μας επιθυμία για μια πόλη ισχυρή που χτίζει το αύριο με αυτοπεποίθηση πατώντας σε γερά θεμέλια.

Continue Reading

Η αρετή της ενσυναίσθησης: μια «φλεγόμενη» χώρα σε αναζήτηση προτύπων

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Αύγουστος 2021)

Τον Αύγουστο του 2007, οι καταστροφικές πυρκαγιές σε Πελοπόννησο και Αττική κατέκαψαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους και άφησαν πίσω τους δεκάδες νεκρούς. Πολλά ακούγονται ακόμα για τα αίτια εκείνων των πυρκαγιών, ενώ έντονη υπήρξε τότε η αντιπαράθεση και η κριτική για την επιχειρησιακή  διαχείριση της κατάστασης, μεσούσης της προεκλογικής περιόδου.

Δεκατέσσερα χρόνια μετά, κι ενώ προηγήθηκαν άλλες τραγωδίες, με κορυφαία αυτή στο Μάτι το 2018, που προκάλεσε εκατόμβη νεκρών, ο εφιάλτης επέστρεψε δριμύτερος εν μέσω ανυπόφορης ζέστης, παρ’ ότι κάποια πράγματα βελτιώθηκαν:  το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης 112 λειτούργησε και ο σχεδιασμός οδήγησε σε αποτροπή απώλειας πολλών ανθρωπίνων ζωών, τα εναέρια μέσα είναι περισσότερα αν και ανεπαρκή, ενώ η πολιτική ατμόσφαιρα σαφώς ηπιότερη.  Η ουσία όμως δεν άλλαξε, καθώς η πατρίδα μας βίωσε ξανά  μια μεγάλη οικολογική και οικονομική καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες.  Το κράτος ηττήθηκε, για μια ακόμη φορά, από το «Στρατηγό Άνεμο» απρόθυμο να διδαχθεί από τα προηγούμενα λάθη του. 

Όμως, το πιο ανησυχητικό είναι σίγουρα άλλο: μια ολοένα και πιο τοξική, διχαστική ατμόσφαιρα απειλεί να «πνίξει» την κοινωνική και εθνική συνοχή. Είναι αλήθεια ότι η κοινωνία μας έχει ίσως ξεπεράσει τα όρια των αντοχών της, καθώς την πρωτοφανή οικονομική κρίση της περασμένης δεκαετίας,  διαδέχθηκαν η απροσδόκητη πανδημία με τις πολλαπλά αρνητικές της συνέπειες και τώρα οι οδυνηρές επιπτώσεις της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, παρ’ όλες  τις προσδοκίες για ενίσχυση του αισθήματος συλλογικότητας, στην ελληνική κοινωνία κυριαρχούν, δυστυχώς, η έξαρση του ατομικισμού και μια ψευδαίσθηση ατομικής αυτάρκειας. Η διαπίστωση είναι μάλλον εύκολη αν κάνει κανείς  μια απλή περιήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και τις ανούσιες αντιπαραθέσεις για το ζήτημα του εμβολιασμού, στην έξαρση των περιστατικών  βίας και ανθρωποκτονιών για ασήμαντες αφορμές και στις ακατάσχετες ύβρεις και τη χαιρεκακία για όσους έχασαν τις περιουσίες τους από τις πυρκαγιές, φαίνεται πως η ημιμάθεια, ο ναρκισσισμός και η αυτοκαταστροφική εμπάθεια έχουν επικρατήσει σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας.

Υπάρχει άραγε ελπίδα για το αύριο; Και πού πρέπει να την αναζητήσουμε;

Μια χώρα σε αναζήτηση υγιών προτύπων: με οδηγό το Τόκυο;

Είναι γεγονός ότι τις περασμένες δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία διαβρώθηκε σημαντικά από την υιοθέτηση ή την αποδοχή  διαστρεβλωμένων προτύπων. Έτσι, ο δημόσιος λειτουργός και υπάλληλος που έκλεψε και δεν τον έπιασαν χαρακτηρίστηκε «μάγκας», ο κομπιναδόρος επιχειρηματίας και επαγγελματίας που έκανε περιουσία εις βάρος των άλλων «γάτα», ο αναξιοκρατικά βολεμένος στο δημόσιο με πολιτικό μέσο «ξύπνιος», η κάθε ανυπόστατη μηντιακή περσόνα «σταρ».  Τα παραδείγματα είναι πολυάριθμα και γνωστά σε όλους και συνοδεύονταν από αντίστοιχα υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς και περιφρόνηση για τον έντιμο, υγιώς σκεπτόμενο,  αδιάφθορο και αξιοπρεπή πολίτη. 

Όμως, τα αποτελέσματα αυτής της συλλογικής μας διαστροφής τα βιώνουμε όλο και πιο έντονα σήμερα: απαξιωμένο πολιτικό σύστημα, διαρροή νέων, μορφωμένων ανθρώπων στο εξωτερικό, διαρκώς υποβαθμιζόμενο φυσικό, οικονομικό  και κοινωνικό περιβάλλον.

Αν θέλουμε λοιπόν να αναστραφεί αυτή η κατάσταση για τη χώρα και την κοινωνία μας, είμαστε υποχρεωμένοι να αναδείξουμε και να υιοθετήσουμε ξανά -και μάλιστα επειγόντως – υγιή πρότυπα συμπεριφοράς και δράσης. Και τέτοια υπάρχουν πολλά: από τους διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες που διαπρέπουν διεθνώς διατηρώντας την ταπεινότητά τους στους Ολυμπιονίκες πρωταθλητές μας που μας ζητούν συγγνώμη που χαίρονται με τις μεγάλες επιτυχίες τους, δίνοντας μια δόση χαράς στη θλιβερή μας καθημερινότητα, και από τους μόνιμους και εθελοντές πυροσβέστες που παλεύουν με αυτοθυσία να σώσουν τις ζωές μας και τις περιουσίες μας σε όσους προσφέρουν ανιδιοτελώς στους πάσχοντες συμπολίτες μας χωρίς καμιά διάθεση αυτοπροβολής.

Όπως συμβαίνει μετά από κάθε εθνική καταστροφή στον τόπο μας, πολύς λόγος θα γίνει, και ορθώς, για τις ευθύνες των κυβερνώντων και για μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να μην επαναληφθούν όσα συνέβησαν. Όμως, κάθε απόπειρα θετικής αλλαγής είναι καταδικασμένη σε αποτυχία αν δεν συνοδεύεται από την αποκατάσταση ενός υγιούς,  θετικού υποβάθρου σε κάθε πτυχή του δημοσίου και ιδιωτικού μας βίου. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν ψηφίζοντας τον ικανό και έντιμο πολιτικό με ένσημα αντί για τον κηφήνα που θα μας βολέψει, ας καταδικάσουμε εμπράκτως τον απατεώνα που μας πλασάρουν για ευεργέτη, ας περιφρονήσουμε ηχηρά τα «σκουπίδια» της τηλεόρασης και του διαδικτύου, επιβραβεύοντας τους πραγματικούς πρωταγωνιστές της καθημερινότητας, ας τηρήσουμε απαρέγκλιτα το νόμο και ας αναδείξουμε με κάθε τρόπο την κοινωνική μας  ευαισθησία, σε πείσμα όσων ηθελημένα παρανομούν και επιδεικνύουν συμπεριφορά παχύδερμου. Κι αυτό το μετάλλιο ας το κρατήσουμε για τον εαυτό μας. Γιατί τότε θα είμαστε πραγματικοί πρωταθλητές σε μια κοινωνία που αξίζουμε.

Continue Reading

Της Μεταπολίτευσης χαμένη γενιά; : θεσμικές προκλήσεις για μια πραγματική Ελληνική Δημοκρατία

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία», Ιούλιος 2021)

«Mε τί καρδιά, με τί πνοή,

τι πόθους και τί πάθος,

πήραμε τη ζωή μας· λάθος!

κι αλλάξαμε ζωή.»

Γιώργος Σεφέρης, Άρνηση

Η 24η Ιουλίου τιμάται κάθε χρόνο από την επίσημη πολιτεία ως ημέρα αποκατάστασης της δημοκρατίας στον τόπο μας. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, λίγες μέρες νωρίτερα, οδήγησε στην ταχύτατη κατάρρευση του δικτατορικού καθεστώτος Ιωαννίδη και στην επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι, ώστε να εγγυηθεί την ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία, ηγούμενος κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Τα πρώτα μέτρα ήταν πράγματι εντυπωσιακά: νομιμοποίηση όλων των πολιτικών κομμάτων, ακόμη και του ΚΚΕ, νέο, δημοκρατικότερο Σύνταγμα, αποκατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων αλλά και προσαγωγή των πρωταγωνιστών της 21ης Απριλίου σε δίκη, αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την κυπριακή τραγωδία.

Ελλάδα της Μεταπολίτευσης: η χώρα του Ιανού

Ωστόσο, η συνέχεια δεν ήταν αντίστοιχη και η χώρα προχώρησε εμφανιζόμενη με δύο πρόσωπα:  Από τη μια, παρά τις δυσκολίες, η νέα κατάσταση εδραιώθηκε γρήγορα και η πολιτική πορεία του τόπου σταθεροποιήθηκε. Με την ένταξή της στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες λίγα χρόνια αργότερα, η Ελλάδα ενίσχυσε τη γεωπολιτική της θέση και η εναλλαγή των παρατάξεων στην εξουσία λειτούργησε χωρίς προβλήματα. Το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων βελτιωνόταν διαρκώς έως το 2009 αλλά με δανεικά, χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και με σταδιακή αποδιάρθρωση της παραγωγικής οικονομίας. Από την άλλη όμως, οι χρόνιες παθογένειες παρέμειναν: κομματισμός, αναξιοκρατία και  διαφθορά στο δημόσιο βίο δεν αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά και το σύστημα απλώς «εκσυγχρονίστηκε». Έτσι, αναπόφευκτα, η οικονομική κρίση του 2009 «έπνιξε» την Ελλάδα, φτωχαίνοντας τους Έλληνες, κυρίως τους πιο ευάλωτους, κατά 30%-40%, δημιούργησε μια νέα γενιά μετανάστευσης, κυρίως μορφωμένων Ελλήνων, και προκάλεσε  ρωγμές στο πολιτικό σύστημα και στο εκλογικό σώμα. Τελείωσε λοιπόν οριστικά  η μεταπολίτευση; Απέτυχαν οι στόχοι της; Και πώς μπορεί να προχωρήσει εγγυημένα η Ελληνική Δημοκρατία εφεξής;

Η Ελληνική Δημοκρατία με το βλέμμα στο μέλλον: από τις παιδικές ασθένειες στην ωριμότητα.

47 χρόνια μετά το 1974, και  έχοντας βιώσει δύο σοβαρές κρίσεις την τελευταία δεκαετία, η Ελληνική Δημοκρατία βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμο σταυροδρόμι, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει μείζονες εθνικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με βαθιές, ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ποιότητα του πολιτεύματος και τη λειτουργία των θεσμών. Ειδικότερα:

1. Θεσμική ανασυγκρότηση: με μείωση του αριθμού των βουλευτών στο κατώτατο συνταγματικό όριων των 200, με μικρότερες εκλογικές περιφέρειες και συνδυασμό σταυρού και λίστας ώστε να εκλέγονται περισσότεροι άξιοι και αδέσμευτοι υποψήφιοι, ενίσχυση του θεσμού των ανεξαρτήτων αρχών που θα επιλέγονται με αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και τομές στην αυτοδιοίκηση α’ και β΄ βαθμού στην κατεύθυνση των αυξημένων αρμοδιοτήτων και πόρων, ώστε το κράτος να βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη και να ενισχυθεί ξανά η υγιής συμμετοχή του στα κοινά.

2. Αξιοκρατία: με καθιέρωση καθολικής εφαρμογής διαφανών διαδικασιών σε όλες ανεξαρτήτως τις προσλήψεις στο δημόσιο υπό την ομπρέλα του ΑΣΕΠ, δραστικό περιορισμό των μετακλητών υπαλλήλων, πλήρη αποκομματικοποίηση των επιλογών προϊσταμένων σε στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα (με ανοικτό διαγωνισμό και όχι επιλογή από υπηρεσιακό συμβούλιο με συμμετοχή συνδικαλιστών), κατάργηση των γενικών και ειδικών γραμματέων στα υπουργεία και τους Ο.Τ.Α και επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης κατόπιν έγκρισης της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής με ομοφωνία ή πολύ αυξημένη πλειοψηφία.

3. Διαφάνεια: με αυστηρή εφαρμογή πραγματικού πόθεν έσχες σε υπουργούς,  βουλευτές, στελέχη οργανισμών του δημοσίου και υπαλλήλους σε θέσεις που σχετίζονται με το δημόσιο χρήμα, επιλογή διοικήσεων των ΔΕΚΟ και των δημοσίων νομικών προσώπων με ανοικτή διαδικασία τύπου ΑΣΕΠ και  αυστηρότερες ποινές στους  καταχραστές δημοσίου χρήματος σε κάθε επίπεδο.

4. Δημοκρατία: με ενίσχυση της πολιτικής συμμετοχής των Ελλήνων για κάθε κρίσιμο θέμα του δημοσίου βίου σε εθνικό και τοπικό επίπεδο (ενίσχυση του θεσμού της διαβούλευσης στις νομοθετικές πρωτοβουλίες, καθολική ηλεκτρονική ψηφοφορία για τις αποφάσεις στους εργασιακούς χώρους και τα πανεπιστήμια και περισσότερα συμβουλευτικά δημοψηφίσματα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, αξιοποιώντας την ηλεκτρονική διακυβέρνηση).

5. Πολυφωνία: με γενναία ενίσχυση της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης, καθολική απαγόρευση της άμεσης ή έμμεσης κατοχής πέραν του ενός έντυπου, τηλεοπτικού/ραδιοφωνικού και ηλεκτρονικού μέσου ανά επιχειρηματία και θέσπιση κανόνων απόλυτης διαφάνειας στην κρατική διαφήμιση. 

Χαμένη γενιά ή ευκαιρία για μια νέα εποχή;

Η Μεταπολίτευση υπήρξε, αναμφισβήτητα, η πιο παραγωγική και ευημερούσα περίοδος του ελληνικού κράτους με ειρήνη, δημοκρατία και σταθερότητα. Διέλυσε όμως ταυτόχρονα το μύθο ότι η χώρα μπορεί πάντα να πορεύεται στον αυτόματο πιλότο προς το καλύτερο. Όπως και κάθε οργανισμός, έτσι και η μεσήλιξ πλέον Ελληνική Δημοκρατία χρειάζεται μεγάλες και σημαντικές προσαρμογές και για να επιβιώσει και να προσφέρει ευημερία και ασφάλεια στην πλειοψηφία των Ελλήνων, ανοίγοντας και το δρόμο της επιστροφής  για όσους έφυγαν από τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια. Αρκεί οι Έλληνες  να βαδίσουμε στη νέα εποχή ενωμένοι, καταπολεμώντας το μικρόβιο του διχασμού που κατατρώει τη φυλή μας από αρχαιοτάτων χρόνων. Ας θυμηθούμε λοιπόν ότι μεγαλύτερη αρετή της πραγματικής δημοκρατίας, που γεννήθηκε σε αυτόν τον τόπο πριν από 2500 χρόνια, είναι, κατά το στίχο του ποιητή, όχι μόνο να κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά, αλλά και να καταλαβαινόμαστε.

Continue Reading

Η Μεσσηνία με το βλέμμα στο «σωτήριον» έτος 2027: η επιστροφή στο Ναυαρίνο ως ασφαλής δρόμος προς την ανάπτυξη;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Ιούνιος 2021)

Όλοι γνωρίζουμε πως η Ελλάδα είναι συνήθως, στη δημόσια σφαίρα της,  η χώρα της τελευταίας στιγμής και των ανέξοδων υποσχέσεων χωρίς αντίκρισμα. Για να υλοποιηθούν λοιπόν με σιγουριά συγκεκριμένα έργα στον τόπο μας,  πρέπει να πληρούνται δύο βασικές προϋποθέσεις: η διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου αφηγήματος με οριοθετημένο χρονικό ορίζοντα και η διαρκής άσκηση αποτελεσματικής πίεσης για  να εκπληρωθούν όσα απαιτούνται για την ευόδωσή του, υπό την απειλή της έκθεσής μας διεθνώς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατάστασης που περιγράφηκε ανωτέρω είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 στην Αθήνα. Τότε, υπό την πίεση της ΔΟΕ και των πολύφερνων χορηγών της, η αργοκίνητη ελληνική πολιτική τάξη και η δημόσια διοίκηση έκαναν ένα αξιοθαύμαστο «σπριντ» και η χώρα κατάφερε, έστω και στο παρά ένα, να ολοκληρώσει μεγάλες αθλητικές εγκαταστάσεις και σημαντικά έργα υποδομής στο Λεκανοπέδιο Αττικής ώστε να διοργανωθούν χωρίς προβλήματα οι αγώνες. Παρά τις υπερκοστολογήσεις που επέφεραν οι προηγούμενες καθυστερήσεις, οι περισσότεροι Έλληνες αναγνωρίζουν ότι πολλά από τα έργα που έγιναν τότε (Αττική Οδός, μετρό, τραμ  κλπ) ενόψει της Ολυμπιάδας δεν θα είχαν γίνει ποτέ, αν δεν υπήρχε η τεράστια πρόκληση του εθνικού διακυβεύματος. 

Και ερχόμαστε στη Μεσσηνία του 2021. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι τα μεγάλα έργα υποδομής του τόπου μας είναι ακόμα μετέωρα χωρίς ξεκάθαρο ορίζοντα υλοποίησης. Ακόμα και όσα έχουν εξαγγελθεί (δρόμος Καλαμάτα-Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη, αναβάθμιση αεροδρομίου Καλαμάτας, Κορυφάσιο-Ρωμανού) είναι αβέβαιο πότε θα ξεκινήσουν και κυρίως πότε θα ολοκληρωθούν.

Χρειαζόμαστε λοιπόν ένα πειστικό Μεσσηνιακό αφήγημα με εθνική διάσταση και συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα καθώς και πίεση ώστε να  προχωρήσουν όσα θα επιτρέψουν να γίνει πραγματικότητα. Υπάρχει άραγε αυτός ο καταλύτης της γρήγορης προόδου για την πατρίδα μας;

Το «σωτήριον» έτος 2027

Για μια ακόμα φορά, η πλούσια ελληνική και τοπική μας ιστορία μπορεί να λειτουργήσει ως «σανίδα σωτηρίας» για το μέλλον μας. Σε έξι χρόνια λοιπόν, το 2027, συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, του ιστορικού γεγονότος που καθόρισε την πορεία προς την ίδρυση του σύγχρονου Ελληνικού Κράτος. Φαινομενικά αυτό μπορεί να μην σημαίνει και τίποτα για τη σημερινή Μεσσηνία. Κι όμως: σημαίνει πολλά αν συνδυαστεί με ένα σίγουρο, μελλοντικό γεγονός:  το δεύτερο εξάμηνο του 2027 η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως είναι γνωστό, οι χώρες που αναλαμβάνουν την Προεδρία διοργανώνουν Συνόδους Κορυφής, υπουργικές διασκέψεις και διεθνείς συναντήσεις με ακτινοβολία στο έδαφός τους. Καιρός λοιπόν η Μεσσηνία να βγει μπροστά, προτείνοντας από τώρα στην κυβέρνηση την διοργάνωση μιας Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Μεσογειακών Κρατών, και χωριστών Συνόδων της Ε.Ε. με το Ηνωμένο Βασίλειο,  τη Ρωσία και, ενδεχομένως, τις Η.Π.Α και την Κίνα,  με τόπο διεξαγωγής το Costa Navarino, τον Οκτώβριο του 2027, σε συνδυασμό με αναβαθμισμένες εκδηλώσεις για την επέτειο των 200 ετών από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Αυτό προϋποθέτει βέβαια την ταχύτατη κατάρτιση ενός υψηλού επιπέδου φακέλλου υποψηφιότητας και τη διαμόρφωσης κοινής στρατηγικής βουλευτών, αυτοδιοίκησης,  φορέων και απανταχού Μεσσηνίων για την αποδοχή της πρότασης και την υλοποίηση του εγχειρήματος. Ποια είναι όμως τα οφέλη μιας τέτοιας πρότασης;

Η ιστορία ως «θρυαλλίδα» εξελίξεων για το μέλλον της Μεσσηνίας: μια στρατηγική με πολλαπλά οφέλη

Με την υιοθέτηση της πρότασης αυτής επιτυγχάνονται ταυτόχρονα πολλοί στρατηγικοί στόχοι. Κατ’ αρχάς,  η Μεσσηνία θα προβληθεί διεθνώς με εκτεταμένες αναφορές στα διεθνή ΜΜΕ. Επιπλέον, η συγκέντρωση δεκάδων ξένων ηγετών στο Ναυαρίνο επ’ αφορμή των Συνόδων και της επετείου της Ναυμαχίας θα προσδώσει ιστορικό συμβολισμό στην επέτειο στέλνοντας μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι οι ισχυροί του κόσμου στηρίζουν την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Ελλάδας τον επόμενο αιώνα. Κυρίως όμως,  η ευνοϊκή αυτή συγκυρία θα αποτελέσει «θρυαλλίδα» θετικών εξελίξεων για την ολοκλήρωση μεγάλων στρατηγικών έργων υποδομής που είναι προς υλοποίηση. Ο άξονας Καλαμάτα-Ριζόμυλος-Πύλος-Μεθώνη, η αναβάθμιση του αεροδρομίου Καλαμάτας και ο δρόμος Κορυφάσιο-Ρωμανού θα ολοκληρωθούν σίγουρα εξ ανάγκης μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2027 ενόψει του γεγονότος αυτού. Με κατάλληλη διεκδίκηση, στο πακέτο έργων μπορούν να περιληφθούν και  η αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας και της μαρίνας της Πύλου, καθώς και η παράκαμψη της Γιάλοβας. Έτσι και ο τόπος μας θα προβληθεί και κρίσιμα, μεγάλα  έργα θα γίνουν.

Για την εξασφάλιση του όλου εγχειρήματος, μετά την αποδοχή της υποψηφιότητας πρέπει να υπάρξει σχετική νομοθετική ρύθμιση με διακομματική στήριξη που εγγυάται την υλοποίησή του. Και εδώ ξεκινούν τα δύσκολα. Το εγχείρημα θα απαιτήσει ενότητα και επαγγελματισμό αλλά και διαρκή πολιτική στήριξη. Τόσο στην προετοιμασία  του φακέλλου όσο και στην υλοποίηση των ενεργειών πρέπει να εμπλακούν έμπειροι τεχνοκράτες με γνώση της Μεσσηνίας και να συμμετέχουν με κατάλληλους εκπροσώπους όλοι οι τοπικοί φορείς και τα ιδρύματα. Το σχήμα πρέπει να είναι ένας ανεξάρτητος φορέας διεκδίκησης και, ακολούθως, συντονισμού του έργου με εμπλοκή και των συναρμοδίων υπουργείων αλλά και την απαραίτητη λειτουργική ανεξαρτησία, κατά τα πρότυπα της οργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Με προηγμένη προσέγγιση και αντίληψη, η Μεσσηνία μπορεί μέσα στα επόμενα έξι χρόνια να αναπτυχθεί εγγυημένα και μακρόπνοα, αναδεικνυόμενη σε πρωτεύουσα της εθνικής ανάκαμψης,  προβάλλοντας το ρόλο της ως πεδίου εφαρμογής της Ευρωπαϊκής και εθνικής εξωτερικής και μεσογειακής πολιτικής, αλλά και εξασφαλίζοντας ένα καλύτερο μέλλον για τους κατοίκους της και τους νέους που επιθυμούν να επιστρέψουν. Λύσεις υπάρχουν και με βούληση όλα είναι δυνατά. Το 1827 στο Ναυαρίνο συνέβη το απίστευτο: μέσα σε 4 ώρες, σώθηκε η Ελληνική Επανάσταση και ιδρύθηκε, ουσιαστικά,  το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος. Είναι στο χέρι όλων μας να επαναληφθεί θετικά η ιστορία. 

Continue Reading

40 χρόνια Ελλάδα στην Ενωμένη Ευρώπη: κολύμπι στα βαθιά σε αναζήτηση πυξίδας

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Μάιος 2021)

«-Η Ελλάς, θέλετε από παράδοση, θέλετε από συμφέροντα, ανήκει στο δυτικό κόσμο. Όταν λοιπόν το επαναλαμβάνετε, το ανήκομεν εις την Δύσιν. Και βέβαια ανήκομεν εις την Δύσιν!…

-Προτιμούμε να ανήκομεν εις τους Έλληνας».

Διάλογος Καραμανλή-Παπανδρέου, Βουλή των Ελλήνων, 12/6/1976

Το 2021, πέραν των 200 ετών από την Επανάσταση του 1821, η Ελλάδα «γιορτάζει» και μια ακόμη, σημαντική, επέτειο: αυτή των 40 ετών από την προσχώρηση της χώρας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση) το 1981. Με τη Συνθήκη που υπεγράφη από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο γνωστό μας περιστύλιο του Ζαππείου Μεγάρου στις 28 Μαΐου 1979, επισφραγίστηκε, παρά την αντίθετη άποψη σχεδόν σύσσωμης της τότε αντιπολίτευσης (ειδικά του ΠΑΣΟΚ) και μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης, η στρατηγική του «ανήκομεν εις την Δύσιν», την οποία εύγλωττα περιέγραψε και υλοποίησε  ο Μακεδόνας πολιτικός. 40 χρόνια μετά, η πορεία της Ελλάδας μοιάζει όλο και πιο εξαρτημένη από την ταραχώδη πορεία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος  και η επιρροή της χώρας στη λήψη των αποφάσεων του «Διευθυντηρίου» των Βρυξελλών έχει συρρικνωθεί σημαντικά. Τι πετύχαμε; Τι πήγε στραβά; Και κυρίως, ποια πρέπει να είναι η θέση μας στη νέα Ευρώπη από εδώ και το εξής;

Τα «πακέτα» της επίπλαστης ευημερίας

Το 1981 ο κόσμος ήταν ακόμα χωρισμένος σε δύο γεωπολιτικά στρατόπεδα και η Ελλάδα ζούσε τα πρώτα, δύσκολα  χρόνια της Μεταπολίτευσης πληγωμένη από τις συνέπειες της κυπριακής τραγωδίας. Μόλις την περασμένη χρονιά, είχε επιστρέψει στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, απ’ όπου είχε αποχωρήσει το 1974, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την αμερικανική στάση στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η οικονομία της ήταν εύθραυστη καθώς  ζούσε τις οδυνηρές συνέπειες της πρώτης πετρελαϊκής κρίσης, ενώ πολλοί αμφισβητούσαν το ευρωπαϊκό της μέλλον  λόγω της αναμενόμενης κυβερνητικής αλλαγής και της επίσημης θέσης του Ανδρέα Παπανδρέου για δημοψήφισμα σχετικά με την παραμονή της χώρας στην Κοινότητα.

Κι όμως, τίποτα δεν αλλάζει το νομοτελειακό χαρακτήρα της ένταξης. Ο Ανδρέας πραγματοποιεί  μεγαλοπρεπή κυβίστηση, ξεχνώντας τις προεκλογικές παρόλες, και επικεντρώνεται, ορθώς, στην εξασφάλιση πόρων για την υστερούσα σε σχέση με τους εταίρους της ελληνική οικονομία. Η χώρα όμως αποδεικνύεται ανέτοιμη να διαχειριστεί επωφελώς τους πόρους των περίφημων «Πακέτων Ντελόρ» που καταλήγουν κυρίως σε τσέπες ημετέρων και λίγα έργα βιτρίνας, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις μένουν πίσω σε ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα, για να «σαρωθούν» λίγα χρόνια αργότερα. Το δημόσιο χρέος και  ο όγκος του δημοσίου τομέα αυξάνονται  σημαντικά.  Έτσι τελείωσε η πρώτη δεκαετία της ευρωπαϊκής Ελλάδας.

Μάαστριχτ-Λισαβώνα: μια διαδρομή εύθραυστης αισιοδοξίας

Στις αρχές της δεκαετίας του 90, επέρχονται  κοσμογονικές αλλαγές: η Σοβιετική Ένωση και το «σιδηρούν παραπέτασμα» καταρρέουν , η Γιουγκοσλαβία διαλυόταν με ταχύτατο ρυθμό, η Γερμανία επανενώνεται και ισχυροποιείται, ενώ στην Ελλάδα κυριαρχούν το σκάνδαλο Κοσκωτά και η διαμάχη για το όνομα της Μακεδονίας. Η νεοεκλεγείσα κεντροδεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη υπογράφει, με συναίνεση ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμού,  τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, που ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Υποστηρίζεται διακομματικά η πολιτική της λιτότητας με στόχο τη σταδιακή  σύγκλιση με το μέσο όρο της Ευρώπης. Όμως και πάλι τα νέα ευρωπαϊκά πακέτα αξιοποιούνται πλημμελώς, οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ανακάμπτουν, η κρίση των Ιμίων οδηγεί σε εκτόξευση τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η χώρα αναλαμβάνει τη δαπανηρή διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Η Ελλάδα μπαίνει στην Ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου του 2002, με κυβέρνηση Σημίτη. Η διάδοχός της, κυβέρνηση Καραμανλή, εκλέγεται το Μάρτιο του 2004, πασχίζοντας να ολοκληρώσει τα σημαντικά αλλά υπερτιμολογημένα ολυμπιακά έργα. Η χώρα ζει στο ρυθμό των επιτυχιών στο ποδόσφαιρο, στο μπάσκετ, στη Eurovision, ενώ η Κύπρος προσχωρεί στην Ε.Ε. έχοντας απορρίψει το Σχέδιο Ανάν για την επανένωσή της. Όμως, τα δύσκολα είναι μπροστά. Την αποτυχία του Σχεδίου για «Ευρωπαϊκό Σύνταγμα», ακολουθεί η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 που κλονίζει την Ευρώπη. Το δίδυμο Μέρκελ-Σόιμπλε επεμβαίνει δυναμικά. Είναι η ευκαιρία της Γερμανίας να ηγεμονεύσει την Ευρώπη με το «μαστίγιο» της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Η «γερμανοποίηση» και τα ελληνικά αδιέξοδα

Το κλίμα αισιοδοξίας τελειώνει απότομα στην Ευρώπη και αναζητούνται ένοχοι. Με αποδιαρθρωμένη παραγωγική βάση, διογκωμένο δημόσιο τομέα και υψηλότατο δημόσιο χρέος, η Ελλάδα είναι το τέλειο θύμα. Ιδανικός αυτόχειρας; Ο Γιώργος (καθόλου Ανδρέα) Παπανδρέου που οδηγεί τη χώρα στα περιβόητα μνημόνια και στην «αγκαλιά» του Δ.Ν.Τ. Η συνέχεια είναι γνωστή: Μνημόνιο 1, 2 και 3, οικονομική και πολιτική κρίση, εναλλαγή κυβερνήσεων συνεργασίας, βαθιά ύφεση και κοινωνική αιμορραγία. Η Ευρώπη, για την Ελλάδα, μεταβλήθηκε απότομα από καλόπιστο χρηματοδότη σε  δυνάστη με γερμανικό προσωπείο. Όμως και η ίδια βίωσε μαζί μας συγκλονιστικές εξελίξεις. Χρέος, μεταναστευτική κρίση, Brexit. Μια οδυνηρή δεκαετία και για τους δυο. Και μετά η πανδημία. Πώς προδιαγράφεται  λοιπόν το μέλλον της Ελλάδας και ποια η σχέση της με την Ευρώπη εφεξής;

Επιστροφή στο φως ή παράδοση στο σκοτάδι;

Παρά τα επιμέρους ζητήματα, η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη ήταν πλειοψηφικά θετική για τους περισσότερους Έλληνες και προσέφερε σταθερότητα στη χώρα. Δεν είναι όμως πανάκεια ούτε μπορεί από μόνης της να παράγει μια ισχυρότερη Ελλάδα, όπως ψευδώς είχε καλλιεργήσει την εντύπωση το ελληνικό πολιτικό σύστημα τα τελευταία 40 χρόνια.  Η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει ρότα σε πολλά ζητήματα για να επιβιώσει και να συνεχίσει με επιτυχία το ταξίδι της ενοποίησης. Και η Ελλάδα πρέπει να πρωταγωνιστήσει στην προσπάθεια ουσιαστικής μεταρρύθμισης της Ευρώπης με συγκεκριμένες προτάσεις για την οικονομία, τη σύγκλιση, την εξωτερική πολιτική, την άμυνα, τη μετανάστευση. Οι Έλληνες είμαστε Ευρωπαίοι. Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη. Όχι όμως ως αποικία και προτεκτοράτο, αλλά ως ισχυρό έθνος και κυρίαρχο κράτος. Μόνο όταν ταυτίσουμε τα ευρωπαϊκά με τα ελληνικά συμφέροντα, θα έχουμε πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα, αναβιώνοντας τον αρχαίο μύθο της αρπαγής της Ευρώπης. Οι Έλληνες ξέρουμε καλά από μύθους. Αρκεί να το αποδείξουμε.

Continue Reading

Ο «Γολγοθάς» και η «Ανάσταση» ενός Ταμείου: ανάκαμψη και ανθεκτικότητα ή χαμένη ευκαιρία για την Πελοπόννησο;

(Πρώτη Δημοσίευση, Εφημερίδα «Ελευθερία», Απρίλιος 2021)

Τις περασμένες εβδομάδες, η είδηση της παρουσίασης του λεγόμενου «Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας» ή «Σχεδίου Ελλάδα 2.0» μάλλον πέρασε στα «ψιλά» της επικαιρότητας. Κι όμως, παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του, το σχέδιο αυτό προσφέρει σίγουρα σημαντικές ευκαιρίες προς την κατεύθυνση της παραγωγικής ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, αξιοποιώντας τα 32 δις που θα λάβει η Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Αρκεί αυτά να κατανεμηθούν με διαφάνεια μεταξύ όλων των Περιφερειών της χώρας. Όμως, με μια πρώτη ανάγνωση των αξόνων του Σχεδίου, τούτο δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση της Πελοποννήσου, μιας Περιφέρειας που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από την ύφεση, τη δημογραφική συρρίκνωση και την απουσία συγκροτημένου αναπτυξιακού σχεδιασμού. Μπορεί λοιπόν το Σχέδιο να αναστήσει την παλαιότερη περιοχή του ελληνικού κράτους και πώς;

Οι άξονες του Ταμείου Ανάκαμψης

Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περιλαμβάνει δράσεις κατανεμημένες σε τέσσερις πυλώνες: (1) Πράσινη Ανάπτυξη, (2) Ψηφιακό Μετασχηματισμό, (3) Απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή, (4) Ιδιωτικές επενδύσεις και οικονομικός και θεσμικός μετασχηματισμός. Με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, για την πραγματοποίηση δημοσίων επενδύσεων, οι Εταιρείες Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών, για την πραγματοποίηση έργων ενεργειακής απόδοσης στον δημόσιο τομέα, και οι συγχρηματοδοτήσεις έργων, το νέο Ταμείο επιδιώκει να τροφοδοτήσει κεφάλαια ύψους 32 δις Ευρώ από δάνεια και επιδοτήσεις στους παραπάνω τομείς. Προτεραιότητα δίδεται στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στην ηλεκτροκίνηση, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, σε φιλοπεριβαλλοντικά Πολεοδομικά Σχέδια και Αστικές Αναπλάσεις, στην Έρευνα και την Καινοτομία, στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και στον εκσυγχρονισμό των ψηφιακών δομών της δημόσιας διοίκησης.

Η «απούσα» Πελοπόννησος

Παρ’ ότι οι περισσότερες δράσεις του Σχεδίου έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, υπάρχουν σημαντικές παρεμβάσεις που αφορούν συγκεκριμένες μόνο Περιφέρειες. Δυστυχώς, η Πελοπόννησος είναι μάλλον απούσα από πολλά κονδύλια. Έτσι, δεν χρηματοδοτείται σ’ αυτήν κανένα στρατηγικό έργο υποδομής (οδικός άξονας, σιδηρόδρομος, λιμάνι ή αεροδρόμιο), παρά τις προηγούμενες διακηρύξεις (ανακοινώθηκε πρόσφατα μόνο η μελλοντική ένταξη του τοπικού άξονα Αρφαρά-Λάμπαινα). Για τους συντάκτες του Σχεδίου φαίνεται πως μόνον η Κρήτη, η Αττική και η Θεσσαλία αξίζουν σχετικά έργα! Επιπλέον, η Περιφέρεια δεν λαμβάνει πόρους από το νέο Ταμείο για την αποκατάσταση των λιγνιτωρυχείων της Μεγαλόπολης μετά το επικείμενο, βεβιασμένο κλείσιμο των εργοστασίων της ΔΕΗ, σε αντίθεση με τη Δυτική Μακεδονία που παίρνει 220 εκ. Ευρώ. Είναι προφανές λοιπόν ότι η μεγάλη αυτή ευκαιρία κινδυνεύει να χαθεί για τον τόπο μας και απαιτείται άμεση αναστροφή πολιτικής για να αποτραπεί αυτή η εξέλιξη.

Η αναγκαιότητα ενός Περιφερειακού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Για να αντισταθμιστούν οι ανωτέρω προβλεπόμενες απώλειες από το Ταμείο, η Πελοπόννησος επιβάλλεται να κινηθεί γρήγορα, έξυπνα και αποτελεσματικά, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο «Περιφερειακό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας», στο πλαίσιο του Εθνικού, και να διεκδικήσει τη μερίδα του λέοντος για τη χρηματοδότηση δράσεων με ιδιαίτερη σημασία στην περιφερειακή οικονομία και ειδικότερα για:

1) την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας των νοικοκυριών, μέσω του νέου προγράμματος «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» (1 δις Ευρώ)

2) το μετασχηματισμό της περιφερειακής αγροτικής παραγωγής, με στήριξη των γεωργικών επιχειρήσεων και των νέων καλλιεργειών (520 εκ. Ευρώ) και τη χρηματοδότηση νέων αρδευτικών δικτύων (200 εκ. Ευρώ-ανακοινώθηκε πρόσφατα η μελλοντική ένταξη του Μιναγιώτικου Φράγματος).

3) την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της πλήρους ηλεκτροκίνησης των οχημάτων και των συγκοινωνιών (220 εκ. Ευρώ) και της δημιουργίας νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων σε όλες τις περιφερειακές ενότητες, σε συνεργασία με τους Δήμους.

4) τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στο προβληματικό της οδικό δίκτυο (450 εκ. Ευρώ)

5) τη διαμόρφωση μιας Περιφέρειας καινοτομίας, με διεκδίκηση στέγασης στην Καλαμάτα του Εθνικού Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας (375 εκ. Ευρώ)

6) την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις, με ποιοτικές επεκτάσεις των υφιστάμενων πολεοδομικών σχεδίων (250 εκ. Ευρώ) και την πραγματοποίηση αστικών αναπλάσεων με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά (475 εκ. Ευρώ)

7) την προώθηση της αντιπλημμυρικής προστασίας (107 εκ. Ευρώ) και την αναγέννηση των δασών της περιφέρειας, ιδίως του Ταϋγέτου, με αναδασώσεις (224 εκ. Ευρώ)

8) την ανάδειξή της σε Περιφέρεια διαφοροποιημένων και εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως ο ιατρικός και ο ιαματικός (260 εκ. Ευρώ.)

Για να αντιμετωπίσει με επιτυχία η Πελοπόννησος το «Γολγοθά» των επιπτώσεων της νέας κρίσης του κορωνοϊού στην οικονομία και την κοινωνία της, ένας δρόμος υπάρχει, αυτός του σχεδίου και της υπευθυνότητας. Με την άμεση συγκρότηση μιας ειδικής περιφερειακής ομάδας δράσης και τη συμμετοχή πεπειραμένων τεχνοκρατών σε ζητήματα σχετικών έργων και δράσεων αλλά και εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και των επιστημονικών φορέων της Περιφέρειας με σχετική γνώση και αντίληψη, μπορούν να καθοριστούν οι απαιτούμενες παρεμβάσεις και να ωριμάσουν ταχύτατα οι μελέτες τους με ισόρροπη αντίληψη και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για την ανάπτυξη της Πελοποννήσου. Με ενότητα και ανεξάρτητη προσέγγιση, η Περιφέρειά μας μπορεί να ελπίζει ακόμη στην «ανάστασή» της μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Γι’ αυτό όσοι έχουν την ευθύνη, ας κινηθούν επιτέλους γενναία και ταχύτατα, αντί να τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Η σωστή στιγμή είναι τώρα.

Continue Reading

«Εν ενί λόγω όλοι απεφασίσαμε ή να ελευθερωθώμεν ή να αποθάνωμεν»: 21 μικρές «Επαναστάσεις» για την Καλαμάτα του μέλλοντός μας

(Πρώτη Δημοσίευση Εφημερίδα «Ελευθερία» Μάρτιος 2021)

Εν μέσω της πρωτοφανούς υγειονομικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, η Ελλάδα και πρωτίστως η Καλαμάτα, ως πρώτη πόλη της χώρας που απελευθερώθηκε από τον οθωμανικό ζυγό, γιορτάζουν-ή, για να ακριβολογούμε, προσπαθούν να γιορτάσουν- την επέτειο των 200 ετών από την καθοριστικότερη στιγμή της νεότερης ελληνικής Ιστορίας το Μάρτιο του 1821.

Ίσως γι’ αυτό, εκείνο που προέχει σήμερα, ως έμπρακτη τιμή στην εθνική μας κληρονομιά, είναι κυρίως η διαμόρφωση ενός νέου στρατηγικού οράματος για την πατρίδα μας, με συγκεκριμένους, ρεαλιστικούς στόχους για το άμεσο μέλλον και τους πολίτες στο προσκήνιο. Και είναι αυτές οι 21 μικρές «Επαναστάσεις» που μπορούν να καταστήσουν την Καλαμάτα πρωτοπόρο στο διαρκή αγώνα για μια νέα, καλύτερη Ελλάδα από εδώ και στο εξής:

1. Πόλη της Επανάστασης: περισσότερο ώριμη από ποτέ προβάλλει η υλοποίηση της πρότασης Ενεπεκίδη για ίδρυση Διεθνούς Ινστιτούτου Επαναστάσεων στην Καλαμάτα, ως ανεξάρτητου φορέα με διεθνή ακτινοβολία που θα καταστήσει την πόλη μας επίκεντρο πνευματικών και πολιτιστικών δράσεων με τη συνεργασία Δήμου, Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ιδρυμάτων με πνευματική αναφορά.

2. Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ελλάδος: με συντονισμένη αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων (ιδίως του Μεγάρου Χορού), των νέων που ετοιμάζονται (Ανοικτό Θέατρο, «Ηλέκτρα» κλπ) αλλά ιδίως του πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου της, προετοιμάζοντας ταυτόχρονα και την επιτυχή διεκδίκηση του ρόλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, όταν ο θεσμός ανατεθεί εκ νέου στην Ελλάδα.

3. Πόλη της Ελιάς: το εμβληματικό και ευλογημένο δέντρο της μεσσηνιακής γης, μπορεί να καταστεί ξανά πηγή πλούτου για το Δήμο, με ίδρυση ενός νέου φορέα τυποποίησης και εκμετάλλευσής του και την αποτελεσματική προστασία του ΠΟΠ σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

4. Πρωτεύουσα της Καινοτομίας και της Ανάπτυξης: με την ίδρυση ενός Διεθνούς Κέντρου στην περιοχή της Δυτικής Παραλίας, που θα αλλάξει την πορεία του τόπου μας για τις επόμενες δεκαετίες, ειδικά αν συνδυαστεί με τη δημιουργική σύμπραξη του υγιούς ιδιωτικού τομέα και τη λειτουργία παραρτήματος του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ).

5. Πόλη Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης: η παράλληλη με το ανωτέρω Κέντρο ίδρυση και λειτουργία μιας νέας «Costa Navarino» στη Δυτική Παραλία, θα εντάξει δυναμικά την πόλη μας στον παγκόσμιο τουριστικό Χάρτη, αξιοποιώντας όλα μας τα πλεονεκτήματα.

6. Διεθνές Αθλητικό Κέντρο: με τη δημιουργία μέσω ΣΔΙΤ ενός Διεθνούς κέντρου φιλοξενίας και προετοιμασίας αθλητών με όλες τις αναγκαίες εγκαταστάσεις, που θα καθιερώσει την Καλαμάτα ως αγαπημένο προορισμό, με πολλαπλά οικονομικά οφέλη για την τοπική κοινωνία και τις σχετικές διοργανώσεις (Παπαφλέσσεια, ρυθμική γυμναστική, θαλάσσια σπορ κλπ.)

7. Πόλη της αειφορίας: με υιοθέτηση στρατηγικής ανάδειξης της πόλης σε εθνική πρωτοπόρο της ηλεκτροκίνησης και της καθολικής χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προσελκύοντας μεγάλες επενδύσεις (φωτοβολταϊκό πάρκο κλπ).

8. Πόλη του πρασίνου: με τη δημιουργία του περιαστικού πάρκου Νέδοντα και αυτού του Φράγματος Παμίσου και άλλων μικρότερων καθώς και με βιοκλιματικές αναπλάσεις στον αστικό ιστό.

9. Πρωτεύουσα της δημογραφικής ανανέωσης: με τη σύσταση ενός ταμείου για τη στήριξη των Καλαματιανών οικογενειών με κριτήρια αυστηρής αιρεσιμότητας σε μηνιαία βάση αλλά και την υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου για την επιστροφή των άξιων μορφωμένων Καλαματιανών από το εξωτερικό, προκειμένου να ζήσουν και δημιουργήσουν στην πατρίδα τους.

10. Πρωτοπόρος του ποδηλάτου και των μέσων μαζικής μεταφοράς: με την επέκταση του δικτύου ποδηλατοδρόμων σε όλη την πόλη καθώς και με την συγκρότηση νέου δικτύου αστικών συγκοινωνιών, περιλαμβανομένης της λειτουργίας προαστιακού σιδηροδρόμου.

11. Πρότυπο Προσβασιμότητας: με την επέκταση των υποδομών προσβασιμότητας των ΑΜΕΑ σε όλη την πόλη και τα χωριά, όπως προσφάτως εξαγγέλθηκε από το Δήμο.

12. Πρωτεύουσα της κυκλικής οικονομίας: με λειτουργία χιλιάδων οικιακών και συνοικιακών κομποστοποιητών σε κατοικίες και επιχειρήσεις καθώς αξιοποίηση των εγκαταστάσεων της ΜΟΛΑΚ, μειώνοντας το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων για τους δημότες.

13. Πόλη της «γαλάζιας ανάπτυξης»: με παραχώρηση του απαξιωμένου Λιμανιού και της Μαρίνας σε στρατηγικό επενδυτή που θα φέρει νέα πνοή στην οικονομία της παραλιακής ζώνης, από κοινού με στοχευμένες παρεμβάσεις στο ανατολικό παραλιακό μέτωπο.

14. Πόλη των «ανοικτών αιθέρων»: με αρμονική ανάπτυξη του πολιτικού και στρατιωτικού αεροδρομίου, κατόπιν παραχώρησης σε στρατηγικό επενδυτή σε συνδυασμό με τη δρομολογημένη επένδυση της ELBIT.

15. Πρωτεύουσα της εξωστρέφειας: με διεκδίκηση μιας μόνιμης Διεθνούς Έκθεσης Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων σε κατάλληλο χώρο που μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις και τουρισμό σε εποχιακό επίπεδο εκτός καλοκαιριού.

16. Κοινωνική Πρωτοπορία: με την υπαγωγή όλων των κοινωνικών δομών σε μια Αντιδημαρχία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και την καθολική αξιοποίηση της περιουσίας του Δήμου για την άσκηση στοχευμένης και αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής.

17. Πρωτεύουσα της Μεσογειακής Πολιτικής: με αναβίωση των «Δρόμων της Ελιάς» με νέο περιεχόμενο και ίδρυση Ινστιτούτου Μεσογειακής Ιστορίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Μεσόγειο, αλλά και τη διεκδίκηση της διοργάνωσης στην πόλη Συνόδου Κορυφής Ε.Ε-Μεσογειακών χωρών το 2027 επί Ελληνικής Προεδρίας.

18. Πνευματική Πρωτεύουσα: με τη δημιουργία μιας ενιαίας, μεγάλης Βιβλιοθήκης ως παραρτήματος της Εθνικής με κατάλληλη υποδομή και ψηφιακή τεκμηρίωση και τη διεύρυνση των υποτροφιών σε νέους φοιτητές και μαθητές.

19. Ψηφιακή Επανάσταση: με υλοποίηση του δικτύου 5G και καθολική πρόσβαση σε ποιοτικό ασύρματο δίκτυο για όλους τους πολίτες, σε συνδυασμό με την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του Δήμου.

20. Πρωτεύουσα της ασφάλειας και της ένταξης: με τη μετεξέλιξη του υπό λειτουργία Συντονιστικού Κέντρου σε πραγματικό Δημοτικό Συμβούλιο Ασφαλείας και την εφαρμογή ολοκληρωμένης, προληπτικής αντεγκληματικής πολιτικής σε όλη τη δημοτική επικράτεια.

21. Θεσμική επανάσταση: με την αναβάθμιση του ρόλου του Δημοτικού Συμβουλίου, την ίδρυση Συνοικιακών Συμβουλίων και την πλήρη ενεργοποίηση των υφιστάμενων θεσμικών δημοτικών οργάνων.

Continue Reading

«Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος»: Το ανεξίτηλο μήνυμα μιας «αποτυχημένης» Eπανάστασης 200 χρόνια μετά

(Πρώτη Δημοσίευση- Εφημερίδα «Ελευθερία», 6.2.2021)

«Tι θέλετε κάμη Σεις ω Έλληνες, προς τους οποίους η Πατρίς γυμνή δεικνύει μεν τας πληγάς της και με διακεκομμένην φωνήν επικαλείται την βοήθειαν των τέκνων της;»


Το Φεβρουάριο του 1821, κι ενώ στον υπό οθωμανική κυριαρχία ελλαδικό χώρο οι φήμες για επανάσταση οργιάζουν, μια είδηση από τη Μολδαβία, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, έρχεται να ταράξει τα «ήρεμα» νερά της Ευρώπης. Στις 22 του μήνα ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, αξιωματικός του ρωσικού στρατού και από το περασμένο έτος αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας, της «μυστικής» οργάνωσης που επεδίωκε τον ξεσηκωμό των Ελλήνων κατά των Τούρκων, διαβαίνει τον ποταμό Προύθο επικεφαλής σώματος ενόπλων και μπαίνει στο έδαφος του Πριγκηπάτου, κηρύσσοντας την έναρξη του αγώνα.
Εκεί, δύο μέρες αργότερα θα δημοσιεύσει από την πόλη του Ιασίου μια επαναστατική προκήρυξη με τίτλο «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος». Η κίνησή του μοιάζει με τα σημερινά δεδομένα εξαιρετικά παράτολμη. Όμως, για όσους μπορούν να κατανοήσουν το κλίμα της εποχής, μόνο τυχαία δεν ήταν.

Οι «παραδουνάβιες Ηγεμονίες»

Τη λεγόμενη Μολδοβλαχία συγκροτούσαν στην πραγματικότητα δύο αυτόνομα Πριγκηπάτα στα εδάφη των σημερινών χωρών Ρουμανίας (Βλαχίας) και Μολδαβίας, που αποτελούσαν συχνά αντικείμενο εμπόλεμης διεκδίκησης μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεδομένης της στρατηγικής θέσης τους, η Υψηλή Πύλη είχε αναθέσει τη διοίκησή τους από το 1715 σε διακεκριμένα μέλη οικογενειών Φαναριωτών, δηλαδή Οθωμανών χριστιανών υπηκόων με ευρεία οικονομική επιφάνεια και ελληνορθόδοξη κουλτούρα, που διέθεταν όμως αυτονομία κινήσεων, υπό τον όρο ότι θα εξασφάλιζαν βέβαια την κυριαρχία και τους φόρους του Σουλτάνου. Στην περιοχή υπήρχε, ειδικά από το 1812 και μετά, ελάχιστη παρουσία Τούρκων, ενώ αυτή κατοικούνταν κυρίως από Ρουμάνους αγρότες και ευγενείς γαιοκτήμονες. Ταυτόχρονα όμως, αξιοσημείωτη ήταν και η παρουσία Ελλήνων εμπόρων και λογίων, ειδικά στα αστικά κέντρα. Εκεί επίσης, άκμαζαν από ετών η ελληνική παιδεία και η ορθόδοξη λατρεία, στοιχεία που διέθεταν όχι μόνο οι Έλληνες αλλά και επιφανή μέλη της τοπικής άρχουσας τάξης.

Η προκήρυξη και η ιστορία

Μέσα στο περιβάλλον αυτό, ο φαναριώτικης καταγωγής Υψηλάντης απευθύνεται στους Έλληνες με φλογερό ενθουσιασμό αλλά και επίκληση στη λογική:
«Στρέψατε τους οφθαλμούς σας, ω Συμπατριώται, και ίδετε την ελεεινήν μας κατάστασιν! ίδετε εδώ τους Ναούς καταπατημένους! εκεί τα τέκνα μας αρπαζόμενα διά χρήσιν αναιδεστάτην της αναιδούς φιληδονίας των βαρβάρων τυράννων μας! τους οίκους μας γεγυμνωμένους, τον αγρούς μας λεηλατισμένους και ημάς αυτούς ελεεινά ανδράποδα!», τους καλεί, αναφερόμενος σε όσα πράγματι βίωνε η μεγάλη πλειοψηφία των χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αντίθετα σε όσα επιχειρούν να μας πείσουν κάποιοι σύγχρονοι «ακαδημαϊκοί» και λοιποί αναθεωρητές της ιστορίας.
Όμως, μεγαλύτερη ιστορική αξία έχει ίσως το κλείσιμο της προκήρυξης αυτής:
«Ας καλέσωμεν λοιπόν εκ νέου, ω Ανδρείοι και μεγαλόψυχοι Έλληνες, την ελευθερίαν εις την κλασικήν γην της Ελλάδος! Ας συγκροτήσωμεν μάχην μεταξύ του Μαραθώνος και των Θερμοπυλών! Ας πολεμήσωμεν εις τους τάφους των Πατέρων μας, οι οποίοι, διά να μάς αφήσωσιν ελευθέρους, επολέμησαν και απέθανον εκεί! Το αίμα των τυράννων είναι δεκτόν εις την σκιάν τον Επαμεινώνδου Θηβαίου, και του Αθηναίου Θρασυβούλου, οίτινες κατετρόπωσαν τους τριάκοντα τυράννους, εις εκείνας του Αρμοδίου και Αριστογείτωνος, οι οποίοι συνέτριψαν τον Πεισιστρατικόν ζυγόν, εις εκείνην του Τιμολέοντος, όστις απεκατέστησε την ελευθερίαν εις την Κόρινθον και τας Συρακούσας, μάλιστα εις εκείνας τον Μιλτιάδου και Θεμιστοκλέους, του Λεωνίδου και των τριακοσίων, οίτινες κατέκοψαν τοσάκις τους αναριθμήτους στρατούς των βαρβάρων Περσών, των οποίων τους βαρβαροτέρους και ανανδροτέρους απογόνους πρόκειται εις ημάς σήμερον, με πολλά μικρόν κόπον, να εξαφανίσωμεν εξ ολοκλήρου.»
Με αυτά τα συγκλονιστικά λόγια, ο Υψηλάντης αποδεικνύει την αδιάσπαστη ιστορική εθνική συνείδηση των Ελλήνων ορθοδόξων της προεπαναστατικής περιόδου. Δεν επρόκειτο λοιπόν περί «γέννησης ενός Έθνους», όπως δολίως προβάλλουν στις μέρες μας κάποιοι εθνομηδενιστές, αλλά περί αναγέννησης του ιδίου έθνους που γεννήθηκε προ χιλιάδων ετών και αναζητούσε την έμπνευση για την Επανάσταση στο θρίαμβο των Περσικών Πολέμων και στο ιδανικό της κλασσικής αρχαιότητας, που αναβίωσαν εν μέσω της οθωμανικής βαρβαρότητας.

Το μήνυμα της εξέγερσης: παρελθόν, παρόν και μέλλον

Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, η κατάληξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία υπήρξε ατυχής. Οι παρασκηνιακές επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, η σύγκρουση του Υψηλάντη με το ντόπιο αγροτικό στοιχείο και η ρωσική έγκριση σε τουρκική στρατιωτική επέμβαση, σε συνδυασμό με κάποιες εσφαλμένες στρατιωτικές και πολιτικές επιλογές, οδήγησαν σε οδυνηρή ήττα των επαναστατών έως τον Ιούνιο του 1821. Η κληρονομιά της πάντως υπήρξε αναμφίβολα θετική: λειτούργησε ως ο τέλειος αντιπερισπασμός για τους Τούρκους, που είχαν «μυριστεί» και περίμεναν την εξέγερση στην Πελοπόννησο. Ανέδειξε διεθνώς το ελληνικό ζήτημα και εξέθεσε τις σκοπιμότητες των Μεγάλων της Εποχής. Κυρίως όμως, άφησε την ηρωική αυτοθυσία του Ιερού Λόχου στο Δραγατσάνι και των οπλαρχηγών Ολύμπιου και Φαρμάκη ως πολύτιμη παρακαταθήκη για τον Αγώνα του ’21, που επακολούθησε το Μάρτιο του ίδιου χρόνου στην Ελλάδα.
Σήμερα, διακόσια χρόνια μετά, η πατρίδα μας βρίσκεται ξανά σε κοινωνική και οικονομική περιδίνηση, αναζητώντας έμπνευση μπροστά στις προκλήσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε. Είμαστε όμως τυχεροί, καθώς μπορούμε να αντλήσουμε απεριόριστη δύναμη από τις ιστορικές μας παρακαταθήκες, μια από τις οποίες είναι αναμφίβολα και η Επανάσταση στη Μολδοβλαχία. Αρκεί να σταθούμε αντάξιοι των ενδόξων αυτών αγώνων, προασπίζοντας αποτελεσματικά την εθνική μας ανεξαρτησία και ακεραιότητα με τις αξίες που εμπνέουν την εθνική μας ταυτότητα και όχι δίνοντας συγχωροχάρτι και ζωτικό χώρο στο νεοοθωμανισμό και την επεκτατικότητα των γειτόνων. Και όπως έγραψε ο Υψηλάντης: «Εις τα όπλα λοιπόν φίλοι, η Πατρίς Μάς Προσκαλεί!»

Continue Reading